sifatso‘zturkumiyu zasidan amaliy mashg‘ulot

PPTX 17 pages 167.4 KB Free download

17 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 167.4 KB

File type PPTX

Pages 17

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 17

mavzu: sifat so`z turkumi mavzusi yuzasidan amaliy mashg`ulot mavzu: sifat so`z turkumi yuzasidan amaliy mashg‘ulot o‘qituvchi: barno suleymanova mavzu rejasi: 1. sifat so‘z turkumi. 2. sifatlarning ma’no turlari. 3. sifat darajalari. 4. asliy va nisbiy sifatlar. 5. sifatlarning tuzilish jihatdan turlari. 6. mavzuga oid mashqlar, testlar bajarish, sifatni morfologik tahlil qilish. sifat otga bog‘lanib, uning belgisini bildirib, qanday? qanaqa? qaysi? so‘roqlariga javob bo‘ladigan so‘zlarga sifat deyiladi. sifatlar ma’no jihatidan quyidagi turlarga bo‘linadi: 1. xususiyat sifatlari. narsalarning turli xususiyat, holatlarini, kishilarning xarakter xususiyatlarini ifodalovchi sifatlardir: toza, xursand, qattiq, xafa, aqlli,sho‘x. 2. rang-tus sifatlari. predmetning rangi, tusini bildiruvchi sifatlardir: oq, yashil, havorang, qizil, ola-bula. 3. maza-ta’m sifatlari. narsalarning maza-ta’mini bildirgan sifatlardir: shirin, sho‘r, mazali. 4. hajm-o‘lchov sifatlari. narsalarning vazni, o‘lchovi, hajmi va shaklini bildiradigan sifatlardir: katta, dumaloq, yengil, yassi, tor, uzun. 5. hid sifatlari: muattar, xushbo‘y, sassiq, qo‘lansa, badbo‘y. 6. makon-zamon sifatlari. narsalarning o‘rin va vaqtga nisbatan belgilarini ko‘rsatuvchi sifatlardir: qishki, bulturgi, …

2 / 17

igan sifatlar asliy sifatlar deyiladi: chiroyli, dono, achchiq, yomon. nisbiy sifatlar belgini to‘gridan-to‘g‘ri emas, balki boshqa bir tushunchaga nisbatlagan holda ifodalaydigan va ko‘pincha daraja ko‘rsata olmaydigan sifatlardir: devoriy, yozgi, yig‘ma, oilaviy, andijonlik, sharsimon. sifat darajalari belgining ortiq yoki kamligi jihatidan farqlanishi sifat darajalari deyiladi. sifat darajalari to‘rt xil: 1. oddiy darajadagi sifatlar belgining odatdagi me’yorini bildiradi va grammatik ko‘rsatkichga ega emas: qiziqarli kitob, baland bino, shirin olma. 2. orttirma darajadagi sifatlar belgining me’yordan ortiq ekanligini bildirgan sifatlardir. orttirma daraga quyidagi shakllar yordamida hosil qilinadi: 1.sintaktik usul bilan, bunda oddiy darajadagi sifat oldidan juda, g‘oyatda, eng, nihoyatda, jiqqa, g‘irt, o‘lguday, tim so‘zlarini keltirish bilan yasaladi: juda aqlli, g‘irt yolg‘onchi, behad go‘zal, tim qora, o‘lguday ziqna, jiqqa ho‘l. 2. fonetik usul: sifatning birinchi bo‘g‘inini tovush o‘zgarishi orqali takrorlab qo‘llash asosida yasaladi: qip-qizil, yam-yashil, bab-baravar, top-toza pak-pakana, bus-butun, oppoq. 3. qiyosiy darajadagi sifatlar belgining me’yordan sal kam ekanligini qiyoslab, solishtirib ifodalaydi va oddiy …

