gazning tarkibi va xossalari

DOC 5 pages 93.0 KB Free download

5 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 93.0 KB

File type DOC

Pages 5

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 5

4-amaliy mashg`ulot. gazning tarkibi va xossarlini o`rganish gaz so‘zini birinchi marta xvii asrda gollandiyalik olim van gelmond kiritgan. u qattiq va suyuq jismlardan farqli ravishda oddiy sharoitlarda o‘z xossalarini sakrashsiz o‘zgartirmasdan butun bo‘shliqda bemalol tarqaladigan moddani anglatar edi. shu vaqtdan boshlab «gaz» so‘zi dunyoning barcha asosiy tillariga kirib keldi. uglevodorodli gazlar o‘zining kimyoviy tarkibiga ko‘ra oddiy haroratlarda yetarli darajada inert hisoblanadi. ularning amaliyotda keng ko‘lamda qo‘llanilishiga sabab bo‘lgan muhim xossalaridan biri, havo bilan birgalikda yonish xususiyatidir. uchqun va olov natijasida yuqori haroratlarda uglevodorod gazlar havo bilan birga yonadi. bunda uglevodorod va havo kislorodi o‘rtasidagi kimyoviy reaksiya katta miqdorda issiqlik ajralishi bilan kuzatiladi, ya’ni reaksiya ekzotermik (issiqlik ajralish) xususiyatiga ega bo‘ladi. tabiatda uchraydigan torf, qo‘ng‘ir ko‘mir va toshko‘mir, antratsit va boshqa bir qator tog‘ jinslari ham shunday xossalarga ega bo‘lib, bunday jismlar kaustobiolitlar (kaustobiolit so‘zi grekcha «kaustos» - yonadigan, «bios» - hayot, «litos» - tosh, ya‘ni yonuvchi organik tosh) oilasiga kiradi. …

2 / 5

l etadi. barcha turdagi energo-tashuvchilardan neft va gazning farqi shundaki, ularning yonganida katta miqdorda issiqlik ajralib chiqadi. neftning yonish issiqligi – 41 mj/kg, eng yaxshi navli toshko‘mirning yonish issiqligi 31 mj/kg, benzinniki 42 mj/kg, dizel yoqilg‘isiniki 42,7 mj/kg, etan, propan va butanniki mos ravishda 64,5; 93,4 va 124 mj/m3 ga teng. uglevodorod gazlar bir biridan qaynash harorati bo‘yicha keskin farq qiladi. metan juda past haroratlarda suyuq holatga o‘tishi mumkin. suyuq metan minus 1610cda qaynaydi va gaz holatiga o‘tadi. metannning kritik nuqtasi minus 820c, shuning uchun yer osti tog‘ jinslari qatlamlarida harorat 00c dan yuqori bo‘lganligi uchun hech qanday bosimda metan suyuqlik holatga o‘tmaydi. etan minus 880c da qaynaydi, uning kritik harorati 320c dan past va yuqori bosimda etan suyuq holatga o‘tishi mumkin. yonuvchi gazlarning nisbiy zichligi amaliyotda havoga qarab aniqlanadi. bu zichlik qiymati 0,054 dan (toza metan) 1,0 gacha va undan ham yuqori bo‘lgan keng oraliqda o‘zgarishi mumkin.neft va gaz …

3 / 5

molekulyar massasi katta bo‘ladi, ya’ni neftli gazlar tarkibida etan, propan butan va izobutanlar miqdori ko‘p bo‘ladi.uglevodorod gazlarini kelib chiqishiga qarab ikki guruhga ajratish mumkin: a) tabiiy gaz, ya’ni yer ostida tog‘ jinslari qatlamida hosil bo‘lgan gazlar;b) qattiq yoki suyuq yoqilg‘idan olinadigan sun’iy gazlar. 6.1 - jadval tabiiy gazlarning fizik xossalari № gaz turi havoga nisbatan zichligi erish harorati, oc qaynash harorati, oc kritik harorati, oc 1 metan 0,554 -184 -161,5 -82,5 2 etan 1,049 -182,8 -88,3 32,2 3 propan 1,55 -189 -42,2 96,8 4 izobutan 2,067 -145 -10,2 134 5 butan 2,085 -135 -0,5 153,1 6 vodorod 0,0695 -259 -252,5 -240 7 azot 0,967 -209,8 -195,8 -147,1 8 karbonat angidrit 1,529 -56,6* -78,5 31,1 9 vodorod sulfid 1,19 -82,9 -61,8 100,4 10 geliy 0,138 -272,2 -268,5 -268 11 argon 1,379 -189 -185,7 -122 uglevodorodlar izopentandan va undan yuqori bo‘lganda normal sharoitda (0,1 mpa bosimda va 0oc haroratda) suyuqlik holatida bo‘ladi. …

