sharq allomalari va ularning qilgan ishlari

DOCX 20 pages 60.2 KB Free download

20 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 60.2 KB

File type DOCX

Pages 20

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 20

sharq allomalari va ularning qilgan ishlari reja 1. sharq allomalarining ilmiy merosi 2. sharq allomalari asarlarida o'qitish usullari 3. sharq allomalari asarlarida tarbiya masalalari sharqu gʻarbni oʻzaro bogʻlagan, buyuk sivilizatsiyalar tutashgan yurtimiz hududida ilm-fan, madaniyat azaldan rivojlangan. ayniqsa, oʻrta asrlarda ona zaminimizdan minglab olimu shoirlar, buyuk mutafakkirlar yetishib chiqqan. ularning matematika, fizika, kimë, astronomiya, etnografiya, tibbiyot, tarix, adabiyot, axloq, falsafa kabi koʻplab sohalarga oid asarlari, samarqand, buxoro, xiva, toshkent, shahrisabz, termiz va boshqa shaharlardagi qadimiy obidalar butun bashariyatning maʼnaviy mulki hisoblanadi. oʻzbekiston respublikasi prezidenti shavkat mirziyoev taʼkidlaganidek: «tarixiy merosni asrab-avaylash, oʻrganish va avlodlardan avlodlarga qoldirish ham davlat siyosatining eng muhim ustuvor yoʻnalishlaridan biridir” [1]. sharqning ulugʻ allomalari va mutafakkirlarining kashfiyotlari zamonaviy ilm-fan va taraqqiyot poydevori. jamiyat taraqqiyotidagi har qanday oʻzgarishlar, yangiliklar, ayniqsa, insoniyat rivojiga katta turtki beradigan jarayonlar, kashfiyotlar oʻz–oʻzidan yuz bermaydi. buning uchun avvalo asriy anʼanalar, tegishli shart–sharoit, tafakkur maktabi, madaniy–maʼnaviy muhit mavjud boʻlmogʻi kerak. ilm–fan, taraqqiyot avvalo nimaga …

2 / 20

gan madaniyatning mavjud boʻlgani haqida qadimgi baqtriya, soʻgʻd, oʻrxun, xorazm yozuvlarida bitilgan yodgorliklar, devoriy tasviriy sanʼat asarlari va haykalchalar, arxitektura namunalari dalolat beradi. xi-xiii asrlarda asos solingan xorazm davlati, fors koʻrfazigacha boʻlgan hududlardagi qoʻshni xalqlar yerlarini birlashtirgan holda, osiyo qitʼasining katta qismini qamrab olgan. milodgacha boʻlgan ii asrdan milodiy xv asrga qadar qadimiy xalqaro transport arteriyasi vazifasini bajarib, xitoy, hindiston va markaziy osiyo, oʻrta va yaqin sharq, oʻrta yer dengizi mintaqasi kabi hudud va mamlakatlarni bogʻlab kelgan buyuk ipak yoʻlining ahamiyati beqiyos boʻlgan. buyuk ipak yoʻli — xitoy, hindiston va markaziy osiyo, oʻrta va yaqin sharq, oʻrta yer dengizi mintaqasi kabi hududlar oʻrtasida savdo-sotiq aloqalarini, balki qitʼalar va davlatlar oʻrtasida axborot almashuvini taʼminlashga xizmat qildi, yangi texnologiya va ishlanmalarning (ipak, chinni buyumlar, porox, qogʻoz va boshqa koʻplab mahsulotlar) tez tarqalishida, qishloq xoʻjaligi ekinlari va agrotexnologiyalarning, madaniy qadriyatlarning rivojlanishida muhim vosita vazifasini bajardi, shu tariqa sivilizatsiyalararo muloqot va texnologiyalar almashuvi uchun …

3 / 20

aʼni “donishmandlik uyi” degan nom bilan shuhrat qozongan bagʻdod akademiyasida, shuningdek, xv asrda samarqandda shakllangan mirzo ulugʻbekning ilmiy maktabida samarali mehnat qilgan bir guruh olimlar butun dunëga dong taratdilar. sharq, xususan, markaziy osiyo mintaqasi ix-xii va xiv-xv asrlarda jahonning boshqa mintaqalaridagi renessans jarayonlariga ijobiy taʼsir koʻrsatgan. sharq uygʻonish davri — sharq renessansi sifatida dunë ilmiy jamoatchiligi tomonidan haqli ravishda tan olingan. agar yevropa uygʻonish davrining natijalari sifatida adabiyot va sanʼat asarlari, arxitektura durdonalari, tibbiyot va insonni anglash borasida yangi kashfiyotlar yuzaga kelgan boʻlsa, sharq uygʻonish davrining oʻziga xos xususiyati, avvalo, matematika, astronomiya, fizika, ximiya, geodeziya, farmakologiya, tibbiyot kabi aniq va tabiiy fanlarning, shuningdek, tarix, falsafa va adabiyotning rivojlanishida namoyon boʻladi. oʻrta asrlarda sharq ilm-fani rivojida xorazm maʼmun akademiyasi alohida oʻrin tutgan. ulkan kutubxona, madrasa, tarjimon va xattotlar maktabi kabi tuzilmalarga ega boʻlgan bu dargohda yuzdan ortiq allomalar, isteʼdodli talabalar ilmiy izlanishlar olib borgan. abu nasr ibn iroq, abu rayhon beruniy, …

