rumiy va shellerning inson tabiatiga oid qarashlari

DOCX 11 стр. 26,5 КБ Бесплатная загрузка

11 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 26,5 КБ

Тип файла DOCX

Страницы 11

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 11

mavzu: rumiy va shellerning inson tabiatiga oid qarashlari. reja: i. kirish. ii. asosiy qism. 1. komil inson muammosi 2. rumiyning inson tabiatiga oid qarashlari. 3. shellerning inson tabiatiga oid qarashlari. iii. xulosa. iv. foydalanilgan adabiyotlar. komil inson muammosi insoniyat tarixida hamisha dolzarb muammo bo‘lib kelgan va bu mavzuga doir ko‘p izlanishlar amalga oshirilgan. biz xxi asrni intellektual, har tomonlama rivojlangan yoshlar asri deymiz. bosh maqsadimiz komil inson tarbiyasi bo‘lar ekan, ruhiy kamolot bilan bog‘liq ma'naviy jihati, nafs tarbiyasi va qalb orqali mutloq xaqiqatni idrok etish masalasi ilmiy nuqtai nazardan jiddiy tadqiq etilishi lozim bo‘lgan jumboq ekanligi ma'lum. biror ta'limot, fan yoki hunarni yoshlar ongiga singdirishda avval mazkur, yo‘nalishlar haqida atroflicha tushuncha berish zarur. demak, mavlaviya tariqatidan butun olamni bilish uchun inson, avvalo o‘zini o‘zi anglashi muhimligi ta'kidlanadi. bu tariqatda har bir shaxs o‘zini anglay bilishi, boshqara olishi olamni anglash jaroyonini muhim tarkibiy qismi ekanligini ta'kidlaydi. ma'lumki, tasavvufda ilg‘or fikrli kishilarni …

2 / 11

rilgan. irfoniy bilimlarning eng muhim xususiyatlaridan biri ularning yangiligi, asl va o‘ziga xosligidir. mavlaviya tariqatida bandaning ilohga muhabbati bilan birga ilohning bandalari muhabbati ham e'tirof etiladi. nafsdan kechmoqning insonni komillikka eltuvchi yo‘l deya tushuntirildi. shu ma'noda komil inson fazilatlarini quydagicha ta'rif va tasnif etish mumkin deb hisoblaymiz: komil inson-odamzod orzu qilgan jamiki ezgu hislatlarini ifodachisi, u mutloq ruh bilan insoniyat o‘rtasida vosita bo‘luvchi muqaddas hilqat, insonlarning eng mukammali, eng aqlli va donosi, ya'ni eng oliysi, iloh bilan odamlar o‘rtasidagi vositachi, ilohiy amr, ayb asrorini odamlarga yetkazuvchi ulug‘ xomiy, martabada aqli avvalga yaqinlikka intiluvchi, ruhi azaldan ma'lum, u tangri taolo yaratgan eng qudratli ruh, shu sifatlari bilan mutlaq ilohiy hislatlarni jamlagan qayxoniy mavjudlikdir, u oddiy inson suratda ko‘rinsa ham lekin ma'nan koinotni qamrab olgan, hamisha bedor va hamma narsadan xabardor bir zot, kishilik jamiyati ichidan yetishib chiqadigan mo‘tabar zotdir. shu ma'noda, o‘rta asr musulmon sharqida komil insonning o‘ziga xos axloq kodeksi …

3 / 11

larini, ta'limotlarini o‘rganish va ularni zamonaviy metodlar asosida tadqiq va tahlil etish qanchalik sharafli ish hisoblansa, uning mas'uliyati ham shunchalik zalvorlidir. biz ham mazkur nomzodlik bitiruv malakaviy ishimizda yuqorida ta'kidlab o‘tganimiz, ajdod mutasavviflarimizdan biri mavlono jaloliddin rumiy ijodini, xususan komil insonni tarbiyalashga qaratilgan tasavvufiy konsepsiyasini ilmiy falsafiy tadqiq va tahlil qilish qanchalik mas'uliyatli bo‘lsa, u shunchalik darajada murakkab hamdir. avvalombor, ushbu murakkabliklar nimada ko‘rinadi? birinchidan, uning ta'limotiga munosabatda turli-tuman qarashlarning mavjudligi bo‘lsa, ikkinchidan uning so‘zlarini, qarashlaridagi ma'no va maqsadni turli olimlar tomonidan turlicha tushunilishidir. mashhur rumiyshunos olim gulpinorli ta'biri bilan aytganda, rumiy asarlari ma'no jihatidan ham, maqsad jihatidan ham eng murakkab asarlar sirasiga kiradi. ushbu murakkablik esa, o‘z navbatida yuqorida ta'kidlaganimizdek, chalkashliklarni yo’zaga keltiradi. jumladan, uning komil inson konsepsiyasiga oid qarashlari ham bundan mustasno emas. shu ma'noda, jaloliddin rumiyning “komil inson” konsepsiyasini falsafiy tahlil va tadqiq etishda ham yuqoridagi ikki holatni nazardan soqit qilmaslik kerak bo‘ladi. avvalambor, mavlono rumiy va …

