sportchining funktsional holati tajribasi

DOCX 20 pages 60.0 KB Free download

20 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 60.0 KB

File type DOCX

Pages 20

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 20

3-mavzu: eksperimental tadqiqotlarni bajarishda qo’llaniladigan stendlar, zamonaviy apparaturalar va boshqa jihozlarni o’rganish va bayon qilish. reja: 1. yurak - tomir tizimining umumiy (nomaxsus) funktsional sinovlari 2. sportchining funktsional holatiini tadqiq etishning uskunalar vositasidagi usullari 3. pedagogik tajribani usuliy va texnik jihatdan tayyorlash yurak - tomir tizimining umumiy (nomaxsus) funktsional sinovlari odamning sport faoliyati qattiq asabiy-ruhiy zuriqishlar, organizmga tashqi muhitning ko’pgina nomaqbul ta’siri ostida kechadi va uning fiziologik hamda ruhiy sifatlari, imkoniyatlari oldiga juda katta talablar quyadi. bunday sharoitda funktsional holat va mashg’ulotning samaradorligi, shuningdek, sportchining ishchanlik qobiliyatini baholashalida dolzarblik kasb etadi. organizmning funktsional holatii haqidagi tushuncha tibbiyot amaliyotida ham, sport fiziologiyasida ham birdek keng tarqalgan bulganiga qaramay hozirgi vaqtda unga har ikki soha mutaxassislarini ham teng qoniqtiradigan ta’rif berish mumkin emas. shuning uchun biz funktsional holatni birmuncha tarkok bo’lsa-da, sport fiziologiyasi nuqtaiy nazaridan tavsiflash bilan chegaralanamiz. organizmning funktsional holati deganda sportchining o’z oldida turgan vazifalarni samarali bajarishini ta’minlovchi fiziologik funktsiyalarning …

2 / 20

ining funktsional holatiidagi ko’rsatkichlarning o’zgarishi uning ishchanlik qobiliyati va toliqishining rivojlanish bosqichlaridagi o’zgarishlarini bilvosita namoyish etadi. ko’pgina tadqiqotchilar jismoniy mehnat va ruhiy zarba (stress) yuklamalaridan toliqishdagi o’ziga xos tafovutlardan ko’ra umumiy jihatlarga ko’proq ahamiyat beradilar. ammo ruhiy zarba yoki qattiq xayajon vaqtida markaziy asab tizimida, oliy asab faoliyatida, analizatorlar hamda ruhiy faoliyatda jiddiy funktsional siljishlar ko’zatiladi. shuni alohida ta’kidlash kerakki, sport faoliyati jarayonida organizmning holatiini har jihatdan tadqiq etish va qat’iylik bilan baxolab borish xozirgi paytda bu holatni xolis ravishda nazorat qilish vositalarini izlab topishning muhim muammosi bo’lib turibdi. har bir alohida holatida ko’rsatkichlarni tanlab olish, eng avvalo, organizmning jadal faoliyat kursatadigan, muayyan faoliyatini ta’minlashda eng muhim, hal qiluvchi rol uynaydigan tizimlariga beriladigan baxolarni hisobga olgan xolda amalga oshiriladi. shunga ko’ra sport faoliyati xususiyatlari, uning funktsional to’zilishi bilan birga mazkur faoliyat olib boriladigan sharoitlarni ham e’tiborga olish zarurdir. masalan, insonning sport faoliyati yurak-tomir tizimining tobora usib boruvchi kislorod qarzdorligi ostida …

3 / 20

bir daqiqalik xajmi, nafas olish koyog’fitsienti, nafasni tuxtatish turlari, kislorod iste’mol qilishning maksimal ko’rsatkichi; · alohida mushak guruhlarining kuchi va chidamliligi (statik, dinamik); · ish quvvati (kilogramm, metrlarda-kg/m), quvvat sarfi (kilokaloriyalarda-kkal), kuchlanish quvvati (vattlarda-vt); · oddiy va murakkab harakat reaktsiyasi vaqti, taxririy sinovlar, diqqatni tekshirish uchun testlar; · ishchanlik qobiliyatining egri chizigi (texnik-iqtisodiy va fiziologik ko’rsatkichlar buyicha); · faoliyatlarning dastlabki qiymatini tiklash uchun zarur bulgan vaqt (ishdan keyin); · ishning turli lahzalarida sub’ektiv charchash xissi (suroqnoma, savol-javoblar asosida) va x-k. sport turiga qarab sportchining funktsional holatiini tadqiq etishning quyidagi usullari tanlanadi: a) chidamlilikni ko’proq namoyon etadigan sport turlari · tashqilnafas, gaz almashinuvi, yurak - tomir tizimi, ichki tizimlar; b) sportning tezlik-kuch va texnik jihatdan murakkab asab tizimi (mat), analizatorlar, asab-mushak apparatini tadqiq etish; v) sportning oraliq turlari guruhi – tashqi nafas, kislorod qarzdorligi, yurak-tomir tizimi, ichki tizim, mat, analizatorlar, asab-mushaklar tizimini tadqiq etish. sportchining funktsional holatiini tekshirishda uning tinch xolda …

