pedagogik fikrning tarixiy ahamiyati

DOCX 15 pages 50.0 KB Free download

15 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 50.0 KB

File type DOCX

Pages 15

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 15

mavzu: boshlang'ich sinf o'quvchilarining matematika darslarida yosh xususiyatlariga tarixiy malumotlarni o'zlashtirish reja: 1. o‘quvchilarning tarixiy tafakkurini shakllantirish – muhim pedagogik muammo sifatida 2. zardo‘shtiylik ta’limotida ta’lim – tarbiya. 3. islomda ta’lim-tarbiya. 4. abu-nasr farobiy, abu ali ibn sino, abu rayhon beruniy, yusuf xos hojib, az-zamahshariyning dunyoviy bilimlarni tarqalishidagi o‘rni. xix asr oxiri – xx asr boshlarida yashab ijod etgan o‘zbek pedagogi abdulla avloniy o‘zining “turkiy guliston yoxud axloq” asarida ilmning amaliy va hayotiy ahamiyatini nazarda tutib shunday fikrlarni bildirgan edi: “ilm inson uchun g‘oyat oliy va muqaddas bir fazilatdur. zeroki, ilm bizga o‘z ahvolimizni, harakotimizni oyina kabi ko‘rsatur. zehnimizni, fikrimizni qilich kabi o‘tkir qilur. savobni gunohdan, halolni haromdan, tozani murdordan ayirib berur. to‘g‘ri yo‘lga rahnamolik qilub, dunyo va oxiratda mas’ul bo‘lishimizga sabab bo‘lur. ilmsiz inson mevasiz daraxt kabidur”. pedagog olim o‘z fikrini davom ettirib, faqatgina amaliy ahamiyatga ega bo‘lgani uchun fanlarni o‘rganish to‘g‘ri bo‘lmaydi. shunday ilmlar ham borki, ular to‘g‘ridan-to‘g‘ri …

2 / 15

rni yo‘naltirish borasidagi fikrlarni, g‘oyalarni o‘zida mujassam etganida! agar biz tarixga ana shu nuqtai nazardan qaraydigan bo‘lsak, uning butun ko‘lamini, insoniyat va jamiyat taraqqiyotidagi rolini chuqurroq anglaymiz”. olim tarix tushunchasini «insoniyat tarixi» tarzida qo‘llashni taklif etadi. mazkur tarixiy-falsafiy yondashuv yoki «insoniy tarix» konsepsiyasi shu paytgacha biz qo‘llab kelayotgan «tarix» degan rasmiy tushunchadan boy va ustun. chunki bu talqinda tarixni yaratgan inson, uning ma’naviyati, shodlik va qayg‘ulari, orzulari tadriji yaqqol sezilib turadi. tarixning, aslida, inson haqidagi fan ekanligi ta’kidlanadi. demak, tarix fanining vazifasi o‘quvchilarga quruq raqambozlik, solnomachilikni o‘rgatishdan iborat emas, aksincha uning mazmunini o‘zlashtirish orqali o‘quvchilarni ijtimoiy hodisalarni mustaqil anglashga, mamlakatimiz rivojining barcha sohalariga faol va ijodiy tarzda ishtirok etishga tayyorlashdan iborat bo‘lishi lozim. mazkur vazifa o‘z tabiatidan kelib chiqib, fikrlashni rivojlantirish, o‘quvchining o‘rganilayotgan voqea va zamonaviy jamiyat hodisalarini mustaqil anglay olishini talab etadi. buningsiz ularni to‘g‘ri baholay olish, o‘z munosabatlarini zarur harakatlarga yo‘naltira olish mumkin emas. mana shuning uchun mustaqil …

3 / 15

hunchalar orqali bilishga qobiliyatlilik tushuniladi. tarixiy fikrlash – bu tarixiy voqea va hodisalarni bilish, tarixiy voqea va hodisalarni o‘zaro munosabati va aloqadorligi mohiyatini umumlashtirish orqali tarixiy jarayonlarni anglash, ular orasidagi sabab-aloqadorlikni hosil qila olishga qobiliyatlilikdir. o‘quvchilarda, ularning fikrlashida taxminan qo‘yidagi tarzga ega bo‘lgan jihatlarni tarkib toptirish zarur: 1. ijtimoiy hodisa yoki voqeani to‘g‘ri tasvirlay olish, mazkur hodisa uchun tegishli jihat va dalillarni to‘g‘ri tanlay olish; 2. har bir ijtimoiy hodisaning kelib chiqish sabablarini aniqlashga harakat qilish; 3. mazkur hodisa bilan bog‘liq shart-sharoitlarni, ularning o‘zaro aloqadorligini aniqlash, ya’ni har bir hodisa uni o‘rab turgan shart-sharoitlar bilan aloqadorligini tushunishga intilish; 4. barcha tarixiy hodisalarning borish jarayoni tavsifini anglash; 5. voqealarning rivojlanib borish davri va bosqichlari, ularni har birining tarixiy ahamiyatini aniqlashga harakat qilish; 6. tarixiy qonuniyatlarning ko‘p obrazliligi, aniq namoyon bo‘lishini anglash; 7. har bir tarixiy hodisada aks etgan rivojlanishdagi o‘ziga xosliklarni izlash; 8. turli ijtimoiy guruh va alohida shaxslarning faoliyatini aniqlab …