4 / 20

hiqdi, u astronomiya, geografiya va iqlim nazariyasi boʻyicha koʻplab ilmiy asarlar muallifidir. allomaning dunë ilm-fani rivojidagi xizmatlari umumeʼtirof etilgan boʻlib, sharq olimlari orasida faqat uning nomi va asarlari “algoritm” va “algebra” kabi zamonaviy ilmiy atamalarda abadiylashtirildi. keyingi alloma ahmad fargʻoniyning “astronomiya asoslari” nomli asari oʻn ikkinchi asrda lotin va ivrit tillariga tarjima qilingani, keyinchalik italiya, germaniya, fransiya, gollandiya va aqsh kabi koʻplab mamlakatlarda qayta-qayta chop etilgani uning naqadar ulkan ahamiyatga egaligini koʻrsatadi. allomaning yer sharsimon shaklda ekanligi borasidagi qarashlarini oradan sakkiz yuz yil oʻtib amalda isbotlagan mashhur sayoh xristofor kolumb “er meridianining bir darajasi miqdori haqidagi al-fargʻoniy hisoblarining toʻgʻriligiga toʻla ishonch hosil qildim”, deya dastxat qoldirgan. oʻn oltinchi asrda oydagi kraterlardan biriga bobokalonimiz nomi berilgan. yunesko qaroriga muvofiq 1998 yilda ahmad fargʻoniy tavalludining 1200-yilligi xalqaro miqësda nishonlandi. bu buyuk ajdodimizning jahon sivilizatsiyasi rivojiga qoʻshgan ulkan hissasi, xalqimiz ilmiy salohiyatining yana bir eʼtirofi boʻldi. davlatimiz rahbarining tashabbusi bilan quva va fargʻona …

5 / 20

va shuningdek, nil darësida “nilomer” degan, koʻp asrlar davomida suv sathini oʻlchaydigan asosiy vosita sifatida xizmat qilib kelgan mashhur inshootni yaratgani boʻldi. ibn sino nomi dunë fani va madaniyati tarixiga zarhal harflar bilan bitilgan. doimo yashil boʻlib turuvchi tropik oʻsimlik “avisenniya” deb atalgan. koʻplab mamlakatlarda koʻchalar, oʻquv va tibbiyot muassasalariga uning nomi qoʻyilgan, alloma sharafiga medal va mukofotlar taʼsis etilgan. “islom olamining eng mashhur faylasufi va qomusiy allomasi hamda insoniyatning eng buyuk mutafakkirlaridan biri” degan unvonga sazovor boʻlgan abu ali ibn sinoning hayoti va faoliyati avlodlarda alohida gʻurur va ehtirom tuygʻularini uygʻotadi. ilmiy tadqiqot ishlarini 16 yoshida boshlagan bu ulugʻ zot oʻz umri davomida 450 dan ortiq asar yaratdi. ularning aksariyati, avvalo, tibbiyot va falsafa, shuningdek, mantiq, kimë, fizika, astronomiya, matematika, musiqa, adabiyot va tilshunoslik sohalariga bagʻishlangan. leonardo da vinchi, mikelanjelo, frensis bekon va boshqa koʻplab olimlar avlodi uning asarlarini oʻqib, hayratga tushganlar. biz doim gʻurur va iftixor bilan eʼtirof …

Want to read more?

Download all 20 pages for free via Telegram.

Download full file

About "sharq allomalari va ularning qilgan ishlari"

sharq allomalari va ularning qilgan ishlari reja 1. sharq allomalarining ilmiy merosi 2. sharq allomalari asarlarida o'qitish usullari 3. sharq allomalari asarlarida tarbiya masalalari sharqu gʻarbni oʻzaro bogʻlagan, buyuk sivilizatsiyalar tutashgan yurtimiz hududida ilm-fan, madaniyat azaldan rivojlangan. ayniqsa, oʻrta asrlarda ona zaminimizdan minglab olimu shoirlar, buyuk mutafakkirlar yetishib chiqqan. ularning matematika, fizika, kimë, astronomiya, etnografiya, tibbiyot, tarix, adabiyot, axloq, falsafa kabi koʻplab sohalarga oid asarlari, samarqand, buxoro, xiva, toshkent, shahrisabz, termiz va boshqa shaharlardagi qadimiy obidalar butun bashariyatning maʼnaviy mulki hisoblanadi. oʻzbekiston respublikasi prezidenti shavkat mirziyoev taʼkidlaganidek: «tarixiy merosni asrab-avaylash,...

This file contains 20 pages in DOCX format (60.2 KB). To download "sharq allomalari va ularning qilgan ishlari", click the Telegram button on the left.

Tags: sharq allomalari va ularning qi… DOCX 20 pages Free download Telegram