kommutatsion apparatlar elektr yoyini so’ndirish

DOC 30 pages 12.9 MB Free download

30 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 12.9 MB

File type DOC

Pages 30

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 30

1 11-ma’ruza: kommutatsion apparatlar elektr yoyini so’ndirish 1. elektr yoyning hosil bo’lish va yonish shartlari. 2. ionizatsiya faktorlari, elektr tokni dionizatsiyalash. 3. o’zgaruvchan tokning yoyini sundirish. 4. o’zgaruvchan tokning yoyini sundirish usullari. kommutatsion apparatlarning konstruksiyasini ko‘rib chiqishdan avval elektr yoyida hosil bo‘ladigan asosiy jarayonlar bilan tanishish lozim. yuqori kuchlanishli zanjirdagi kontaktlar ajralganda yoy ko‘rinishidagi elektr razryad hosil bo‘ladi. yoy katod oldi bo‘shliq, yoy ustuni va anod oldi bo‘shliqlariga bo‘linadi (11.1-rasm). hamma kuchlanish shu sohalar o‘rtasida taqsimlanadi uk, us.d, ua. o‘zgarmas tok yoyidagi kuchlanishning katoddagi pasayishi 10-20 v bo‘lib, shu uchastkaning uzunligi esa 10-4-10-5 sm ni tashkil etadi. shunday qilib, katod oldida yuqori elektr maydon kuchlanganligi kuzatiladi (105-106 v/sm). bunday yuqori kuchlanganlikda zarbiy ionizatsiya sodir bo‘ladi. buning ma’nosi quyidagicha: katoddan elektr maydon (avtoelektron emissiya) kuchi bilan yoki katodning qizishi (termoelektron emissiya) hisobiga ajralgan elektronlar elektr maydonda katta tezlikda harakatlanadi va neytral atomga urilganda unga o‘zining kinetik energiyasini beradi. agar shu energiya …

2 / 30

termoionizatsiya - molekula va atomlarning yuqori tezlikda harakatlanishida katta kinetik energiyaga ega bo‘lgan molekula va atomlarning bir-biriga urilishidan ionlar hosil bo‘lish jarayonidir. yoyda tok qancha katta bo‘lsa, uning qarshiligi shuncha kichik bo‘ladi, shu sababli yoyning yonishi uchun kichik kuchlanish etarli bo‘ladi, ya’ni katta tokli yoyni so‘ndirish ancha qiyin bo‘ladi. o‘zgaruvchan tokda ta’minlovchi manba kuchlanishi us sinusoida bo‘yicha o‘zgaradi, shuningdek, zanjirdagi tok i ham o‘zgaradi (11.2-rasm), bunda tok kuchlanishdan taxminan 90° ga orqada qoladi. o‘chirgich kontaktlari orasida yonayotgan yoydagi kuchlanishi o‘zgaruvchan. kichik toklarda kuchlanish uz miqdorgacha ko‘payadi (yondirish kuchlanishi), so‘ngra tokning yoyda ortib borishi bilan, termik ionizatsiyaning ortishi natijasida kuchlanish pasayadi. tok nolga yaqinlashgan yarim davr oxirida so‘ndirish kuchlanishi ug da yoy so‘nadi. keyingi yarim davrda, agar, oraliqda deionizatsiya uchun tadbirlar ko‘rilmasa shu hodisa takrorlanadi. agar yoy u yoki bu usullar bilan so‘ndirilsa, u holda o‘chirgich kontaktlari orasidagi kuchlanish ta’minlovchi tarmoq kuchlanishi miqdoriga qadar tiklanishi lozim. biroq, zanjirda induktiv, aktiv va …

3 / 30

chan tok zanjirlarida yoyidagi tok har bir davr yarmida noldan o‘tadi (11.2-rasm,), shu vaktlarda yoy o‘z-o‘zidan o‘chadi, lekin davrning keyingi yarmida yana hosil bo‘lishi mumkin. ossillogrammalarning ko‘rsatishicha, yoydagi tok noldan tabiiy holda o‘tishidan ancha oldin nolga yaqin bo‘ladi (11.3-rasm, a). bunga sabab shuki, yoyga kelayotgan energiya tok kamayishi bilan kamayadi, demak yoy harorati ham kamayadi va termoionizatsiya tugaydi. toksiz; pauza davomliligi tp katta emas (o‘ndan to bir necha yuz mikrosekundlargacha), lekin yoyni so‘nishida katta axamiyat o‘ynaydi. agar kontaktlar toksiz pauzada ajratilsa va ular etarlicha tezlikda elektr teshish sodir bo‘lmaydigan shunday oraliqqa uzoqlashtirilsa, shundagina zanjir juda tez o‘chiriladi. toksiz pauza vaqtida ionizatsiya intensivligi keskin pasayadi, chunki termoionizatsiya sodir bo‘l-maydi. kommutatsion ap-paratlarda, bundan tashqari, yoy oralig‘ini sovitish va za-ryadlangan zarrachalar sonini kamaytirishga qaratilgan sun’iy tadbirlar qo‘l-laniladi. deionizatsiyaning bu jarayonlari oraliqning elektr mustahkamligi upr ning asta-sekin ortishiga olib keladi (11.3-rasm, b). 11.3 – rasm. o'zgaruvchan tok yoyning so'nish shartlari: a-tok noldan tabiiy o'tgandagi …

