«avesto» - buyuk tarixiy huquqiy manba

DOC 74.5 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1443778785_61466.doc «avesto» - buyuk tarixiy huquqiy manba reja: 1. «avesto»- ma’naviyatimiz sarchashmasi. 2. «avesto»da eng qadimiy davlatlarning qaror topishi haqidagi ma’lumotlar. 3. «avesto»da oila va nikoh munosabatlari. 4. «avesto» bo‘yicha jinoyat va jazolar kvalifikatsiyasi «sharq o‘g‘lonlari orasidan farb birinchi bo‘lib zardushtni o‘g‘il qilib oldi. uning ta’limoti xristos ta’limotidan iv asr avval yunonistonni boyitdi. zardushtni platon bilgan budda va kunfuntsiyalarning ovozi ovrupaga yetib kelguncha juda ko‘p vaqt kerak bo‘ldi, shuning uchun asrlar davomida farb qadimiy sharq donishmandligi bilan faqat zardusht orqali tanish bo‘lgan. belgiyalik olim. jak dyushen giyyoman. biz elinliklar, varvarlardan olgan hamma narsasini o‘zimizni-ki qilib olamiz va uni kamolot cho‘qqisiga ko‘taramiz. platon farbning barcha buyuk allomalari, buyuk shaxslari sharq ma’na-viyati va madaniyati xazinasidan ziyo oldilar. farb o‘z gulxanini sharq quyoshidan yondirib oldi. fozila sulaymonova ma’lumki, g‘arb tarixida buyuk islohotchilar va ma’rifatchilar davri eng zo‘r va ajoyib uyg‘onish davri deb nom olgan rim va yunoniston madaniyatini ravnaqiga qiyos qilinib ta’riflanadi. aslida …

nunshunos din, ilohiyotchisi sifatida zaotar va otarbon unvonlari soxibi, o‘z davrida «payg‘ambar» (ezgulik haqida darak beruvchi) sifatida shuxrat qozongan spitamon nomi bilan bog‘liq bo‘lib, spitamen zardusht taxminan miloddan avvalgi 630-553 yoki 618-341 yillarda yashagan davrda markaziy osiyoda ko‘chmanchilar inqiroziga uchrab, turonu eronda el bo‘lib, o‘troq yashay boshlagan turkiylar, forsiy-lar, derbiklar, osiylar, toxarlar, daxlar, massagetlar, saklar, xorazmliklar, chochliklar, baqtriyaliklar o‘troq hayotga moslashib, dehqonchilik, chorvachilik, hunarmandchilikka o‘ta boshlagan va qadim-gi shahar viloyatlarga asos bo‘lishgan edi. patriarxal urug‘ jamoasi munosabatlari o‘rnini markazlashgan davlat tizimi egalashi bilan xarakterlanadi. «avesto»da inson ijtimoiy mehnati tufayli barcha yomonlik-dan yovuzlikdan qutulishi mumkinligi g‘oyasi yotadi. dexqonchilikdagi mehnat yaxshilikning yuzaga chiqishida va insonni qayta tarbiyalashda asosiy omil, axura mazda qonuniga bo‘ysunish hisoblanadi. “kim g‘alla eksa oliyjanobdir. falla ekkan kishi ezgulik urug‘ini sochadi”. demak, mehnat va tabiiy ehtiyoj tufayli insonlar birga yashashni ilgari suradi. «avesto» zardushtiylik dinining muqaddas kitobi bo‘lib, bizgacha yetib kelgan qismlari milodning iii-vii asrlarida tahrir qilgan. «avesto» boblari …

zuvlarini o‘qiy olgan, eng qadimgi 1288 yilda ko‘chirilgan qo‘lyozma nusxasini tarjima qilgan. dastlabki «avesto» 21 ta kitobdan iborat bo‘lgan. ayrim qismlari saqlanib qolgan: yasna - «qurbonlik keltirish», vispart - «hamma hukmronlar», yasht - «qadrlash», «ulug‘lash». videvdat – «devlarga qarshi qonun» bo‘lib, sosoniylar davrida tahlil qilingan. i. yasna 72 bobdan iborat hamdu sanolar, qurbonlik qilish va boshqa zardushtiylik marosimlarini bajarish paytida yoddan o‘qiladigan duolarni qiroat bilan o‘qish, otashparastlik bayramlari rasm rusumlari o‘z ifodasini topgan. ii. yasht – alohida xudolarni madx etuvchi va yovuz kuchlarga qarshi kurashda ezgu mabudalariga madadkorlik bo‘lgan kuchlarni ulug‘lovchi 22 ta qo‘shin oyatlarlardan iborat. iii. visparad 24 bobdan iborat poklik, to‘g‘rilik yo‘lini tutgan zotlar oliy tangri axura mazda barcha yaxshi xislat va fazilatlarga bag‘ishlangan. iv. vandidot 22 bobdan iborat, ularda axura mazda yaratgan 16 ta mamlakat va anxra manuning ularga yetkazgan zarari haqida so‘z yuritiladi. 20-bobida dunyodagi 1-tabib srita haqida ma’lumot beriladi. «vandidot»ning keyingi boblarida qadimgi zardushtiylar chiqargan …