3 / 17

sifat yasaydi. otdan: aqlli, buxorolik, bemaza, serhosil, loyqa… fe’ldan: maqtanchoq, buzuq, qoloq, sayroqi… ravishdan: kechagi, dastlabgi… sifatdan: sog`lom, noma’lum… taqlid so`zdan: bijildoq, likildoq… so‘zlarni qo‘shish, bog‘lash va juftlash bilan quyidagi turdagi sifatlar yasaladi: 1.qoshma sifatlar quyidagicha yasaladi: a) ot + otdan. bular qo‘shib yoziladi: devqomat, bodomqovoq; b) sifat + otdan: sofdil, kaltafahm; d) ot + fe’ldan: osmono‘par, jonkuyar; e) ravish + feldan: tezoqar (daryo); f) otga aro, umum, g‘ayrl, yarim, nim, rang so‘zlarini qo‘shish bilan: bular qo‘shib yoziladi: xalqaro, umumkomanda, yarimavtomat, g‘ayridin, nimpushti, havorang. birikmali sifatlar tarkibi ikki va undan ortiq so‘zdan iborat bo‘lib, ular orasidagi munosabatlar aniq sezilib turadi, bu sifatlar ajratib yoziladi. bunday sifatlar aralash, yo‘q, ko‘p, oliy, och, to‘q, to‘la, chala, bir, ikki kabi so‘zlar ishtirokida hosil qilinadi: qum aralash, tengi yo‘q, ko‘p tarmoqli, oily ma’lumotli, och qizil, qorni to‘q, to‘q qizil, to‘la huquqli, chala mulla, bir tomonlama, ikki qavatli, yuqori hosilli. 2.juft sifatlar quyidagicha yasaladi: a) …

4 / 17

linadi: sodda tub sifatlar (go‘zal,yaxshi), sodda yasama sifatlar (aqlli, serhosil); 2. qo‘shma sifatlar ikki va undan ortiq asosdan tarkib topgan sifatlardir. qo‘shma sifatlar: a) ikki tub so‘zdan tashkil topib, ot+ot, ot+sifat, sifat+ot, ot+fe’l, ravish+ot ko‘rinishlarida bo‘ladi: sovuqqon, toshyurak, mehnatsevar; b) biri tub, ikkinchisi yasama so‘zdan iborat bo‘ladi: erksevar, tilbilmas. 3. birikmali sifatlar: uzun tolali (paxta), yoshi ulug‘ (inson), gapga usta (odam). 4.juft sifatlar o‘zaro yaqin ma’noli yoki zid ma’noli qismlardan tuziladi: katta-kichik, yakka-yu yagona. 5. takroriy sifatlar bir asosning takrorlanishida hosil bo‘ladi va ular belgini ta’kidlab, kuchaytirib ifodalashga xizmat qiladi: yangi-yangi, barra-barra. juft va takroriy sifatlar chiziqcha bilan yoziladi. sifat tahlili namunasi 1. so‘rog‘i. 2.darajasi. 3. otlashgan yoki otlashmaganligi. 4. asliy yoki nisbiy sifatligi. 5. tuzilish jihatdan turi. 6. tub yoki yasamaligi. 7.gapdagi sintaktik vazifasi. quyidagi gaplardagi sifatlarni morfologik tahlil qiling. ilmli ming yashar, ilmsiz bir yashar. odobli bola – elga manzur. har narsadan or-nomus baland. juda katta orzularim bor. …

5 / 17

sifatso‘zturkumiyu zasidan amaliy mashg‘ulot - Page 5

Want to read more?

Download all 17 pages for free via Telegram.

Download full file

About "sifatso‘zturkumiyu zasidan amaliy mashg‘ulot"

mavzu: sifat so`z turkumi mavzusi yuzasidan amaliy mashg`ulot mavzu: sifat so`z turkumi yuzasidan amaliy mashg‘ulot o‘qituvchi: barno suleymanova mavzu rejasi: 1. sifat so‘z turkumi. 2. sifatlarning ma’no turlari. 3. sifat darajalari. 4. asliy va nisbiy sifatlar. 5. sifatlarning tuzilish jihatdan turlari. 6. mavzuga oid mashqlar, testlar bajarish, sifatni morfologik tahlil qilish. sifat otga bog‘lanib, uning belgisini bildirib, qanday? qanaqa? qaysi? so‘roqlariga javob bo‘ladigan so‘zlarga sifat deyiladi. sifatlar ma’no jihatidan quyidagi turlarga bo‘linadi: 1. xususiyat sifatlari. narsalarning turli xususiyat, holatlarini, kishilarning xarakter xususiyatlarini ifodalovchi sifatlardir: toza, xursand, qattiq, xafa, aqlli,sho‘x. 2. rang-tus sifatlari. predmetning rangi, tusini bildiruvchi si...

This file contains 17 pages in PPTX format (167.4 KB). To download "sifatso‘zturkumiyu zasidan amaliy mashg‘ulot", click the Telegram button on the left.

Tags: sifatso‘zturkumiyu zasidan amal… PPTX 17 pages Free download Telegram