4 / 5

ik sig‘imiga mos keladi. nisbiy namlik sig‘imi deb, birlik gazning hajmidagi haqiqiy tarkibdagi suv bug‘larining miqdorini xuddi shunday sharoitdagi gazning namlik sig‘imining muvozanatdagi qiymatini nisbatiga aytiladi. gazdagi suvning miqdorini aniq topish gazni tashishga tayyorlash qurilmasini texnik –iqtisodiy ko‘rsatgichlarini aniqlashda ilmiy-amaliy ahamiyatga egadir. bundan tashqari tashiladigan gazning tarkibida bug‘ fazasidagi suvning mavjudligi gaz tashish tizimining normal ishlatish sharoiti uchun muhim hisoblanadi. gazning komponent tarkibi tabiiy gaz va gaz – kondensatni qayta ishlashning texnologik jarayonlarining ilmiy-tadqiqot ishlarini olib borishda, loyihalash va ekspluatatsiya qilishda xomashyo va uni qayta ishlash mahsulotlarining asosiy fizik-kimyoviy tavsiflari haqidagi bilimlar zarur bo‘ladi. bu bobda gazning komponent tarkibi, gazkondensati va uni qayta ishlashning suyuq mahsulotlarining fraksiyali tarkibi, zichlik, molekulyar massa, entalpiya, fazalar muvozanati doimiysi kabi tavsiflarni aniqlashning zamonaviy usullari (asosan hisob usullari) keltirilgan. qayd etish kerakki, gazkondensati va uni qayta ishlashning suyuq mahsulotlari tavsiflarini aniqlash usullari neft va neft mahsulotlari uchun qo‘llaniladigan usullar bilan o‘xshashdir. 6.3 jadval astraxan gazkondensat …

5 / 5

miqdori hisoblanadi. gazning komponent tarkibiga ko‘ra uning keyingi qayta ishlanishi va qo‘llanilishi, shuningdek zichlik, yonish issiqligi (past va yuqori), molekulyar massa, vobbe soni va b.lar kabi tavsiflari aniqlanadi. 6.3 – jadvalda misol tariqasida astraxan gazkondensat koni tabiiy gazining komponent tarkibi keltirilgan. gaz kondensati va uni qayta ishlashning suyuq mahsulotlarining fraksiya tarkibi gaz kondensati va neftning uning neftni qayta ishlash zavodlarida keyingi qayta ishlash yo‘nalishlari tanlanadigan va apparaturalarning (xususan, rektifikatsiyalash kolonnalarning) hisobi olib boriladigan asosiy xossalaridan biri fraksiya tarkibi hisoblanadi. fraksiya tarkibi deb umumiy olingan mahsulot miqdoridan massa yoki hajm foizlarida ifodalanuvchi qaynovchi mahsulotlarning qaynash haroratiga bog‘liqligiga aytiladi. fraksiya deb neft yoki gaz kondensati distillyatsiyasining ma’lum harorat oralig‘ida qaynovchi mahsulot qismiga aytiladi. hozirgi vaqtda gaz kondensati, neft va neft mahsulotlarining fraksiyali tarkibini aniqlashning bir nechta laboratoriya usullari mavjud: gost 2177 yoki gost 10120 bo‘yicha standart kolbalarda haydash; laboratoriya rektifikatsiyalash kolonnalarida distillash (gost 11011 bo‘yicha arn-2 apparatida haydashni ham qo‘shganda) va hqh …

Want to read more?

Download all 5 pages for free via Telegram.

Download full file

About "gazning tarkibi va xossalari"

4-amaliy mashg`ulot. gazning tarkibi va xossarlini o`rganish gaz so‘zini birinchi marta xvii asrda gollandiyalik olim van gelmond kiritgan. u qattiq va suyuq jismlardan farqli ravishda oddiy sharoitlarda o‘z xossalarini sakrashsiz o‘zgartirmasdan butun bo‘shliqda bemalol tarqaladigan moddani anglatar edi. shu vaqtdan boshlab «gaz» so‘zi dunyoning barcha asosiy tillariga kirib keldi. uglevodorodli gazlar o‘zining kimyoviy tarkibiga ko‘ra oddiy haroratlarda yetarli darajada inert hisoblanadi. ularning amaliyotda keng ko‘lamda qo‘llanilishiga sabab bo‘lgan muhim xossalaridan biri, havo bilan birgalikda yonish xususiyatidir. uchqun va olov natijasida yuqori haroratlarda uglevodorod gazlar havo bilan birga yonadi. bunda uglevodorod va havo kislorodi o‘rtasidagi kimyoviy reaksiya katta miqdorda ...

This file contains 5 pages in DOC format (93.0 KB). To download "gazning tarkibi va xossalari", click the Telegram button on the left.

Tags: gazning tarkibi va xossalari DOC 5 pages Free download Telegram