sh-tiriklik poklik va yaratuv-chilik manbai ekanligi uchun, sajda qilib poklanishgan. bu bobda chorvani ko‘paytirish va uni asrab-avaylash uchun xonaki it asrash va uni hayvonlarga ozor bermaslikka o‘rgatish qonun qoidalari mavjud. zardushtiylik dinining muqaddas kitobi «avesto» hozirgi o‘zbekiston hududida milloddan oldingi 2-ming yillik o‘rtalarida yashagan qabilalarning diniy va dunyoviy mafkurasi, ilk davlatchilik ijtimoiy-siyosiy tuzumi, huquqi haqida asosiy manba sifatida qimmatli ma’lumotlarni beradi. buyuk mutafakkirlar, shoir va faylasuf davlat arbobi va qonunshunos, din ilohiyotchisi zaotor yoki otorbon unvonlari sohibi, o‘z davrining payg‘ambarining payg‘am-barlari sipitamon zardushtiy 630-550 yoki 618-541 y. paytda marka-ziy osiyoda ko‘chmanchilikka asoslangan turmush tarzi inqirozga uchray boshlagan turon zaminida azaldan el bo‘lib yashab kelayotgan turkiy-lar, forslar, saklar, osiyolar, toxarlar, daxllar, massagetlar, bak-triyaliklar, parkanaliklar, xorazmliklar, chochlik va boshqa xalq-larning aksariyati ko‘chmanchilikdan o‘troq hayotga, dehqonlik, chorvachilik va hunarmandchilikka o‘ta boshlagan edi. bu esa qadimgi xorazm, so‘g‘d, marv, balx nisoya, hirot, parfiya va boshqa o‘lkalarda markazlashgan davlat tizimi asoslarining yaratilishiga sharoit tug‘dirgan edi. …

go‘rg‘ondagi xnintadir, 10-dilkash xaravayata (xirot), 11-serhosil xiyrmand, 12-uch baxodir hukmron bo‘lgan raydir, 13-qudratli va pok chapradir, 14-ajdaxoni mag‘lub etgan faridun dunyoga kelgan 4 go‘shali varinadir, 15-xaftrud, 16-rangha daryosi atrofidagi xalqlar yashovchi makon. «avesto»da bayon etilishiga bu qadimgi 16 mamlakatning hududiy-ma’muriy va siyosiy huquqiy boshqaruvchi tizimi quyidagi tashkil etilgan. davlatni- podshoh «kavi» boshqargan, kavi muhim ijtimoiy-siyosiy, iqtisodiy, huquqiy masalalarni o‘zida mujassam-lashtirgan. tarixchilarni fikriga ko‘ra ,«kavi»ning hukmdorlik huquqi belgilanishida «farr» (avestoda xvarno) asos sifatida qabul qilingan, ya’ni oliy dunyoviy hokimiyat sulolaning (vakilidan ikkinchisiga o‘tishida muayyan ilohiy belgi sodir bular, ya’ni muayyan bir jonivor yoki yog‘du shulasi hukmronlikka tanlangan kishilarni ko‘rsatadi. oilalarning birlashmasi, «nmana», uy, oila jamoasi “dmana”, katta oila jamoasi oqsoqoli “nmanapati”, urug‘ jamoasi boshlig‘i “vis”, katta qishloq oqsoqoli «vispati» qabila boshlig‘i «zantupati», viloyat hokimi “daxyupati” (bir necha viloyat-larning boshlig‘i va harbiy boshliq “daxiyu sastar”). qonun chiqaruvchi organ oqsoqollar kengashi «varzanapati» deb, xalq majlisi esa «vyaxa» deb atalgan. oqsoqollar kengashining uyushmasi kohin …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "«avesto» - buyuk tarixiy huquqiy manba"

1443778785_61466.doc «avesto» - buyuk tarixiy huquqiy manba reja: 1. «avesto»- ma’naviyatimiz sarchashmasi. 2. «avesto»da eng qadimiy davlatlarning qaror topishi haqidagi ma’lumotlar. 3. «avesto»da oila va nikoh munosabatlari. 4. «avesto» bo‘yicha jinoyat va jazolar kvalifikatsiyasi «sharq o‘g‘lonlari orasidan farb birinchi bo‘lib zardushtni o‘g‘il qilib oldi. uning ta’limoti xristos ta’limotidan iv asr avval yunonistonni boyitdi. zardushtni platon bilgan budda va kunfuntsiyalarning ovozi ovrupaga yetib kelguncha juda ko‘p vaqt kerak bo‘ldi, shuning uchun asrlar davomida farb qadimiy sharq donishmandligi bilan faqat zardusht orqali tanish bo‘lgan. belgiyalik olim. jak dyushen giyyoman. biz elinliklar, varvarlardan olgan hamma narsasini o‘zimizni-ki qilib olamiz va uni kamolot cho‘qqisiga k...

DOC format, 74.5 KB. To download "«avesto» - buyuk tarixiy huquqiy manba", click the Telegram button on the left.

Tags: «avesto» - buyuk tarixiy huquqi… DOC Free download Telegram