statistik guruhlash

DOCX 10 pages 52.3 KB Free download

10 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 52.3 KB

File type DOCX

Pages 10

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 10

statistik jamlash va guruhlash mavzu: oddiy va murakkab guruhlash. reja: 1. statistik guruhlash 2. guruhlash turlari 3. oddiy va murakkab guruhlash 4. ikkilamchi guruhlash statistik guruhlash statistik guruhlash – bu o`rganilayotgan hodisalarni muhim belgilariga qarab bir xil (turdosh) guruhlar birlashtirishdir. statistikada guruhlash deb o`rganilayotgan hodisalarni (ob`ektlarni, birliklarni) muhim belgilariga asoslanib turdosh (sifatdosh) guruhlarga (to`plamlarga) birlashtirish yuritiladi. masalan, aktsioner kompaniyalarni dividend to`lash darajasiga qarab guruhlarga ajratish. agarda to`plangan ma`lumotlarni jamg`arib umumiy ko`rsatkichlar olish bilan chegaralansak, u holda ular turli statistik to`plamlarga tegishli bo`lishi mumkin, natijada ularning tuzilishi va xususiyatlarini aniqlay olmaymiz. guruhlashning ahamiyati shundaki, u ma`lumotlarni umumlashtirish va tasavvur qilish uchun ixcham, yaqqol shaklda taqdim etishni ta`minlaydi. bundan tashqari, guruhlash ma`lumotlarga turli jihatdan ishlov berish va tahlil qilish uchun asos yaratadi. buning uchun guruhlarni bunyod etish belgisi yoki belgilarini tanlash, tuziladigan guruhlar soni va ularning chegaralarini aniqlash ilmiy tartib-qoidalarga tayanishi kerak. statistika bunday ilmiy printsiplarni yaratgan, ular ichida eng asosiylari quyidagilardan …

2 / 10

arni ta`riflovchi ko`rsatkichlar tipik va barqaror bo`lishi uchun ularga mansubli birliklar soni etarli miqdorda bo`lishi kerak. ayrim guruhlar uchun hisoblanadigan umumiy ko`rsatkichlar tipik va barqaror bo`lishini ta`minlash uchun har bir guruhga tegishli birliklar soni etarli miqdorda (5 birlikdan kam bo`lmasligi) bo`lishi kerak, chunki bu holda umumiy ko`rsatkichlarda tasodifiy kuchlar ta`siri o`zaro qirqiladi va qonuniyat, tipik jihat yaxshiroq namoyon bo`ladi. guruhlar soni ko`p - variantli echim asosida belgilanishi ke-rak. guruhlar sonini to`g`ri belgilash guruhlash samarali bo`lishi uchun muhim garovdir. bu masalani ko`pvariantlik qoidaga tayanib echish eng yaxshi yo`l hisoblanadi. ayrim darsliklarda[footnoteref:1] guruhlar sonini g.a. sterjess formulasi va g. bruks hamda n. karuzers formulasi k=5lgn (bu erda: lg - o`nlik logarifm, ln - natural logarifm, n-berilgan to`plam birliklar soni, k - guruhlar soni) yordamida aniqlash tavsiya etilgan. ammo bu formulalar variatsion qatorlarni tuzish uchun mo`ljallangan bo`lib, ulardan to`plam birliklar soni 100 dan ko`proq n100 va guruhlash bir belgi asosida tuzilganda foydalanish mumkin. …

3 / 10

anda ularni teng miqdorda birliklar bilan to`ldirish ayni muddao hisoblanadi. bu holda berilgan to`plam guruhlarga teng sonda birliklarni taqsimlash yo`li bilan ajratiladi, ya`ni m = n:k bu erda: m - harbir guruhga tegishli birliklar soni; n-umumiy to`plam birliklari soni; k-tuziladigan guruhlar soni. buning uchun dastlab to`plam birliklari guruhlash belgisining qiymatlari asosida ranjlashtiriladi, ya`ni tartib soni bo`yicha ularning qatori (ro`yxati) tuziladi, so`ngra har «m» ta birliklar sanalib, ulardan birinchi, keyin ikkinchi va h.k. guruhlar tuziladi. guruhlash turlari guruhlash statistik bog`lanishlar va qonuniyatlarni aniqlash, o`rganilayotgan to`plamning tuzilishini o`rganish va xo`jaliklarning sotsial-iqtisodiy tiplarini tasvirlash maqsadida bajariladi. uning har xil turlari va shakllari mavjud. guruhlash maqsad va vazifalariga qarab uch turga bo`linadi: 1) tipologik; 2) analitik; 3) tuzilmaviy guruhlash. tipologik guruhlash deganda - o`rganilayotgan hodisalar to`plamini sotsial-iqtisodiy tiplarga taqsimlash tushuniladi. tip so`zi quyidagi lug`aviy mazmunga ega: 1) bir turdagi narsa uchun umumiy bo`lgan namuna; 2) biologik hayvon va o`simliklar sistematikasidagi o`zaro o`xshash sinflarni birlashtiradigan …

