statistik jamlash va guruhlash

DOC 12 pages 117.0 KB Free download

12 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 117.0 KB

File type DOC

Pages 12

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 12

mavzu. statistik jamlash va guruhlash* reja: 1. statistik kuzatish ma’lumotlarini jamlash. 2. statistik guruhlashning mohiyati, vazifalari va turlari 3. statistik jadvallarning tuzilishi, turlari va ularga qo‘yiladigan talablar. o’rganilayotgan hodisa bo’yicha statistik kuzatish o’tkazish natijasida u haqida ko’pdan-ko’p va turli-tuman tarqoq ma’lumotlar to’planadi. bu ma’lumotlar asosida hali hech qanday fikr yuritib bo’lmaydi, chunki ular tarqoq va har xildir. shuning uchun ham navbatdagi vazifa to’plangan ma’lumotlarni bir tizimga keltirish, tartibga solish, umumlashtirishdan iboratdir. bu muammo statistikada jamlash (svodkalash) metodini qo’llash bilan hal etiladi. jamlashdan statistik tekshirishning ikkinchi bosqichi boshlanadi. statistik jamlash (svodkalash) deganda har kuni radio va televizorda beriladigan informatsiyani tushunmaslik kerak. yuqorida ta’kidlaganimizdek informatsiya ma’lum bir ishning bajarilishi to’g’risidagi operativ ma’lumotdir. statistik jamlash deganda to’plangan ma’lumotlarni ilmiy tekshirishdan ko’zlangan maqsad va vazifalar nuqtai-nazaridan qayta ishlash tushuniladi. statistik jamlash hisoblash texnologiyasiga qarab oddiy va murakkab, tashkil qilinishiga qarab esa markazlashgan va markazlashmagan jamlashlarga bo’linadi. oddiy jamlash deganda olingan ma’lumotlarni umumiy yakunlarini hisoblash …

2 / 12

guruh va umumiy to’plam bo’yicha jamlar chiqariladi. 4.natijalar statistik jadvallarga joylashtiriladi va grafiklarda tasvirlanadi. statistik kuzatish ma’lumotlarni qayta ishlash va tahlil qilishning keng tarqalgan metodlaridan biri guruhlashdir. statistikada guruhlash deb to’plam birliklarini eng muhim belgilari bo’yicha bir xil guruh va guruhchalarga ajratib o’rganishga aytiladi. guruhlash metodi statistikada ko’p yillardan (xviii asr) beri qo’llanib kelinmoqda. bu metodni qo’llashdan maqsad, to’plam birliklarini qanday bir bo’laklarga bo’lish emas, balki faqat shu hodisaga xos xususiyatlarni ochib berish, undagi mavjud tendentsiya va qonuniyatni baholash, miqdor o’zgarishlardan sifat o’zgarishlarga, sifat o’zgarishlardan miqdor o’zgarishlarga o’tish jarayonlarini aniqlash va baholashdir. guruhlash metodi oldida o’rganilayotgan to’plam birliklarini tiplarga ajratish, hodisalar o’rtasidagi bog’lanishlarni va to’plam tuzilishini o’rganish vazifalari ham turadi. bu vazifalar guruhlashning uch (tipologik, analitik, tuzilmaviy) turidan foydalanish orqali hal qilinadi. aholini jinsi bo’yicha guruhlarga ajratish, sinflarga bo’lish, mulkni davlat va shaxsiy mulkka bo’lish va boshqalar tipologik guruhlashga misol bo’la oladi. bu misollardan ko’rinib turibdiki, o’rganilayotgan to’plamning turli xildagi …

3 / 12

undan ortiq belgilar bo’yicha guruhlarga ajratish maqsadga muvofiq bo’ladi. statistikada bunday guruhlash kombinatsion guruhlash metodi deb yuritiladi. tuzilmaviy guruhlashga taqsimot qatorlari, variatsion qatorlar yorqin misol bo’ladi(ushbu savollar kelgusi mavzularda ko’riladi). tuzish usuliga qarab guruhlash quyidagi turlarga bo’linadi: 1.umumdavlat klassifikatorlari; 2.matematik va ekspert-analitik metodlar asosida guruhlash; 3. bir o’lchovli yoki ko’p o’lchovli guruhlash guruhlashni amalga oshirish uchun dastlab guruhlash belgisini aniqlab olish muhimdir. iqtisodiy fanlardagi nazariy holatlar va aniq tekshirishning vazifalariga tayangan holda, guruhlashni amalga oshirishda mavjud belgilardan eng hal qiluvchisi tanlanadi. hal qiluvchi belgi bo’lib, o’rganilayotgan ob’ektni har tomonlama va aniq xarakterlovchi, uning o’ziga xos holat va xususiyatlarini tanlashda yordam beruvchi belgilarga aytiladi. masalan, savdo korxonalari, savdo zalining maydoni, xodimlar soni va hokazolar bilan tasniflanishi mumkin. lekin savdo korxonalari faoliyati (ish hajmi)ni baholashda tovar oboroti hajmi hal qiluvchi belgi hisoblanadi, chunki savdoning asosiy maqsadi tovar sotishdan iboratdir. shunday qilib, guruhlash belgisini tanlashda, statistika quyidagi shartlarga e’tibor berishni taklif etiladi: guruhlar …

