qizil kitob haqida ma'lumot..docx

DOCX 15 стр. 34,5 КБ Бесплатная загрузка

15 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 34,5 КБ

Тип файла DOCX

Страницы 15

Обновлено Июн 2026

Предварительный просмотр (6 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 15

oâzbekiston respublikasi oliy taâlim fan va innovatsiya vazirligi urganch davlat universiteti ekologiya va atrof muhit muhofazasi fakulteti (sirtqi) bo'limi mustaqil ish mavzu: qizil kitob haqida ma'lumot. o'quvchi: 2 kurs talabasi ametova tabassum 2024-2025-o'quv yili reja: 1. qizil kitobning tarixi 2. qizil kitobning maqsadi 3. yo'qolib ketayotgan hayvon turlari 1. qizil kitobning tarixi qizil kitob (qizil roâyxat) tabiatdagi yoâqolib borayotgan turlarni himoya qilish uchun yaratilgan va ularga rasmiy himoya maqomi berilgan roâyxatdir. qizil kitobning tarixi va maqsadi haqida ma'lumot berib o'taman. qizil kitobning tarixi 20-asrning o'rtalaridan boshlanadi. 1948-yilda tabiatni muhofaza qilishning xalqaro ittifoqi (iucn) tashkil topgan boâlib, aynan shu tashkilotning sa'y-harakatlari bilan qizil kitob tushunchasi rivojlanib bordi. dastlab, iucn yoâqolib ketish xavfi ostida boâlgan turlarni ro'yxatlash va tavsiflash maqsadida 1963-yilda qizil kitob loyihasini boshladi. buning natijasida, 1964-yilda ilk "qizil kitob" nashr etildi, unda yoâqolib ketish xavfi ostida boâlgan 211 tur ko'rsatilgan edi. qizil kitobning maqsadi yoâqolib ketish xavfi ostida boâlgan oâsimlik …

2 / 15

boshqa foydali vazifalarni ham bajaradi. u tabiatni muhofaza qilish maqsadida turli davlat tashkilotlari, nohukumat tashkilotlar va jamoatchilik orasida hamkorlikka yordam beradi. shuningdek, yoâqolib ketish xavfidagi turlarni himoya qilish uchun qonunchilik va siyosatlar ishlab chiqish jarayonida juda muhim vosita sifatida xizmat qiladi. qizil kitobdagi ma'lumotlar muntazam yangi ma'lumotlar bilan yangilanib boriladi. qizil roâyxatni tuzishda yetakchi mutaxassislar, olimlar va ekologlar ish olib boradilar. hozirda qizil kitobda 142,500 dan ortiq tur qayd etilgan va ulardan 40,000 ga yaqini yoâqolib ketish xavfi ostida ekani aytiladi. tabiatini muhofaza qilishning xalqaro ittifoqi tomonidan nashr etiladigan qizil roâyxatning har bir yangi nashri biologlar, ekologlar va tadqiqotchilar uchun turlarini saqlab qolish maqsadida muhim axborot manbai boâlib xizmat qiladi. shu bilan birga, qizil kitob global muammo hisoblangan biologik xilma-xillikning yoâqolishini toâxtatishga qaratilgan strategiyalarni ishlab chiqishga hissa qoâshadi. umuman olganda, qizil kitob tabiatni muhofaza qilishning mukammal vositasi bo'lib, yoâqolib ketish xavfi ostida turgan turlarni himoya qilish va biologik xilma-xillikni saqlash …

3 / 15

un asos bo'lib xizmat qiladi. qizil kitob, odatda, xavf ostidagi turlarni bir nechta toifalarga bo'ladi. har bir toifa har xil xavf darajasini ifodalaydi, masalan: yo'qolib ketish xavfi yuqori bo'lgan "xavf ostida" toifasi, "ayniqsa muhim" toifasi va boshqalar. bu tasniflash, intl ekologlar tomonidan aniqlanadi va turli tashkilotlar, masalan, xalqaro tabiatni muhofaza qilish ittifoqi (iucn) tomonidan amalga oshiriladi. o'zbekistonda qabul qilingan qizil kitobda 184 turdagi o'simlik va 184 turdagi hayvonlar qayd etilgan. bularga daha texnik tasniflashning bir qismi sifatida lokal holat va global xavf darajasi ham inobatga olinadi. shu bilan birga, ushbu hujjat tegishli tashkilot va idoralarga turlarni asrash uchun zarur choralar ko'rish, monitoring yuritish va tabiatni muhofaza qilish dasturlarini joriy qilishda ko'maklashadi. tabiiy resurslarni saqlash va muhofaza qilishda alohida o'rin tutadigan qizil kitob turlarning ekologik holatini doimiy kuzatish, ularning yashash hududlarini himoya qilish, turlarni ko'paytirish va genetik xilma-xillikni saqlash strategiyalarini rivojlantirish kabi muhim vazifalarni o'z ichiga oladi. birlashgan millatlar tashkiloti har …

