statistikada jamlash: turlari va mohiyati

DOCX 11 стр. 45,9 КБ Бесплатная загрузка

11 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 45,9 КБ

Тип файла DOCX

Страницы 11

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 11

mavzu: ikkilamchi guruhlash. reja: 1. statistikada jamlash: turlari va mohiyati 2. guruhlash metodi: mohiyati. 3. ahamiyati va turlari statistikada jamlash: turlari va mohiyati o’rganilayotgan hodisa bo’yicha statistik kuzatish o’tkazish natijasida u haqida ko’pdan-ko’p va turli-tuman tarqoq ma’lumotlar to’planadi. bu ma’lumotlar asosida hali hech qanday fikr yuritib bo’lmaydi, chunki ular tarqoq va har xildir. shuning uchun ham navbatdagi vazifa to’plangan ma’lumotlarni bir tizimga keltirish, tartibga solish, umumlashtirishdan iboratdir. bu muammo statistikada jamlash (svodkalash) metodini qo’llash bilan hal etiladi. jamlashdan statistik tekshirishning ikkinchi bosqichi boshlanadi. statistik jamlash (svodkalash) deganda har kuni radio va televizorda beriladigan informatsiyani tushunmaslik kerak. yuqorida ta’kidlaganimizdek informatsiya ma’lum bir ishning bajarilishi to’g’risidagi operativ ma’lumotdir. statistik jamlash deganda to’plangan ma’lumotlarni ilmiy tekshirishdan ko’zlangan maqsad va vazifalar nuqtai-nazaridan qayta ishlash tushuniladi. statistik jamlash hisoblash texnologiyasiga qarab oddiy va murakkab, tashkil qilinishiga qarab esa markazlashgan va markazlashmagan jamlashlarga bo’linadi. oddiy jamlash deganda olingan ma’lumotlarni umumiy yakunlarini hisoblash tushuniladi, murakkabda esa to’plam …

2 / 11

. 4.natijalar statistik jadvallarga joylashtiriladi va grafiklarda tasvirlanadi. guruhlash metodi: mohiyati, ahamiyati va turlari statistik kuzatish ma’lumotlarni qayta ishlash va tahlil qilishning keng tarqalgan metodlaridan biri guruhlashdir. statistikada guruhlash deb to’plam birliklarini eng muhim belgilari bo’yicha bir xil guruh va guruhchalarga ajratib o’rganishga aytiladi. guruhlash metodi statistikada ko’p yillardan (xviii asr) beri qo’llanib kelinmoqda. bu metodni qo’llashdan maqsad, to’plam birliklarini qanday bir bo’laklarga bo’lish emas, balki faqat shu hodisaga xos xususiyatlarni ochib berish, undagi mavjud tendentsiya va qonuniyatni baholash, miqdor o’zgarishlardan sifat o’zgarishlarga, sifat o’zgarishlardan miqdor o’zgarishlarga o’tish jarayonlarini aniqlash va baholashdir. guruhlash belgisi ifodalanishiga qarab atributiv va miqdoriy belgilarga, ta’siriga qarab omil va natijaviy belgilarga, ko’zlangan maqsad va vazifalarga qarab muhim va muhim bo’lmagan belgilarga bo’linadi. aholini jinsi bo’yicha guruhlarga ajratish, sinflarga bo’lish, mulkni davlat va shaxsiy mulkka bo’lish va boshqalar tipologik guruhlashga misol bo’la oladi. bu misollardan ko’rinib turibdiki, o’rganilayotgan to’plamning turli xildagi birliklari tipologik guruhlash yordamida sifat …

3 / 11

tatistikada bunday guruhlash kombinatsion guruhlash metodi deb yuritiladi. tuzilmaviy guruhlashga taqsimot qatorlari, variatsion qatorlar yorqin misol bo’ladi(ushbu savollar kelgusi mavzularda ko’riladi). tuzish usuliga qarab guruhlash quyidagi turlarga bo’linadi: 1.umumdavlat klassifikatorlari; 2.matematik va ekspert-analitik metodlar asosida guruhlash; 3. bir o’lchovli yoki ko’p o’lchovli guruhlash guruhlashni amalga oshirish uchun dastlab guruhlash belgisini aniqlab olish muhimdir. iqtisodiy fanlardagi nazariy holatlar va aniq tekshirishning vazifalariga tayangan holda, guruhlashni amalga oshirishda mavjud belgilardan eng hal qiluvchisi tanlanadi. hal qiluvchi belgi bo’lib, o’rganilayotgan ob’ektni har tomonlama va aniq xarakterlovchi, uning o’ziga xos holat va xususiyatlarini tanlashda yordam beruvchi belgilarga aytiladi. masalan, savdo korxonalari, savdo zalining maydoni, xodimlar soni va hokazolar bilan tasniflanishi mumkin. lekin savdo korxonalari faoliyati (ish hajmi)ni baholashda tovar oboroti hajmi hal qiluvchi belgi hisoblanadi, chunki savdoning asosiy maqsadi tovar sotishdan iboratdir. shunday qilib, guruhlash belgisini tanlashda, statistika quyidagi shartlarga e’tibor berishni taklif etiladi: guruhlar negiziga doimo hodisani to’la-to’kis tavsiflab beruvchi muhim belgilarni asos …