4 / 30

yoyni so‘ndirishning quyidagi usullari keng qo‘llaniladi: kontaktlarni tez ajratib yoyni uzaytirish: yoy qancha uzun bo‘lsa, uning yonib turishi uchun shuncha katta kuchlanish kerak bo‘ladi. agar manba kuchlanishi kichik bo‘lsa, u holda yoy so‘nadi. uzun yoyni qator qisqa yoylarga bo‘lish (11.4-rasm, a), 11.1-rasmda ko‘rsatilganidek, yoydagi kuchlanish katod uk va anod ua kuchlanishlarining pasayishi hamda yoy ustuni kuchlanishi us.d yig‘indisidan iborat: ud=uk+ua+us.d=ue+us.d agar kontaktlarni ajratishda hosil bo‘lgan uzun yoyni, metall plastinkalardan tayyor-langan yoy so‘ndiruvchi panjara orasiga tor-tilsa, bunda u p ta qis-qa yoylarga bo‘linadi. har bir qisqa yoy - o‘zining anod va katod kuchlanish pasayishi ue ga ega bo‘ladi. agar u u2 bo‘ladi va demak, o‘chiruvchi qurilmalar turli sharoitlarda ishlaydi. o‘chirgichning bosh kontakti (gk) ga kuchlanishni tenglash uchun parallel holda sig‘im yoki aktiv qarshiliklar ulanadi (11.6-rasm, b,v). sig‘imlar va aktiv shuntlovchi qarshiliklarning qiymatini tanlashda o‘chirgichlardagi kuchlanishning bir xil taqsimlanishiga e’tibor beriladi. shuntlovchi qarshilikli o‘chirgichlarda bosh kontaktlar (gk) orasidagi yoy so‘nganidan keyin qarshiliklar …

5 / 30

m qurilmalar yaratish imkonini beradi. mustahkamligi yuqori bo‘lgan gazlar, masalan, oltingugurt (vi) ftorid sg‘v (elegaz) dan foydalanish yana ham samaraliroqdir. elegazning, havo va vodorodga nisbatan elektr mustahkamligi katta bo‘libgina qolmay, hatto atmosfera bosimida ham yoy so‘ndirish qobiliyati yaxshiroqdir. elegaz o‘chirgichlar, ajratkichlar, qisqa tutashtirgichlar va boshqa yuqori kuchlanishli apparatlarda qo‘llaniladi. sinov savollari 1. o‘zgaruvchan va o‘zgarmas toklarning elektr yoyninig hosil bo‘lish va yonish shartlari. 2. yoyni so‘ndirish uchun bajariladigan talablar? 3. yoyni so‘ndirish yo‘llari. 12 ma’ruza yuqori kuchlanishli ochirgichlar. 1. umumiy ma’lumotlar. 2. moyli bakli o’chirgichlar. 3. havo o’chirgichlar. 4. elektromagnit, vakuumli o’chirgichlar. 5. avtogaz va elegazli o’chirgichlar. yuqori kuchlanishli o’chirgichlar ishchi va shikastlanish hamda avariya toklarini tezkorlik bilan uzish va ulash uchun xizmat qiladi. elektr stansiya va podstansiyalarda qo`llanadigan elektr jihozlari va qurilmalari orasida qo`llanadigan eng zaruriy jixoz–bu uzgich (viklyuchatel) bo`lib, uning samarali ishidan elektr ta’minotining uzluksizligi va puxtaligi to`la bog`liq bo`lib qoladi. yuqori kuchlanishli o’chirgichlar o`zgaruvchan tok zanjirlarining ekspluatasiya …

Want to read more?

Download all 30 pages for free via Telegram.

Download full file

About "kommutatsion apparatlar elektr yoyini so’ndirish"

1 11-ma’ruza: kommutatsion apparatlar elektr yoyini so’ndirish 1. elektr yoyning hosil bo’lish va yonish shartlari. 2. ionizatsiya faktorlari, elektr tokni dionizatsiyalash. 3. o’zgaruvchan tokning yoyini sundirish. 4. o’zgaruvchan tokning yoyini sundirish usullari. kommutatsion apparatlarning konstruksiyasini ko‘rib chiqishdan avval elektr yoyida hosil bo‘ladigan asosiy jarayonlar bilan tanishish lozim. yuqori kuchlanishli zanjirdagi kontaktlar ajralganda yoy ko‘rinishidagi elektr razryad hosil bo‘ladi. yoy katod oldi bo‘shliq, yoy ustuni va anod oldi bo‘shliqlariga bo‘linadi (11.1-rasm). hamma kuchlanish shu sohalar o‘rtasida taqsimlanadi uk, us.d, ua. o‘zgarmas tok yoyidagi kuchlanishning katoddagi pasayishi 10-20 v bo‘lib, shu uchastkaning uzunligi esa 10-4-10-5 sm ni tashkil etadi. sh...

This file contains 30 pages in DOC format (12.9 MB). To download "kommutatsion apparatlar elektr yoyini so’ndirish", click the Telegram button on the left.

Tags: kommutatsion apparatlar elektr … DOC 30 pages Free download Telegram