foydaning mazmun-mohiyati

DOCX 7 pages 43.9 KB Free download

7 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 43.9 KB

File type DOCX

Pages 7

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 7

15-mavzu. xo‘jalik yurituvchi sub’ektlarning foydasi va rentabelligi reja: 1. foydaning mazmun-mohiyati. 2. foydani shakllantirish va undan foydalanish. 3. rentabellik ko‘rsatkichi va uning aniqlanishi. 1-savol bayoni. hozirgi kunda turli mulk shaklidagi xo‘jalik yurituvchi sub’ektlarning asosiy maqsadi kamroq harajat qilgan holda maksimal foyda olishga harakat qilishdir. shu bilan birga, korxona to‘lov intizomi mustahkam bo‘lsa, byudjetga o‘z vaqtida soliqlarni to‘lab har bir jarimalardan qochishga intiladi va soliqlarni o‘z vaqtida byudjetga to‘laydi. foyda – bu tijorat asosida faoliyat yuritayotgan xo‘jalik sub’ektlarining so‘nggi moliyaviy natijasi bo‘lishi bilan birga, respublika va mahalliy byudjetlar daromadining asosiy moliyaviy manbalaridan biri hisoblanadi. narxlar barqaror bo‘lganda foyda dinamikasining o‘sishi korxonaning samarali faoliyat yuritayotganligidan dalolat beradi. foyda hajmining o‘sishi korxonaning moliyaviy qudrati, ishlab chiqarish va ijtimoiy sohani rivojlantirish fondini tashkil etish hamda ishchi-xizmatchilarni moddiy rag‘batlantirish imkoniyatlarini kengaytiradi. foydani shakllantirish va taqsimlash masalalari bilan shug‘ullangan olima s.s. aliyeva foydani tadbirkorlik faoliyati xizmatlari uchun to‘lov, ya’ni aynan tovarlar va xizmatlarni ishlab chiqarish uchun …

2 / 7

imi sifatida talqin etdi. amaliyotda hamma vaqt ham foydaning mazmun-mohiyati bir xil tarzda ifodalanaverilmaydi. odatda, foyda deganda xyus, firma, korporatsiyalar va boshqa xo‘jalik yurituvchi sub’ektlar ishlab chiqarish-xo‘jalik faoliyatining umumlashtirilgan tarzda baholovchi ko‘rsatkich, daromadning mahsulotni ishlab chiqarish va realizatsiya qilish bilan bog‘liq bo‘lgan barcha harajatlar ustidan oshgan qismi tushuniladi. amaliy faoliyatda esa “foyda”ning barcha tushunchalarini quyidagi uch guruhga birlashtirish mumkin: · realizatsiya qilinadigan tovar (xizmat)lar sotish bahosi bilan ularni ishlab chiqarish harajatlari o‘rtasidagi farq sifatida o‘lchanadigan foyda; · sof aktivlarning yil oxiridagi va yil boshidagi o‘lchamlarining farqi sifatida o‘lchanadigan faoliyatning ayrim davriga tegishli bo‘lgan foyda (uning kapitalashtirilganligi); · foydani kapitaldan olingan daromad sifatida tushunish. foydaning ma’no-mazmunini aniqlashga bo‘lgan yondoshuvning turlicha ekanligidan kompaniyalar tomonidan taqdim etaladigan hisobot ma’lumotlarining standart paketlariga qarab turib, uning miqdori to‘g‘risida aniq bir fikrni aytishning hamma vaqt ham iloji yo‘q. faoliyatning moliyaviy natijalarini tahlil qilishda xyuslar, ko‘p hollarda, foydaning quyidagi ko‘rinishlariga (tushunchalariga) tayanadi: · asos foyda; · balans …

3 / 7

shi mumkin. ma’lum bir miqdorda sof foydaning (netto-foydaning) olinishiga erishilsagina tadbirkorlik jarayonini amalga oshirish o‘zining mazmuniga ega bo‘ladi. 2-savol bayoni. hozirgi sharoitda foydani aniqlashning iqtisodiy instrumentlari avvalgi iqtisodiy tizimning qoldiq elementlari va moliyaviy munosabatlar sub’ektlari ongida mustahkam ildiz otgan tartiblar bilan birgalikda amal qilib kelinmoqda. foydani aniqlash va taqsimlash, bunga ko‘ra soliq ob’ektini aniqlash bir vaqtning o‘zida huquq, siyosat va iqtisodiy sohalarda tegishli o‘zgarishlarni parallel ravishda e’tiborga olinishi zarur bo‘lganligi uchun yanada murakkablashayotir. umuman olganda, foydadan shunday bir ijtimoiy-iqtisodiy ko‘rsatkich sifatida foydalanishlari lozimki, bu ko‘rsatkich nimaiki jamiyat manfaatlariga javob bersa (davlat byudjetining taqsimoti orqali) shu narsa korxonalar va ularning xodimlari manfaatlariga yoki nomarkazlashtirilgan mablag‘larni foydadan ajratiladigan qismiga xos bo‘lishi kerak. odatda, taraqqiy etgan mamlakatlarda korxonalar va ularning xodimlari o‘z ijtimoiy-iqtisodiy manfaatlarini byudjetdan ajratmalar hisobidan qondirishdan ko‘ra nomarkazlashtirilgan yo‘l orqali, ya’ni foydaning bir qismini shu manfaatlarga sarflanishi ko‘proq afzalliklarga ega deb kelinmoqda. darhaqiqat, bu shundaydir. foydaning bir qismini soliq shaklida byudjetga …