4 / 11

arini qanday bir bo’laklarga bo’lish emas, balki faqat shu hodisaga xos xususiyatlarni ochib berish, undagi mavjud tendentsiya va qonuniyatni baholash, miqdor o’zgarishlardan sifat o’zgarishlarga, sifat o’zgarishlardan miqdor o’zgarishlarga o’tish jarayonlarini aniqlash va baholashdir. guruhlash metodi oldida o’rganilayotgan to’plam birliklarini tiplarga ajratish, hodisalar o’rtasidagi bog’lanishlarni va to’plam tuzilishini o’rganish vazifalari ham turadi. bu vazifalar guruhlashning uch (tipologik, analitik, tuzilmaviy) turidan foydalanish orqali hal qilinadi. aholini jinsi bo’yicha guruhlarga ajratish, sinflarga bo’lish, mulkni davlat va shaxsiy mulkka bo’lish va boshqalar tipologik guruhlashga misol bo’la oladi. bu misollardan ko’rinib turibdiki, o’rganilayotgan to’plamning turli xildagi birliklari tipologik guruhlash yordamida sifat jihatdan bir xil guruhlarga, ya’ni tiplarga ajratiladi. analitik guruhlashdan maqsad hodisalar o’rtasidagi bog’liqlikni o’rganishdir. masalan, chakana savdo do’konlarida tovar oboroti hajmi va rentabellik darajasi o’rtasidagi bog’liqlikni o’rganish uchun do’konlarni tovar oboroti hajmi bo’yicha guruhlarga ajratib har bir guruh uchun rentabellik darajasini hisoblaymiz. agarda tovar oboroti oshib borishi bilan rentabellik darajasi oshib borsa, ular o’rtasida …

5 / 11

tlab guruhlash belgisini aniqlab olish muhimdir. iqtisodiy fanlardagi nazariy holatlar va aniq tekshirishning vazifalariga tayangan holda, guruhlashni amalga oshirishda mavjud belgilardan eng hal qiluvchisi tanlanadi. hal qiluvchi belgi bo’lib, o’rganilayotgan ob’ektni har tomonlama va aniq xarakterlovchi, uning o’ziga xos holat va xususiyatlarini tanlashda yordam beruvchi belgilarga aytiladi. masalan, savdo korxonalari, savdo zalining maydoni, xodimlar soni va hokazolar bilan tasniflanishi mumkin. lekin savdo korxonalari faoliyati (ish hajmi)ni baholashda tovar oboroti hajmi hal qiluvchi belgi hisoblanadi, chunki savdoning asosiy maqsadi tovar sotishdan iboratdir. shunday qilib, guruhlash belgisini tanlashda, statistika quyidagi shartlarga e’tibor berishni taklif etiladi: guruhlar negiziga doimo hodisani to’la-to’kis tavsiflab beruvchi muhim belgilarni asos qilib olish zarur; guruhlash belgisini tanlashda uning aniq vaqt va joy sharoitini, o’sha davrning mohiyatini ifodalovchi, zamonaviy masalalarni yorita oladigan belgilarga e’tibor berish zarur; hodisalarni guruhlashda belgilar soni etarli bo’lgani ma’qul. guruhlash belgisi ifodalanishiga qarab atributiv va miqdoriy belgilarga, ta’siriga qarab omil va natijaviy belgilarga, ko’zlangan maqsad …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 11 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "statistikada jamlash: turlari va mohiyati"

mavzu: ikkilamchi guruhlash. reja: 1. statistikada jamlash: turlari va mohiyati 2. guruhlash metodi: mohiyati. 3. ahamiyati va turlari statistikada jamlash: turlari va mohiyati o’rganilayotgan hodisa bo’yicha statistik kuzatish o’tkazish natijasida u haqida ko’pdan-ko’p va turli-tuman tarqoq ma’lumotlar to’planadi. bu ma’lumotlar asosida hali hech qanday fikr yuritib bo’lmaydi, chunki ular tarqoq va har xildir. shuning uchun ham navbatdagi vazifa to’plangan ma’lumotlarni bir tizimga keltirish, tartibga solish, umumlashtirishdan iboratdir. bu muammo statistikada jamlash (svodkalash) metodini qo’llash bilan hal etiladi. jamlashdan statistik tekshirishning ikkinchi bosqichi boshlanadi. statistik jamlash (svodkalash) deganda har kuni radio va televizorda beriladigan informatsiyani tushunmaslik...

Этот файл содержит 11 стр. в формате DOCX (45,9 КБ). Чтобы скачать "statistikada jamlash: turlari va mohiyati", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: statistikada jamlash: turlari v… DOCX 11 стр. Бесплатная загрузка Telegram