4 / 11

miyning insonni komillik darajasida ko‘rishni orzu qilgan holda ishlab chiqqan tasavvufiy konsepsiyasi, boshqa bunday konsepsiyalardan muayyan darajada farq qiladi. zotan, jaloliddin rumiyning o‘zi ta'kidlaganidek: har valivu har nabiro maslakest, haq meravand jumla on yakest. (tarjima: har bir valiy va nabiyning o‘z maslagi bor. lekin haq oldiga borganda ularning hammasi bir bo‘ladi.) shuni ham ta'kidlab o‘tish joizki, jaloliddin rumiyning “komil inson” haqidagi qarashlari ancha yuksak darajada, majoziy usulda bayon etilishi va ahli sunnat e'tiqodiga muvofiq kelishi bilan boshqa ta'limotlardan farqli tomonlari ko‘zga tashlanadi. komil inson deganda, rumiy birinchi navbatda payg‘ambarimiz muhammad alayhissalomni tushunadi va ularni o‘z asarlarida targ‘ib qiladi. shuningdek, u komil inson bo‘lish mezonini ham muhammad alayhissalomga qanchalik ergashish nisbatiga qarab belgilaydi. qolaversa, komillikka eltuvchi amaliy xatti-harakatlar, mezoniy, ahloqiy tushunchalar asosan qur'on va hadislarda ko‘rsatilgan amaliy ko‘rsatmalarga rioya qilishlik bilan baholanadi. tadqiqotchilarning fikricha, jaloliddin rumiyning mazkur tasnifi boshqa tasavvuf namoyondalarining komillikka erishish borasidagi qarashlariga monand kelsada, ularning tasnifidan ma'lum darajada …

5 / 11

ni komilikka yetaklovchi mezon va talablari majoziy omillar bilan tushuntirib berilgan, ikkinchi jihati, uning asarlarida keltirilgan rivoyatlar, naqllarning boshqalarga tushuntirish asnosida anchayin sharhga muxtoj ekanligidir. demak, mazkur ikki jihatga e'tibor qilish bizning fikrimizcha, qo‘yilayotgan muammoni yechimini topishda katta yordam beradi. negaki, “masnaviy” shorihlaridan asqar mahkam masnaviyni sharxsiz o‘qib bo‘lmaydi. chunki, uning majozga oid tilsimoti, har qanday olimni ham juda chuqur o‘yga toldiradi deganida u haq edi.19 mavlono rumiyning asarlarini sharhsiz mutolaa qilib bo‘lmasligi singari uni falsafiy mushohadasiz tushunib bo‘lmaydi. shunday ekan, mavlononing insonni komil qilib tarbiyalashga oid qarashlari falsafiy-metodologik talqinni talab qiladi. masalan, uning insonni komilikka yetaklovchi muhim boshlang‘ich nuqtani “ishq”da, ya'ni allohga bo‘lgan muhabbatda ekanligini ko’zatamiz. shuning uchun ham mavlono rumiy ishqni “usturlobi asrori xudo” deb atagan.20 mazkur ishq tushunchasi, boshqa tasavvuf allomalarida ham komilikka yetaklovchi ilohiy mayoq ekanligi aytilgan bo‘lsada, lekin mavlono rumiyda bu tushuncha butkul boshqacha, ya'ni ham ibtido, ham intixo, ham vosita va ham maqsad tarzida …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 11 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "rumiy va shellerning inson tabiatiga oid qarashlari"

mavzu: rumiy va shellerning inson tabiatiga oid qarashlari. reja: i. kirish. ii. asosiy qism. 1. komil inson muammosi 2. rumiyning inson tabiatiga oid qarashlari. 3. shellerning inson tabiatiga oid qarashlari. iii. xulosa. iv. foydalanilgan adabiyotlar. komil inson muammosi insoniyat tarixida hamisha dolzarb muammo bo‘lib kelgan va bu mavzuga doir ko‘p izlanishlar amalga oshirilgan. biz xxi asrni intellektual, har tomonlama rivojlangan yoshlar asri deymiz. bosh maqsadimiz komil inson tarbiyasi bo‘lar ekan, ruhiy kamolot bilan bog‘liq ma'naviy jihati, nafs tarbiyasi va qalb orqali mutloq xaqiqatni idrok etish masalasi ilmiy nuqtai nazardan jiddiy tadqiq etilishi lozim bo‘lgan jumboq ekanligi ma'lum. biror ta'limot, fan yoki hunarni yoshlar ongiga singdirishda avval mazkur, yo‘nalishlar haqi...

Этот файл содержит 11 стр. в формате DOCX (26,5 КБ). Чтобы скачать "rumiy va shellerning inson tabiatiga oid qarashlari", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: rumiy va shellerning inson tabi… DOCX 11 стр. Бесплатная загрузка Telegram