"sitologiya va gistologiya" fanidan ma’ruza matni

DOCX 122 sahifa 2,8 MB Bepul yuklash

122 sahifa "sitologiya va gistologiya" fanidan ma’ruza matni — DOCX

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklab olish

Hajm 2,8 MB

Fayl turi DOCX

Sahifalar 122

Yangilangan Dek 2025

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1 / 122

o‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi mirzo ulug‘bek nomidagi o‘zbekiston milliy universitetining jizzax filiali “biotexnologiya” kafedrasi “sitologiya va gistologiya” fanidan ma’ruza mashg‘ulotlari uchun ma’rular matni jizzax -202 tuzuvchilar: i.e.mamatkulova___________o‘zmu jizzax filiali “biotexnologiya” kafedrasi katta o‘qituvchisi m.a.ne’matova_____________o‘zmu jizzax filiali “biotexnologiya” kafedrasi assistenti taqrizchi: d.a.imomova___________jdpi “biologiya va uni o`qitish metodikasi” kafedrasi dotsenti “sitologiya va gistologiya” fanidan ma’ruza matni (5320500 – biotexnologiya (tarmoqlar bo‘yicha) bakalavr yo‘nalishi talabalari uchun) o‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi 2020 yil ___ ________ ___-sonli buyrug‘i bilan tasdiqlangan “sitologiya va gistologiya” fan dasturi asosida tayyorlangan. “sitologiya va gistologiya” fanidan tayyorlangan ma’ruza matni talabalarga nazariy bilim olish jarayonida uslubiy ko‘mak berish maqsadida tuzilgan va unda ma’ruzalar reja bo`yicha ketma-ket tarzda berilgan, foydalaniladigan adabiyotlar ro‘yxati, internet saytlar, glossariy, ma’ruza mavzulari keltirilgan. “sitologiya va gistologiya” fanidan tayyorlangan ma’ruza matni “biotexnologiya” kafedrasining 2022 yil “___” ____________dagi ___ -sonli yig‘ilishida muhokamadan o‘tgan va fakultet kengashiga muhokama qilish uchun tavsiya etilgan. …

2 / 122

usuli. 7. tirik hujayralarni o‘stirish usuli. tayanch tushunchalar: sitologiya, gistologiya, hujayra to`qima, mikroskop, sitokimyo, radioavtografiya ,meditsina, epidemiologiya, agroximiya, molekulyar biologiya, genetika sitologiya - hujayralarning taraqqiyoti, tuzilishi va faoliyatini o‘rganadi. bu fanning predmeti tirik organizmlardagi hujayralardir. hujayra-barcha tirik organizmlarning takomillashishi, rivojlanishi, tuzilishi va yashash jarayonining asosi bo‘lib hisoblanadi. tirik organizmning butun xayot davomidagi xayotiy jarayonlar: moddalar almashinuvi va organizmni tashqi muhit bilan bog‘lab turish hujayraning xarakaterli xususiyatidir. sitologiya fanining asosiy vazifasi -hujayraning tuzilishi, funksiyasi, ularda moddalar almashinuvi, rivojlanishi, ko’payishi va kelib chiqishini tashqi muhit munosabatiga bog‘langan xolda o‘rganish. bo‘lajak xar bir biolog juda ko‘p biologik fanlarni o‘rganadi va bu fanlarning xammasi tirik organizm xususiyatlarini o‘rganadigan fanlar bo‘lib, organizmlarning asosiy tuzilish birligi hujayralardir. shunday ekan biz o‘rganadigan sitologiya ana shu hujayralar to‘g‘risida bo‘lib, bu fanlar bilan bevosita bog‘liqdir. ayniqsa gistologiya, embriologiya, anatomiya, fiziologiya, biokimyo, biofizika, genetika va molekulyar biologiya fanlari bilan uzviy bog‘liqdir sitologiya fani ham, boshqa fanlar kabi, tabiatning ob’ektiv qonuniyatlarini …

3 / 122

arini yaratishda bevosita hujayralardagi jarayonlar asos bo‘lib hisoblanadi. albatta bu borada genetika va seleksiya asoslari fanidan foydalaniladi. umuman olganda sitologiya fanini xalq xo‘jaligi tarmoqlarini rivojlantirishdagi ahamiyati kattadir. shu sababli ham bu fan asosida molekulyar biologiya, biotexnologiya, gen injeneriyasi kabi yangi fanlar taraqqiy etmoqda. sitologiya fani o‘z oldiga quyidagi asosiy vazifalarni qo‘yadi: 1-hujayralarning strukturasi, funksiyasi va rivojlanish qonuniyatlarini o‘rganish; 2-o‘simlik, hayvon va odam organizmining sitologik tuzilishidagi ekologik sharoitga va yoshga bog’liq o‘zgarishlarni o‘rganadi; 3- hujayralardagi morfogenez jarayonlarni boshqarishda nerv, endokrin va immun sistemalarning rolini aniqlashtiradi; 4-turli xil biologik, fizik, kimyoviy va boshqa omillar ta’sirida tirik organizm hujayralarning moslanishuvini, o‘zgarishlarni analiz qiladi; 5- hujayralarning differensiyalanish va regeneratsiyasi qonuniyatlarini o‘rganadi. sitologiya va gistologiya fanining rivojlanish tarixi sitologiyaning rivojlaninsh hujayraning o‘rganilishi, mikroskopning kashf etilishi bilan bog‘iqdir. kattalashtiruvchi oynalar xvii- asr oxiriga kelib ilmiy tadkikot sifatida qo‘llanila boshlagan. keyinchalik eng sodda tuzilishga ega bo‘lgan mikroskoplar yaratilgan. birinchi mikroskopning yaratilishi gollandiyalik ko‘zoynak ustalari gans va zaxar …

