hinduizm dinining mazmun mohiyati

DOCX 25 pages 47.1 KB Free download

25 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 47.1 KB

File type DOCX

Pages 25

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 25

2-mavzu. milliy dinlar. reja: 1.milliy dinlarning tarifi. hindiston milliy dinlari vedalar, braxmanlik, hinduiylik, jaynizm, sikxiylik ta'limoti va manbalari. 2 xitoy milliy dinlari: konfutsizm, daosizm. yapon milliy dini sintoizmnining paydo bo’lishi va rivojlanishi. 3.yahudiylik milliy dinining tarixi, muqaddas matnlari va marosimlari. 4.zardushtiylik dinining vujudga kelishi. zardushtiylik shakllangan tarixiy sharoit. zardushtiylik ta'limoti 1-reja: hinduizm dinining mazmun mohiyati. vedalar. braxmanlik. hinduiylik ta'limoti va xudolar panteoni. eramizdan avvalgi 2-ming yilliklar o‘rtalarida hindistonga shimoldan yerlik aholidan tillari va ranglari farq qilgan xalqlar kirib kela boshladilar. ular yevropa tillariga o‘xshash bo‘lgan sanskrit tilida gaplashar edilar, o‘zlarini esa oriylar (aslzodalar) deb atar edilar. ular o‘zlari bilan muqaddas yozuvlarini ham olib keldilar. ular vedalar (sanskr. tilida - bashorat) edi. uning tarkibiga turli davrlarda yozilgan bir necha kitoblar kirgan bo‘lib, ular ibodat, marosimlar, falsafiy ta'limotlar, tarixiy axborotlarni o‘z ichiga olgan edi. vedalarning boshqa muqaddas (mas. bibliya) yozuvlardan farqli tomoni shunda ediki, ular nihoyasiga yetkazilmagan va oxiri ochiq edi. unga …

2 / 25

rini ham olib keldilar. u bitiklar sanskrit tilida “muqaddas bilim”, “muqaddas bashorat” degan ma’noni bildiruvchi “vedalar” deb atalar edi. bu so’z ayni mahalda “muqaddas kitob”, “oliy donishmandlik” degan ma’nolarga ham ega bo’lgan. vedalar tarkibiga turli davrlarda yozilgan bir qancha kitoblar kirgan bo’lib, ular ibodat, marosimlar, falsafiy ta’limotlar, tarixiy axborotlarni o’z ichiga olgan. vedalarning boshqa muqaddas kitoblardan farqli tomoni shunda bo’lganki, ular nihoyasiga yetkazilmagan va oxiri ochiq-tamomlanmagan holda qolgan. unga keyinchalik ruhoniylar tomonidan ham qo’shimchalar qo’shish imkoni bo’lgan. shuning uchun keyinchalik bu yozuv-bitiklar juda ham kengayib ketdi. ammo bu muqaddas bitiklarning asosiylari to’rtta-“rig” veda, “yajur” veda, “sama” veda va “atxarba” veda bo’lgan. upanishad (sanskritcha) ustozning yonida haqiqatni bilish uchun o’tirmoq degan ma’noga ega bo’lib, vedalarga yozilgan diniy-falsafiy izohlardir. upanishadlar miloddan avvalgi vii-iii asrlardan boshlab, milodiy xiv-xv asrlargacha tuzib borilgan, 250 ga yaqin asarlar kiritilgan. upanishadlar nasriy va she’riy uslubda yozilgan dastlabki va so’nggi izohlarga bo’linadi. upanishadlarning asosiy vazifasi brahmanlik va buddaviylikka …

3 / 25

kinki, barcha narsalar xudodir, xudo esa nafas, ruh, jon, umumiy jondir. bu ta’limotga ko’ra, moddiy dunyo, jumladan, inson ham, atman-brahmadan paydo bo’lgan va yana o’shanga aylanadi, insonning joni avvalgi mohiyatiga butunlay qaytib, u bilan yana qo’shilib ketadi. har bir inson ilohiy kuch tomonidan belgilangan hayot kechirish tarzi-qonuniga muvofiq yashashi kerak, kimki bu qonunni buzsa, uning joni kelgusida biron hayvon yoki hashorat tanasida qayta dunyoga keladi, bu qonunni buzmagan odamning joni esa kelgusida yuqori tabaqa vakillariga mansub inson tanasida qayta paydo bo’ladi, deb ta’lim beriladi. insonning yashashdan maqsadi ham ana shunda deb tushuntiriladi. upanishadlar keyingi davrlarda shakllangan barcha hind falsafiy tizimlar, maktablar va ularning vakillari dunyoqarashlariga o’z ta’sirini ko’rsatgan. braxmanlik. eramizdan avvalgi birinchi ming yilliklarga kelib oriylar hindistonda o‘zlarining knyazliklariga ega bo‘ldilar. vedalarning marosimlar haqidagi ko‘rsatmalari ancha murakkablashdi. shu davrga kelib aholi o‘rtasida braxmanlarning nufuzi oshib ketdi. ular oldingi ta'limotlarni isloh qilib, yangicha diniy qonun-qoidalarni ishlab chiqdilar va braxmanlik diniga asos …