4 / 7

hisobida harajatlarni to‘g‘ri va to‘liq aks ettirishga, shuningdek xo‘jalik yurituvchi sub’ektning moliyaviy hisobotini tuzish uchun uning faoliyati moliyaviy natijalarini (foyda yoki zararni) aniqlashga yo‘naltirilgandir. xo‘jalik yurituvchi sub’ekt faoliyatining moliyaviy natijalari foydaning quyidagi ko‘rsatkichlari bilan tavsiflanadi: — mahsulotni sotishdan olingan yalpi foyda, bu sotishdan olingan sof tushum bilan sotilgan mahsulotning ishlab chiqarish tannarxi o‘rtasidagi tafovut sifatida aniqlanadi: yaf=sst-it, bunda, yaf — yalpi foyda; sst — sotishdan olingan sof tushum; it — sotilgan mahsulotning ishlab chiqarish tannarxi; — asosiy faoliyatdan ko‘rilgan foyda, bu mahsulotni sotishdan olingan yalpi foyda bilan davr harajatlari o‘rtasidagi tafovut, va plyus asosiy faoliyatdan ko‘rilgan boshqa daromadlar yoki minus boshqa zararlar sifatida aniqlanadi: aff = yaf-dx+bd-bz, bunda, aff — asosiy faoliyatdan olingan foyda; dx — davr harajatlari; bd — asosiy faoliyatdan olingan boshqa daromadlar; bz — asosiy faoliyatdan ko‘rilgan boshqa zararlar; — xo‘jalik faoliyatidan olingan foyda (yoki zarar), bu asosiy faoliyatdan olingan foyda summasi plyus moliyaviy faoliyatdan ko‘rilgan daromadlar …

5 / 7

adar olingan foydani ifodalaydi: sf= stf-ds-bs, bunda, sf – sof foyda; ds – foydadan to‘lanadigan soliq; bs – boshqa soliqlar va to‘lovlar. foydadan soliqlar va boshqa majburiy to‘lovlar to‘langanidan so‘ng uning qolgan qismi xyus tomonidan mustaqil ravishda taqsimlanadi va foydalaniladi. foydaning bu qismi investitsion, ishlab chiqarish va sotsial harakterdagi ehtiyojlarga sarflanishi mumkin. uni taqsimlash jarayonida, albatta, xyusning kapital quyilmalarga bo‘lgan ehtiyoji hisobga olinmog‘i lozim. shuning uchun ham bozor kon’yunkturasini hisobga olgan holda foydadan ishlab chiqarishni rivojlantirish fondiga ajratmalarning miqdori aniqlanadi va ular kapital quyilmalar, aylanma mablag‘larni ko‘paytirish, ilmiy-tadqiqot va loyiha-konstruktorlik ishlarini ta’minlash, yangi texnolgiyalarni joriy etish uchun foydalaniladi. foyda hisobidan rezerv fondi ham shakllantiriladi, chunki bozor iqtisodiyoti sharoitida ishbilarmonlik risklarning darajasi keskin oshadi. bu fond har yillik ajratmalar hisobidan tashkil qilinadi. ajratmalarning o‘lchami esa xyusning ta’sis hujjatlariga muvofiq belgilanadi. eng ko‘p sof foyda olgan va dividend to‘lagan korxona bu – “navoiy kon-metallurgiya kombinati” dk bo‘ldi. “o‘ztransgaz” aj esa bu yil …

Want to read more?

Download all 7 pages for free via Telegram.

Download full file

About "foydaning mazmun-mohiyati"

15-mavzu. xo‘jalik yurituvchi sub’ektlarning foydasi va rentabelligi reja: 1. foydaning mazmun-mohiyati. 2. foydani shakllantirish va undan foydalanish. 3. rentabellik ko‘rsatkichi va uning aniqlanishi. 1-savol bayoni. hozirgi kunda turli mulk shaklidagi xo‘jalik yurituvchi sub’ektlarning asosiy maqsadi kamroq harajat qilgan holda maksimal foyda olishga harakat qilishdir. shu bilan birga, korxona to‘lov intizomi mustahkam bo‘lsa, byudjetga o‘z vaqtida soliqlarni to‘lab har bir jarimalardan qochishga intiladi va soliqlarni o‘z vaqtida byudjetga to‘laydi. foyda – bu tijorat asosida faoliyat yuritayotgan xo‘jalik sub’ektlarining so‘nggi moliyaviy natijasi bo‘lishi bilan birga, respublika va mahalliy byudjetlar daromadining asosiy moliyaviy manbalaridan biri hisoblanadi. narxlar barqaror bo‘lg...

This file contains 7 pages in DOCX format (43.9 KB). To download "foydaning mazmun-mohiyati", click the Telegram button on the left.

Tags: foydaning mazmun-mohiyati DOCX 7 pages Free download Telegram