4 / 15

a saqlanayotgan ekologik muhitning barqarorligini ta'minlashga mo'ljallangan strategiyalarni tadbiq etish uchun yo'l xaritasini belgilaydi. qizil kitobning muvaffaqiyatli amalga oshirilishi uchun davlatlar, nodavlat tashkilotlar va jamoatchilik o'rtasidagi hamkorlik alohida ahamiyatga ega. bundan tashqari, ilmiy tadqiqotlar, biologlar va ekologlar tomonidan tabiatni saqlash yo'nalishida olib borilgan izlanishlar, qizil kitobni yangilash va rivojlantirishda doimiy asos bo'lib xizmat qiladi. bu jarayonning yana bir muhim qismi ekologik ko'ngilli harakatlardir, ular tabiatni asrash va yo'qolib ketish xavfi ostidagi turlarni himoya qilishga jamoatchilikni jalb qilish orqali amalga oshiriladi. 3. yo'qolib ketayotgan hayvon turlari yo'qolib ketayotgan hayvon turlari global muammo bo'lib, bu hayvonlarning ko'plab turlari yer yuzidan yo'qolish xavfiga duch kelmoqda. iucn (xalqaro tabiatni muhofaza qilish ittifoqi) tomonidan qizil ro'yxatga kiritilgan hayvonlar soni 2023 yil holatiga ko'ra 42,100 tadan oshdi. ushbu ro'yxatda har bir hayvon turi holati baholanadi va qanchalik xavf ostida ekanligi aniqlanadi. asosiy sabablari orasida yashash joylarining yo'qolishi, brakonerlik, ifloslanish va iqlim o'zgarishi mavjud. masalan, amur yo'lbarsi …

5 / 15

, ulardan 1,400 dan ko'prog'i yo'qolib ketish xavfiga tushgan. misol uchun, kaliforniya kondorisi hozirda 500 dan kam soniga ega. dengiz hayoti ham o'z navbatida xavf ostida. koral riflar yo'qolishi dengiz diversitetiga tahdid solmoqda. misol tariqasida, po'lat baliqlari va dengiz toshbaqalari kabilarni ko'rsatish mumkin. dengiz toshbaqalari turlari orasida yashil toshbaqa yo'qolib ketish xavfi ostida bo'lib, 2023 yilda faqat bir necha ming bosh qoldi. sudraluvchilar turlarining ham 21% yo'qolish xavfi ostida. zaharli ilonlar va timsohlar bu turkumdagi hayvonlarning muhim qismini tashkil etadi. masalan, gavava taboutasha timsohining soni 200 dan kam bo'lganligi ma'lum. amfibiyalar eng katta xavf ostida boê»lgan guruhdir, chunki ularning 41% yoê»qolish xavfi ostida. xitoyli gigant salamandra kabi ba'zi amfibiyalar turlari tabiiy xususiyatlarini yo'qotmoqda. bu turni tabiatda 50 dan kam boshda uchratish mumkin. yo'qolib ketayotgan hayvon turlarining soni ortib bormoqda, bu esa global ekologik mustahkamlik va biologik xilma-xillik uchun katta xavf tug'diradi. yo'qolib ketishning oldini olish uchun muhofaza qilish choralarini kuchaytirish …

6 / 15

igi maqsadida yerlarni o'zgartirish, urbanizatsiya, o'rmonlarning kesilishi kabi jarayonlar katta rol o'ynaydi. tabiatni o'rganish muassasalarining ma'lumotlariga ko'ra, har yili 13 million gektar o'rmon yo'q qilinadi. bu hajmdagi o'rmonlar yer sharining eng himoyasiz o'simlik turlariga uy bo'lib xizmat qiladi. bilim va texnologiyaning rivojlanishi ham o'simlik turlariga salbiy ta'sir ko'rsatmoqda. klimat o'zgarishi o'simlik turlarining tabiiy yashash muhitini o'zgartirib, ularning boshqa joylarga ko'chishi yoki butunlay yo'qolishiga sabab bo'ladi. haroratning 1 daraja ko'tarilishi yashil o'simliklarining 10 foizini yo'qotishga olib kelishi mumkin. yo'qolib ketayotgan o'simlik turlaridan biri bu "rafflesia arnoldii" â dunyodagi eng katta guli bilan mashhur o'simlikdir. uning diametri 1 metrga yetadi va faqat janubi-sharqiy osiyo o'rmonlarida o'sadi. bu o'simlikning yo'qolishiga sabab uning toâgâri yashash sharoitlari talab qilinishi va biotik omillarga juda sezgir ekanligidir. madagaskar orolining o'zida 10 mingdan ziyod o'simlik turi mavjud bo'lib, ularning 90 foizdan ko'prog'i endemik turlar hisoblanadi. bu turlar orasida 5 mingdan ortiq turi yo'qolish xavfi ostida. meksikada mavjud bo'lgan …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 15 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "qizil kitob haqida ma'lumot..docx"

oâzbekiston respublikasi oliy taâlim fan va innovatsiya vazirligi urganch davlat universiteti ekologiya va atrof muhit muhofazasi fakulteti (sirtqi) bo'limi mustaqil ish mavzu: qizil kitob haqida ma'lumot. o'quvchi: 2 kurs talabasi ametova tabassum 2024-2025-o'quv yili reja: 1. qizil kitobning tarixi 2. qizil kitobning maqsadi 3. yo'qolib ketayotgan hayvon turlari 1. qizil kitobning tarixi qizil kitob (qizil roâyxat) tabiatdagi yoâqolib borayotgan turlarni himoya qilish uchun yaratilgan va ularga rasmiy himoya maqomi berilgan roâyxatdir. qizil kitobning tarixi va maqsadi haqida ma'lumot berib o'taman. qizil kitobning tarixi 20-asrning o'rtalaridan boshlanadi. 1948-yilda tabiatni muhofaza qilishning xalqaro ittifoqi (iucn) tashkil topgan boâlib, aynan shu tashkilotning sa'y-hara...

Этот файл содержит 15 стр. в формате DOCX (34,5 КБ). Чтобы скачать "qizil kitob haqida ma'lumot..docx", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: qizil kitob haqida ma'lumot..do… DOCX 15 стр. Бесплатная загрузка Telegram