4 / 12

ig’i (intervali)ni aniqlash muammosi paydo bo’ladi. bu muammo miqdoriy belgilar bo’yicha guruhlashga tegishlidir, chunki tipologik guruhlashda, odatda, guruhlar soni tekshirishning vazifasi bilan aniqlanadi. masalan, aholini jinsi bo’yicha guruhlash vazifasi qo’yilsa, bu erda guruhlar soni doimo aniq-ikkita. banklarni kapital miqdori bo’yicha guruhlarga ajratishdan maqsad, ulani katta, o’rtacha va kichik bank ekanligini aniqlash bo’lsa, guruhlar soni bu erda ham aniq -uchta. xo’sh guruhlar soni qanday aniqlanadi? tayyor retsept yo’q. odatda, hodisaning taqsimlanish xarakterini aniqlash uchun guruhlar soni ko’proq olinadi. bu erda o’rganilayotgan belgining tebranishi (o’zgarishi) e’tiborga olinadi, ya’ni tebranish qancha katta bo’lsa, odatda, guruhlar soni ko’proq bo’ladi. yana bir narsa. o’rganilayotgan to’plamdagi birliklar soni ham muhimdir. agarda, ularni soni juda ko’p bo’lmasa, guruhlar sonini ko’paytirish maqsadga muvofiq emas, chunki guruhlarda to’plam birliklari soni kam bo’ladi va ularni ifodasi etarli tipik bo’lmasligi mumkin. lekin bu qoidani mahkam ushlab olish ham noto’g’ridir. bizga ma’lumki, ayniqsa bozor iqtisodiyotiga o’tish davrida, yangi, ilg’or, zamonaviy hodisalar kamroq …

5 / 12

shuniladi. u quyidagicha hisoblanadi: bu erda: i-oraliq kattaligi; xmax-belgining eng katta qiymati; xmin-belgining eng kichik qiymati; n-to’plamdagi birliklar soni; n-guruhlar soni. agarda guruhlar soni aniq bo’lmasa, ularning optimal sonini sterdjess formulasi bilan aniqlaymiz: faraz qilaylik, savdo korxonalarining oylik tovar oboroti 50 mln. so’mdan 80 mln. so’mgacha bo’lsa, ularni 6 ga teng intervalli guruhga ajratsak, u holda interval miqdori quyidagicha bo’ladi: guruhlash belgisining eng kichik qiymatiga 5mln. so’mni qo’shsak, birinchi guruhning chegarasi kelib chiqadi: 50+5=55mln. so’m. demak, birinchi guruhga 50-55mln. so’mgacha tovar oborotiga ega bo’lgan korxonalar kiradi. qolgan guruhlar: 55-60; 60-65; 65-70; 70-75; 75-80mln. so’m. teng bo’lmagan oraliq deganda guruhdan guruhga o’zgarib boruvchi interval tushuniladi. bunday oraliqlar, odatda, to’plam birliklari juda katta tarqoqlikka ega bo’lgan hollarda qo’llaniladi. masalan, do’konlar kichik, o’rta va yirik do’konlardan tashkil topgan bo’lsa, ularni tovar oboroti bo’yicha bir xil intervallarda guruhlarga ajratsak ayrim guruhlarga bitta ham do’kon tushmasligi mumkin. guruhlar chegarasini aniqlashda ayrim qoidalarga rioya qilishga to’g’ri …

Want to read more?

Download all 12 pages for free via Telegram.

Download full file

About "statistik jamlash va guruhlash"

mavzu. statistik jamlash va guruhlash* reja: 1. statistik kuzatish ma’lumotlarini jamlash. 2. statistik guruhlashning mohiyati, vazifalari va turlari 3. statistik jadvallarning tuzilishi, turlari va ularga qo‘yiladigan talablar. o’rganilayotgan hodisa bo’yicha statistik kuzatish o’tkazish natijasida u haqida ko’pdan-ko’p va turli-tuman tarqoq ma’lumotlar to’planadi. bu ma’lumotlar asosida hali hech qanday fikr yuritib bo’lmaydi, chunki ular tarqoq va har xildir. shuning uchun ham navbatdagi vazifa to’plangan ma’lumotlarni bir tizimga keltirish, tartibga solish, umumlashtirishdan iboratdir. bu muammo statistikada jamlash (svodkalash) metodini qo’llash bilan hal etiladi. jamlashdan statistik tekshirishning ikkinchi bosqichi boshlanadi. statistik jamlash (svodkalash) deganda har kuni radio va...

This file contains 12 pages in DOC format (117.0 KB). To download "statistik jamlash va guruhlash", click the Telegram button on the left.

Tags: statistik jamlash va guruhlash DOC 12 pages Free download Telegram