4 / 10

uzilmani ta`riflovchi to`plama ko`rsatkichlar, masalan guruhlash belgisining guruhlardagi yig`ma hajmi va u bilan yaqindan bog`liq bo`lgan belgilar to`plama miqdorlari hisoblanadi va nihoyat ularga asoslanib ayrim guruhlarning umumiy to`plamdagi hissalari aniqlanadi. tuzilmaviy guruhlash taqsimot qatorlari bilan umumiylikka ega, ammo ulardan qator jihatlari bilan farq qiladi. tuzilmaviy guruhlashlar bilan taqsimot qatorlari bir biriga o`xshashib ketadi, ammo ular vazifalari va tuzilish jihatidan bir biridan farq qiladi. tuzilmaviy guruhlashda ko`zlangan maqsad - to`plam tuzilishini o`rganish. buning uchun har bir tuzilma bir to`da ko`rsatkichlar yordamida tavsiflanishi kerak, bu holda uning turli jihatlari oydinlashadi. taqsimot qatorlari esa statistik to`plam tuzilmaviy xususiyatlarini va qonuniyatlarini aniqlash uchun xizmat qiladi. tuzilmaviy guruhlashlar tizilishidagi o`zgarishlarni dinamika va fazo jihatidan statistik o`rganish va miqdoriy baholash imkonini beradi. buning uchun ikki usuldan foydalanish mumkin: biri - har bir to`plamning ichidagi farqlarni miqdoriy baholashga asoslanadi, ikkinchisi esa - to`plamlar tuzilishi orasidagi farqlarni baholashga tayanadi. birinchi holda har bir to`plam ichki tuzilmaviy farqlari ularning …

5 / 10

holash ko`rsatkichlari tashkil topgan. bu erda: di1 -joriy davrdagi (yoki taqqoslanuvchi) to`plam guruhlari (tuzilma) ning salmoqlari di0-o`tgan davrdagi (yoki taqqoslovchi) to`plam guruhlarining salmoqlari q - ikki to`plam tuzilishidagi farqlarning o`rtacha absolyut qiymati (ishorasi inobatga olinmaydi) s-ikki to`plam tuzilishidagi farqlarning o`rtacha kvadratik qiymati k - o`rtacha absolyut farqlar darajasi ks - o`rtacha kvadratik farqlar darajasi. analitik guruhlash - bu belgilar orasidagi o`zaro bog`lanishlarni tasvirlovchi guruh-lashdir. analitik guruhlash deb ikki va undan ortiq belgilar orasidagi o`zaro bog`lanishlarni ta`riflovchi guruhlash ataladi. analitik guruhlashda ikki toifadagi belgilar ishtirok etadi: biri - omil belgilar, ikkinchisi - natijaviy belgilar. natijaviy belgi deb boshqa belgilar ta`siri ostida o`zgarayotgan belgi ataladi, omil belgi esa unga ta`sir etayotgan, uni o`zgarishiga sabab bo`layotgan belgi yoki belgilardir. analitik guruhlash odatda omil belgi yoki belgilar asosida tuziladi, har qaysi guruh esa natijaviy belgilar bilan ta`riflanadi. oddiy va murakkab guruhlash oddiy yoki bir o`lchamli guruhlash bir belgi asosida, murakkab yoki ko`p o`lchamli guruhlash …

Want to read more?

Download all 10 pages for free via Telegram.

Download full file

About "statistik guruhlash"

statistik jamlash va guruhlash mavzu: oddiy va murakkab guruhlash. reja: 1. statistik guruhlash 2. guruhlash turlari 3. oddiy va murakkab guruhlash 4. ikkilamchi guruhlash statistik guruhlash statistik guruhlash – bu o`rganilayotgan hodisalarni muhim belgilariga qarab bir xil (turdosh) guruhlar birlashtirishdir. statistikada guruhlash deb o`rganilayotgan hodisalarni (ob`ektlarni, birliklarni) muhim belgilariga asoslanib turdosh (sifatdosh) guruhlarga (to`plamlarga) birlashtirish yuritiladi. masalan, aktsioner kompaniyalarni dividend to`lash darajasiga qarab guruhlarga ajratish. agarda to`plangan ma`lumotlarni jamg`arib umumiy ko`rsatkichlar olish bilan chegaralansak, u holda ular turli statistik to`plamlarga tegishli bo`lishi mumkin, natijada ularning tuzilishi va xususiyatlarini aniqlay o...

This file contains 10 pages in DOCX format (52.3 KB). To download "statistik guruhlash", click the Telegram button on the left.

Tags: statistik guruhlash DOCX 10 pages Free download Telegram