4 / 25

ashagan hindis-tonning yarim afsonaviy hukmdori manu qonunlarida mustahkamlangan. braxmanlikdagi ruhning ko‘chib o‘tish ta'limoti hindistonning deyarli barcha din va falsafalariga ta'sir etgan. hinduiylik. eramizdan avvalgi vi asrda hindistonda keyinchalik jahon dinlaridan biriga aylangan buddaviylik vujudga keldi. u braxmanlikdagi bir necha elementlarni qabul qilgan bo‘lsa-da, kasta ta'limotini inkor etdi. o‘sha davrda hindistondagi kasta tuzumini saqlab qolishga, braxmanlik dinini isloh qilib, qayta tiklashga harakat boshlandi. bu harakat braxmanlik bilan buddaviylik o‘rtasidagi kurashni ifodalovchi hinduiylik edi. hinduiylik ko‘pxudolik dini bo‘lib, unda braxmanlikning asosan uchta xudosi tan olinadi; 1) koinotning yaratuvchisi bo‘lgan braxma; 2) dunyo nizomini ushlab turuvchi vishnu; 3) koinotni halok qilish qudratiga ega shiva. hinduiylik ta'limotiga ko‘ra olam, hayotning barcha shaklini braxma yaratgan. biroq braxma bu dinda uch xudoning nomigagina boshlig‘i. hozir braxmaga sig‘inish deyarli yo‘q. hinduiylar asosan vishnu va shivaga sig‘inadilar, ularga atab qurbonliklar keltiradilar. hinduiylikda jannat va do‘zax haqidagi tushunchalar ham mavjud. ular marhumlarni gang daryosi sohillarida kuydirib, kulini suvga oqizadilar. …

5 / 25

rini, braxmanizm, buddizm va jaynizmning asosiy g'oyalarini qamrab olgan. hinduizm o'zining yagona tashkilotiga ega emas. hinduizm insonnning tug'ilganidan to vafot etishigacha bo'lgan huquq va vazifalarini belgilab va cheklab qo'yadi. shuning uchun unda marosimchilikka keng o'rin berilgan. hinduizm kishilarning ijtimoiy tengsizligini oqlaydi va abadiylashtiradi, ruhning o'lmasligi va ko'chib aylanib yurishi (sansara ta'limoti), qayta tug'ilishi (karma ta'limoti), gunoh ishlar uchun javob berishi, jannat va do'zax kabi aqidalarni o'z ichiga oladi. hinduizm politeistik din bo'lib, unda ko'p xudolilik elementlari saqlangan. dindorlar tasavvurida bosh xudo braxman koinotning ijodkori va yaratuvchisidir. bundan tashqari hindlar vishnu va shiva xudolariga ham e'tiqod qiladilar. hinduizm ta'limotida xudoning uch xil ko'rinishida tasavvur etilishi (trimurti) eng oliy, ilohiy, yakka xudoning uch xususiyati, deb talqin qilinadi. bu xristianlikdagi uch yuzli xudoga uxshaydi. hinduizm ta'limoticha, olam paydo bo'lib, yemirilib, yuq bo'lib turadi, ya'ni olamning yashashi progressiv emas, aksincha, regressiv xarakterga ega; har bir davr olamning yuksak rivojlangan cho'qqisidan boshlanib, uning inqirozga uchrashi …

Want to read more?

Download all 25 pages for free via Telegram.

Download full file

About "hinduizm dinining mazmun mohiyati"

2-mavzu. milliy dinlar. reja: 1.milliy dinlarning tarifi. hindiston milliy dinlari vedalar, braxmanlik, hinduiylik, jaynizm, sikxiylik ta'limoti va manbalari. 2 xitoy milliy dinlari: konfutsizm, daosizm. yapon milliy dini sintoizmnining paydo bo’lishi va rivojlanishi. 3.yahudiylik milliy dinining tarixi, muqaddas matnlari va marosimlari. 4.zardushtiylik dinining vujudga kelishi. zardushtiylik shakllangan tarixiy sharoit. zardushtiylik ta'limoti 1-reja: hinduizm dinining mazmun mohiyati. vedalar. braxmanlik. hinduiylik ta'limoti va xudolar panteoni. eramizdan avvalgi 2-ming yilliklar o‘rtalarida hindistonga shimoldan yerlik aholidan tillari va ranglari farq qilgan xalqlar kirib kela boshladilar. ular yevropa tillariga o‘xshash bo‘lgan sanskrit tilida gaplashar edilar, o‘zlarini esa oriylar ...

This file contains 25 pages in DOCX format (47.1 KB). To download "hinduizm dinining mazmun mohiyati", click the Telegram button on the left.

Tags: hinduizm dinining mazmun mohiya… DOCX 25 pages Free download Telegram