4 / 122

edi. mikroskopga angliyadan ko‘ra italiyada ko‘proq, e’tibor berildi. 1924 yilda galiley o‘zining mikroskopini rimdagi "bilimdonlar akademiyasi"ga xadya etdi. 1625 yilda stelluti asalarilari ko‘zining fasetkali tuzilishini ifodalab berdi. f.chezi 1628 yili galileyning mikroskopidan foydalanib bug‘asimon o‘simliklarning sporangiyasini o‘rgandi. mikroskop iborasini 1chi bo‘lib 1625 yilda iogan faber tavsiya qildi. germaniyada mikroskoplar o‘yinchoq tayyorlanadigan ustaxonalarda yasalar edi. angliyada 20-asr boshlarida sifatliroq mikroskoplar ishlab chiqarila boshlandi, uning tuzilishiga o‘zgartirishlar kiritildi. u mikroskoplar 150 martagacha kattalashtirish imkoniyatiga ega bo‘lgan. mikroskopga qiziquvchilar juda ko‘p qiziqarli va muhim yangiliklar yaratdi. shunday yaratuvchilardan biri anton van levenguk bo‘lib, u aslida sotuvchilik kasbi egasi edi. uning kuzatuvlari bilan mikroskopik organizmlar xaqidagi fanga asos solindi. levenguk ob’ektni 300 marta kattalashgiradigan mikroskopida suv tomchisidagi mikroorganizmlar, ularning xarakatlanishini, qizil qon tanachalarini o‘rgandi. uning mashhur kashfiyotlaridan biri infuzoriyalarni o‘rganish hisoblanadi. birinchi mikroskopik tajribalarni xar tomonlama olim (fizika, astoronomiya, geologiya, biologiya) london qirollar jamiyatining kotibi robert guk (1635-1703) olib bordi. r.gukning mutaxasisligi fizik edi. …

5 / 122

miyatiga o‘simliklarning mikroskopik tuzilishi haqida 2 ta ma’ruza topshiriladi. bu tadqiqotlar italiyalik marchello malpigi va angliyalik neemiya gryularga ta’luqli edi. bittasi ingliz, ikkinchisi lotin tilida yozilgan bu ma’ruzalarning nomi bir xil ya’ni "o‘simliklar anatomiyasi" edi. ikkala tadqikotchi ham bir xil xulosaga keladilar, ya’ni o‘simlik to‘qimasi hujayralardan tashkil topgan. to‘qima so‘zini ham birinchi bo‘lib gryu ishlatadi. mikroskop bilan qiziqib qolgan m. malpigi birinchi bo‘lib hayvonlar terisi, talog‘i, buyragi va boshqa organlarining mikroskopik tuzilishini o‘rganadi. natijada u tasvirlab bergan organlarning ayrim strukturalari uning nomi bilan ataladigan bo‘ldi. masalan, malpigi naychalari, buyrak koptokchalari, malpigi qavati va boshqalar shular jumlasidandir. juda ko‘pgina olimlar tomonidan hujayraning ichki tuzilishi o‘rganila boshlandi 1831-1833 yillarga kelib shotland sayyohi va fizigi robert broun o‘simlik hujayrasida yadroni topdi. u bunga "nukleus yoki "ageola" deb nom berdi. birinchi atama ko‘pchilik tomonidan keng qabul qilindi va xozirgacha saqlanib kelinmoqda. o‘simlik hujayrasiga nisbatan hayvon hujayrasini o‘rganish ancha murakkabdir. atoqli chex olimi yan purkine …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Barcha 122 sahifani Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

""sitologiya va gistologiya" fanidan ma’ruza matni" haqida

o‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi mirzo ulug‘bek nomidagi o‘zbekiston milliy universitetining jizzax filiali “biotexnologiya” kafedrasi “sitologiya va gistologiya” fanidan ma’ruza mashg‘ulotlari uchun ma’rular matni jizzax -202 tuzuvchilar: i.e.mamatkulova___________o‘zmu jizzax filiali “biotexnologiya” kafedrasi katta o‘qituvchisi m.a.ne’matova_____________o‘zmu jizzax filiali “biotexnologiya” kafedrasi assistenti taqrizchi: d.a.imomova___________jdpi “biologiya va uni o`qitish metodikasi” kafedrasi dotsenti “sitologiya va gistologiya” fanidan ma’ruza matni (5320500 – biotexnologiya (tarmoqlar bo‘yicha) bakalavr yo‘nalishi talabalari uchun) o‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi 2020 yil ___ ________ ___-sonli buyrug‘i bilan tasdiqlanga...

Bu fayl DOCX formatida 122 sahifadan iborat (2,8 MB). ""sitologiya va gistologiya" fanidan ma’ruza matni"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: "sitologiya va gistologiya" fan… DOCX 122 sahifa Bepul yuklash Telegram