fitopatogen viruslar

DOCX 3 pages 59.6 KB Free download

3 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 59.6 KB

File type DOCX

Pages 3

Updated Dec 2025

Page preview (3 pages)

Scroll down 👇

1 / 3

omborxonalardagi virusli, bakterial va zamburug‘li kasalliklarning zarari va biologiyasi bilan tanishish o‘simliklarda viruslar qo‘zg‘atadigan kasalliklarning umumiy tavsifi. viruslar xaqidagi ta’limotning asoschisi rus olimi d.i.ivanovskiy bo‘lib xisoblanadi. filtratlanuvchi viruslar o‘simliklarda kasallikni qo‘zg‘atadi. fitopatogen viruslar tirik organizmga xos xususiyatga egadir. viruslar kimyoviy tarkibiga ko‘ra oqsil va nuklein kislotadan iboratdir. viruslar tirik xujayrada ko‘payadi. fitopatogen viruslar zararlangan o‘simlikning xujayrasida kristallar hosil kiladi. viruslar hosil qiladigan kristallarni birinchi bo‘lib 1902 yili d.i.ivanovskiy tomonidan topilgan. viruslarning shakli juda xam turli tumandir (tayoqchasimon, ipsimon, yumaloq), ularni faqat elektron mikroskop orqali ko‘rish mumkin. fitopatogen viruslar (virionlar) oqsil qobig‘i (kapsula) bilan o‘ralgan nuklein kislotaning bir yoki ikkita ipchasidan iborat. ko‘pchilik fitopatogen viruslar tarkibida esa dnk (dezaksiribonuklein kislota) mavjud. viruslar faqat nuklein kislotadan iborat bo‘lib, kapsulaga ega bo‘lmasa viroidlar deyiladi. viruslarning shakli nanometrlarda o‘lchanadi.viruslarning hayotiy faoliyati xujayin o‘simlikning xujayrasi bilan chambarchas bog‘langandir va ular faqat shu xujayra ichida ko‘payadi. viruslar ko‘pincha bir o‘simlikdan ikkinchi o‘simlikka so‘ruvchi xashoratlar orqali o‘tadi. …

2 / 3

o‘lib, unda to‘q yashil, och yashil va sariq yashil qismlar yaqqol ajralib turadi. barg u yoki bu darajada tirishgan bo‘ladi. kasallikning bunday belgilari o‘simlikning yuqorigi barglarida yaqqol ko‘rinadi. mevalarda ham shunday mozaikani kuzatish mumkin. zararlangan mevalarning sirti notekis bo‘lib, to‘q yashil qismi bo‘rtib chiqqan bo‘lib, ko‘pincha mevalar ko‘rimsiz bo‘lib qoladi. o‘simlik a’zolarining o‘zgarishi (deformatsiya). viruslar ta’sirida o‘simlik a’zolarini o‘zgarishi barglarni ipsimon, paporotniksimon, maydalangan yoki kattalashib ketishi tariqasida namoyon bo‘lishi mumkin. barg, gul va mevalarning shaklini o‘zgarishi zararlangan to‘qimalarning ayrim qismini noto‘g‘ri rivojlanishi tufayli yuzaga keladi. bu esa barglarda tirishish yoki boshka o‘zgarishlarni, mevalarda esa shaklini o‘zgarishiga olib keladi. buning uchun pomidor barglarini paporotniksimon yoki ipsimon bo‘lib qolish kasalligini olishimiz mumkin. birinchi holatda zararlangan o‘simlikning barglarining plastinkalari ko‘ndalangiga qirqilgan bo‘lib, ko‘rinishi paporotnik bargiga o‘xshaydi. bargni ipsimon tusga kirishi yaqqol ko‘rinadi. bunda barg plastinkasi ensiz bo‘lib, uning uchun mo‘ylov singari ingichkalashib cho‘zilgan bo‘ladi. ayrim xolda barg plastinkasi ensizlanib ipsimon tusga, xatto butunlay …

3 / 3

0.3 dan 3.5 mikrongacha bo‘lishi mumkin. bakteriyalar ko‘pincha sharsimon, tayoqchasimon shaklga ega bo‘ladi. deyarli xamma bakteriyalar xivchinga ega bo‘lib, bu xivchinlar xujayraning bir yoki ikki uchiga, ayrim xollarda esa butun xujayra bo‘ylab joylashgandir. xivchinlar yordamida bakteriyalar xarakatlanadi. xivchinga ega bo‘lmagan bakteriyalar xarakatlanmaydi. fitopatogen bakteriyalarda bir qator fermentlar: proteaza, amilaza, protopektinaza va boshqalar bor. mavjud fermentlarning yuqori darajali faolligi tufayli bakteriyalar o‘simlik ichiga kirib, xujayra devorlarini emiradi, xujayrani nobud bo‘lishi tufayli patologik jarayon kuzatiladi, bu esa kasallikni turli xil ko‘rinishlarda namoyon bo‘ladi. bakteriyalar o‘simlik ichiga turli yoriqlar, qirilgan joy va boshka mexanik shikastlangan qismidan hamda tabiiy tirqishlar ustida, chechevichka orqali kiradi. o‘simlarda bakteriyalar qo‘zg‘atadigan kasalliklarni parenximali va parenximali-o‘tkazuvchi to‘qima kasalliklarga bo‘lish mumkin. parenximali kasalliklar tufayli parenxima to‘qimalari zararlanadi. bunda kasallik dog‘lanish, chirish va shishlarni hosil bo‘lishi bilan namoyon bo‘ladi. dog‘lanish. kasallikni bu turi zararlangan o‘simlik a’zolarida noaniq shaklli yoki burchakli dog‘larni hosil bo‘lishi bilan tavsiflanadi. bakteriyalar uchun xos bo‘lgan dog‘lar zamburug‘larnikidan …

Want to read more?

Download all 3 pages for free via Telegram.

Download full file

About "fitopatogen viruslar"

omborxonalardagi virusli, bakterial va zamburug‘li kasalliklarning zarari va biologiyasi bilan tanishish o‘simliklarda viruslar qo‘zg‘atadigan kasalliklarning umumiy tavsifi. viruslar xaqidagi ta’limotning asoschisi rus olimi d.i.ivanovskiy bo‘lib xisoblanadi. filtratlanuvchi viruslar o‘simliklarda kasallikni qo‘zg‘atadi. fitopatogen viruslar tirik organizmga xos xususiyatga egadir. viruslar kimyoviy tarkibiga ko‘ra oqsil va nuklein kislotadan iboratdir. viruslar tirik xujayrada ko‘payadi. fitopatogen viruslar zararlangan o‘simlikning xujayrasida kristallar hosil kiladi. viruslar hosil qiladigan kristallarni birinchi bo‘lib 1902 yili d.i.ivanovskiy tomonidan topilgan. viruslarning shakli juda xam turli tumandir (tayoqchasimon, ipsimon, yumaloq), ularni faqat elektron mikroskop orqali ko‘ri...

This file contains 3 pages in DOCX format (59.6 KB). To download "fitopatogen viruslar", click the Telegram button on the left.

Tags: fitopatogen viruslar DOCX 3 pages Free download Telegram