vaqtinchalik saqlash omborlari

DOCX 11 pages 606.5 KB Free download

11 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 606.5 KB

File type DOCX

Pages 11

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 11

10-maruza. vaqtinchalik saqlash omborlari. reja: 1. vaqtinchalik omborlar. 2. uyum va xandaklar. sabzavotlarni vaqtinchalik omborlarda saqlash usullari zamonaviy talablarga javob bermasada, ularni qo‘llash zarurati statsionar ombor va sovutgich sig’imlarining mahsulotni saqlashda etarli emasligi bilan izohlanadi. vaqtinchalik omborlarga uyum va xandaqlar ta’luqli bo‘lib, ular asosan ildizmevalilarni va karamni, ba’zan esa piyozni saqlashda foydalaniladi. xandaqlarga qaraganda uyumlardan ko‘proq foydalaniladi. xandaqga mahsulotni yuklash va bo‘shatish ishlarini mexanizatsiyalashtirish uyumga nisbatan bir oz murakkabroq, lekin uyumda saqlanayotgan mahsulotni sovuq urish ehtimoli yuqori. uyum deb – uzun shtabellarga to‘kma holda solingan mahsulotlar (kartoshka, ildizmkvalilar, karam) bo‘lib, er ustida yoki unchalik chuqur bo‘lmagan kotlovan ko‘rinishidagi joyda tashkil etilgan, usti poxol va tuproq bilan yopilgan, mahsulotni shamollatish uchun havo oqimini kiritish – chiqarish moslamalari, hamda haroratni nazorat qiluvchi asboblar bilan jixozlangan vaqtinchalik omborga aytiladi. xandaq – sabzavotlar va kartoshka bilan to‘ldirilgan va uyum singari poxol va tuproq bilan yopilgan, shamollatish va haroratni nazorat qilish tizimlari bilan jihozlangan uzun …

2 / 11

jatlarni ko‘p talab etmaydi; – tanlangan joy oftob kam tushadigan shimoliy nishablikda va qishki shamollardan himoya qiluvchi daraxtzor yoki tepalik bilan himoyalangan bo‘lishi kerak; – tuproqning yuqori qatlami chirigan qoldiqlar va axlatlar bo‘lmasligi lozim; – sanitar talablarga ko‘ra uyum va xandaq uchun joy chorvachilik inshootlari va em – xashak va somon g’aramlari yaqinidan tanlanmasligi kerak, chunki bu erda kemiruvchilar ko‘p bo‘lishi mumkin; – imkoni boricha xarajat manbalarini kamaytirish maqsadida uyum va handaqlar transport keladigan yo‘lga yaqin joylashtirilishi kerak. vaqtinchalik omborlar uchun joy tanlanganidan so‘ng uyum va xandaqlarni joylashtirish rejalashtiriladi. shu bilan birgalikda uyum va xandaqlarni oftob tomonga nisbatan qilib, ya’ni qishning sovuqli kunlarida saqlanadigan mahsulot haroratiga quyosh nuri va shamolning ta’sir etishini kamaytiradigan qilib joylashtirish zarur bo‘ladi. uyum va xandaqlarning bo‘ylama o‘qini shimoliy janub tomonga qaratib yoki shunga yaqin qilib yo‘naltirish lozim. bunda quyosh nuri ta’sirida uyum yoki xandaqning kamroq yuzasi qizib saqlanayotgan mahsulot harorati o‘zgaradi. o‘z navbatida amaliyotda uyum …

3 / 11

urt yoki xandakga bo‘ylama qilib joylashtirish uyum va xandaqlarda saqlash sharoitlarini boshqarish shtabellab taxlashda ma’lum bir o‘lchamlarini ta’minlash, zarur berkitish va shamollatish tizimini shakllantirish orqali amalga oshirish mumkin, chunki ushbu faktorlar bunday vaqtinchalik saqlash omborlaridagi issiqlik balansini belgilab beradi. uyum va xandaqlarda mahsulotni saqlashga ta’sir etadigan asosiy faktorlardan biri issiqlik balansi bo‘lib, ushbu faktor nafaqat tashqi muhit haroratiga, balki uyum balandligiga, uyumni berkitish xususiyatiga va shamollatish tizimiga ham bog’liqdir. uyum va xandaqlarda issiqlik balansini ta’minlash uchun shunday shart – sharoitlar yaratish zarurki, kartoshka va sabzavotlarning nafas olishida hosil bo‘ladigan issiqlikning aksariyat qismi tashqariga mahsulotning “terlab” qolmasligi uchun chiqarib yuboriladi, lekin shu bilan birgalikda saqlanayotgan uyumda issiqlikning bir qismi kuchli sovuqlarda mahsulotni “himoya” qilish uchun saqlab qolinishi zarurdir. 3.2-rasm. chuqurlashtirilgan holda shakllantirilgan uyumning o‘lchamlari: 1 – yog’ingarchilik suvlari uchun ariq; 2 – shamollatish kanali; 3 – panjara; 4 – havoni tortish quvuri; 5 – havo kiruvchi quvur; i – kartoshka (sabzavot); …