4 / 20

kunini kichik yoki o’rtacha yuklamalarga asoslanib to’zishda funktsional ko’rsatkichlarning dam olish kuniga nisbatan tebranishlari oshganligini ko’zatish mumkin. yuklamadan keyin darxol arterial qon bosimi, nafas olish va yurak qisqarish suratining(yu/s) tez tiklanishi qayd etiladi. mazkur ko’rsatkichlar o’zining dastlabki darajasiga bir necha soatdan sung, ba’zan esa keyingi kunning tongida yetib keladi. katta yuklamali mashg’ulot kunini tashkil etishda sportchi funktsional holatiida jiddiy siljishlar qayd etiladi. masalan, sportchi tana vaznining kamayishi sport turi xususiyatlariga qarab0,5-1,5 kg ni tashkil etadi. mashg’ulot mikrotsikli jarayonida funktsional holatidagi o’zgarishlar sur’ati sportchining sport faoliyati, shug’ullanganlik darajasi, malakasi, tayyorgarlik davri va bosqichiga bog’liq;. masalan, sportchining mashg’ulotlar seriyasidan keyin hali tiklanib ulgurmaganligini kds, arterial qonbosimi (ayniqsa, diastolik), tremor amplitudasi, vestibulyar barqarorlikni ko’zatib borish asnosida aniqlasa bo’ladi. standart yuklama hamda tiklanish davri vaqtidagi yurak qisqarish suratini(yu/s) yozib borish yuli bilan, shuningdek, tadqiqotning asbob- uskunalar usuli yordamida yana ham aniq ko’rsatkichlarga ega bulish mumkin. tiklanib ulgurilmaganlik sharoitida maksimal jadallik bilan o’tkazilgan bir martalik …

5 / 20

i, sport turi, istiqbol rejalarning vazifasi, yosh hamda jinsiy xususiyatlar bilan bog’liq. tayyorgarlik davri oxiriga kelib (ayniqsa, chidamli likka asoslangan sport turlarida, shuningdek, mashg’ulot yuklamalarining katta hajmini bajarishda), tana vazni kamayadi, yurak qisqarish surati(yu/s), nafasolish qisqaradi, arterial qonbosimi, tremor amplitudasi, barqaror yuklamalar hamda muayyan tiklanish davri uchun yurak urishi yig’indisi pasayadi; jismoniy ishchanlik qobiliyati, shuningdek, aerob samaradorlikda kuchli usish ko’zatiladi, upkada maksimal havo aylanishi ko’payadi. sportning tezkorlik - kuch bilan bog’liq; turlariga ixtisoslashayotgan sportchilarda mushak- kuch va kuch chidamliligi ancha oshadi. bevosita musobaqalar oldi tayyorgarligi bosqichida yuqorida ko’rsatib utilgan barcha siljishlar sur’ati aytarli baland bulmaydi (ayniqsa malakali sportchilarda). eng ko’p o’zgarishlar yosh sportchilarda, shuningdek, mashg’ulotdagi amallarning odatdagi stereotiplari urin almashganda ko’zatiladi. mazkur bosqich sungida va asosiy musabaqalar davriga kelib, maksimal jadallikdagi maxsus yuklamalardan keyin ishchanlik qobiliyati ko’rsatkichlari eng ko’p axborot beradi. musabaqalarga bevosita tayyorlanish davrida (ayniqsa, sunggi kunlarda) tekshirilayotgan ko’rsatkichlardagi siljishlar start oldi holati yoki tana vaznini boshqarish va kamaytirish …

Want to read more?

Download all 20 pages for free via Telegram.

Download full file

About "sportchining funktsional holati tajribasi"

3-mavzu: eksperimental tadqiqotlarni bajarishda qo’llaniladigan stendlar, zamonaviy apparaturalar va boshqa jihozlarni o’rganish va bayon qilish. reja: 1. yurak - tomir tizimining umumiy (nomaxsus) funktsional sinovlari 2. sportchining funktsional holatiini tadqiq etishning uskunalar vositasidagi usullari 3. pedagogik tajribani usuliy va texnik jihatdan tayyorlash yurak - tomir tizimining umumiy (nomaxsus) funktsional sinovlari odamning sport faoliyati qattiq asabiy-ruhiy zuriqishlar, organizmga tashqi muhitning ko’pgina nomaqbul ta’siri ostida kechadi va uning fiziologik hamda ruhiy sifatlari, imkoniyatlari oldiga juda katta talablar quyadi. bunday sharoitda funktsional holat va mashg’ulotning samaradorligi, shuningdek, sportchining ishchanlik qobiliyatini baholashalida dolzarblik kasb et...

This file contains 20 pages in DOCX format (60.0 KB). To download "sportchining funktsional holati tajribasi", click the Telegram button on the left.

Tags: sportchining funktsional holati… DOCX 20 pages Free download Telegram