4 / 11

arining o‘lchamlarini belgilashda ular tashkil etiladigan mintaqalarning iqlimiy sharoitlari inobatga olinadi: shimoliy va sharqiy mintaqalarda qish sovuq kelishini inobatga olib uyum va xandaqlarning o‘lchami qish mavsumi mo‘tadilroq bo‘lgan janubiy, g’arbiy mintaqalarga nisbatan kichikroq bo‘ladi. shimoliy va sharqiy mintaqalarda uyum va xandaqlarning kotlovanlari saqlanayotgan mahsulot muzlab qolmasligi uchun chuqurroq qilinadib tayyorlanadi. bundan tashqari uyum va xandaqlarning uzunligi unda saqlanayotgan mahsulotni bir kunda bo‘shatib olish imkoniyatini yaratadigan qilib tashkil etiladi. xandaqning hajmi (m3) uning uzunligi, eni va chuqurligidan kelib chiqib aniqlanadi. chuqurlashtirilmagan holda shakllantirilgan uyumning hajmi quyidagicha aniqlanadi (m3): v = al(h/2) chuqurlashtirilgan holda shakllantirilgan uyumning hajmi quyidagicha aniqlanadi (m3): v = al(h/2)+alh1 bu erda: a – uyum asosining eni, m; l – uyum uzunligi; h – mahsulot uyumining balandligi, m; h1 – chuqurlik, m. saqlashga kelgan mahsulotni joylashtirish uchun uyum va xandaqlarning sig’imi va talab etiladigan soni kartoshka va sabzavotlarning hajm massasi va ularni taxlash hajmidan kelib chiqib hisoblab topiladi. quyida …

5 / 11

k = psovutish/v uyum va xandaqlarda saqlashda uyumdagi mahsulotning namligi va issiqligini atrof muhitga samarali tarqalishi uchun uyumning shamollatish yuzasini solishtirma maydoni kartoshka va lavlagi uchun 2,8 dan, karam uchun 3,8, sabzi va sholg’om uchun 6,5 dan kam bo‘lmasligi lozim. uyumning shamollatish yuzasini solishtirma maydoni uyum va xandaqlarning chuqurlik darajasiga bog’liq, kotlovan chuqurligi qanchalik katta bo‘lsa bu ko‘rsatkich shuncha kichik bo‘lib, uyulgan mahsulotdan issiqlik sekinlik bilan tarqaladi. uyum va xandaqlarda saqlanadigan mahsulot uyumini yopishning taxminiy qalinligi quyidagi jadvalda keltirilgan. uyum va xandaq uyumini yopishda qatlam qalinligi (e.p.shirokov va v.i.polegaevga ko‘ra) qutb yo‘nalishlari uyum qirrasi uyum asosi somon tuproq somon tuproq kartoshka va ildizmevalar* janub 0...0,1 0,3...0,4 0...0,1 0,4...0,6 g’arb 0,1...0,3 0,3...0,4 0,3...0,4 0,4...0,7 o‘rta 0,2...0,3 0,3...0,5 0,3...0,4 0,5...0,6 karam janub - 0,4 - 0,6 g’arb 0...0,2 0,2...0,3 0,1...0,3 0,6...0,8 o‘rta 0,1...0,2 0,3...0,4 0,2...0,4 0,5...0,6 xandaq uchun somon qatlami qalinligi 10...15% ga kamaytiriladi. uyum va xandaqlar ustini yopish qatlami qalinligi taxminiy …

Want to read more?

Download all 11 pages for free via Telegram.

Download full file

About "vaqtinchalik saqlash omborlari"

10-maruza. vaqtinchalik saqlash omborlari. reja: 1. vaqtinchalik omborlar. 2. uyum va xandaklar. sabzavotlarni vaqtinchalik omborlarda saqlash usullari zamonaviy talablarga javob bermasada, ularni qo‘llash zarurati statsionar ombor va sovutgich sig’imlarining mahsulotni saqlashda etarli emasligi bilan izohlanadi. vaqtinchalik omborlarga uyum va xandaqlar ta’luqli bo‘lib, ular asosan ildizmevalilarni va karamni, ba’zan esa piyozni saqlashda foydalaniladi. xandaqlarga qaraganda uyumlardan ko‘proq foydalaniladi. xandaqga mahsulotni yuklash va bo‘shatish ishlarini mexanizatsiyalashtirish uyumga nisbatan bir oz murakkabroq, lekin uyumda saqlanayotgan mahsulotni sovuq urish ehtimoli yuqori. uyum deb – uzun shtabellarga to‘kma holda solingan mahsulotlar (kartoshka, ildizmkvalilar, karam) bo‘lib, ...

This file contains 11 pages in DOCX format (606.5 KB). To download "vaqtinchalik saqlash omborlari", click the Telegram button on the left.

Tags: vaqtinchalik saqlash omborlari DOCX 11 pages Free download Telegram