4 / 15

bo‘lgan. ming yillar davomida shakllanib, rivojlanib kelayotgan xalq pedagogikasi milliy pedagogika tarixining zamini bo‘lgan. markaziy osiyodagi arxeologik topilmalar va yozma manbalarning guvohlik berishicha, dastlabki ibtidoiy jamoa va keyinchalik quldorlik tuzumi davrida ham turon hududida ijtimoiy – madaniy hayot rivojlangan. «avesto» sof diniy kitob bo‘lmay, ijtimoiy – falsafiy, madaniy, adabiy – tarixiy qimmatga ega bo‘lgan nodir qomusiy yodgorlikdir. unda adolat va sulh ulug‘lanadi.vii asrda arabistonda shakllangan islom dini viii asrga kelib markaziy osiyoda keng yoyildi. markaziy osiyoda arablar tomonidan bosib olindi. markaziy osiyoda arab davlati – xalifaligi o‘rnatilib, «qur’on» qonun – qoidalari markaziy osiyoda ham amalga oshirildi. viii asr oxiri, ix asr boshida arab xalifaligining markazi bag‘dodda ilm – fan rivojlandi, yunon olimlaridan aflotun (aflotun), aristotel (arastu), sokrat (suqrot), gippokrat (buqrot), galen (jolinus), evklid (iqlidus) kabilarning asarlari arab tiliga tarjima etildi. ix – xii asrlarda markaziy osiyoda feodal ishlab chiqarish munosabatlarining taraqqiy etishi, ichki va tashqi savdoning o‘sishi, dehkonchilik, hunarmandchilik, binokorlik, …

5 / 15

g asoschisi zardo‘sht atalmish buyuk tarixiy shaxsdir. zardo‘sht sharqning faylasufi, notig‘i, shoiri, donishmandi bo‘lgan. zardo‘sht – o‘z nasihatlari, o‘gitlarida adolatni targ‘ib etadi, yaxshi xulq – odobni e’zozlaydi. uning ta’limoti uch nuqtada: xumata – yaxshilik, nuxta – to‘g‘ri so‘z, xvarishita – yaxshi xulqlarda mujassamlashgan. u chorvadorlar, dehqonlar va hunarmandlar hayotini badaviy ko‘chmanchi yo‘lto‘sarlar chopqinidan himoya qiladi. adolat va odillik g‘oyasini olg‘a suradi. «avesto» eng qadimgi ma’rifiy yodgorliklar namunasi sifatida vii-xiii asrlarda o‘rta osiyoda ijtimoiy va madaniy hayot, maktab va pedagogik fikr. «avesto» zardo‘shtiylikning muqaddas kitobi bo‘lishi bilan birga, ilm – fan, hayotiy voqealar haqida mukammal ma’lumot beradigan eng qo‘hna manba hisoblanadi. unda o‘rta osiyo xalqlarining eng qadimgi marosimlari: urf – odat, e’tiqod, ibodat, qiroat qiladigan oyatlar, diniy marosimlarda ijro etiladigan og‘zaki ijodlari haqida ma’lumot berilgan. «avesto»da yaxshilik, unib –o‘sish, erda hayotni saqlash uchun intiluvchi kuchlar bilan razolat va qabohat, zulmat va halokat kuchlari o‘rtasidagi kurashda mardlik, jasorat va matonat, ma’rifat va …

Want to read more?

Download all 15 pages for free via Telegram.

Download full file

About "pedagogik fikrning tarixiy ahamiyati"

mavzu: boshlang'ich sinf o'quvchilarining matematika darslarida yosh xususiyatlariga tarixiy malumotlarni o'zlashtirish reja: 1. o‘quvchilarning tarixiy tafakkurini shakllantirish – muhim pedagogik muammo sifatida 2. zardo‘shtiylik ta’limotida ta’lim – tarbiya. 3. islomda ta’lim-tarbiya. 4. abu-nasr farobiy, abu ali ibn sino, abu rayhon beruniy, yusuf xos hojib, az-zamahshariyning dunyoviy bilimlarni tarqalishidagi o‘rni. xix asr oxiri – xx asr boshlarida yashab ijod etgan o‘zbek pedagogi abdulla avloniy o‘zining “turkiy guliston yoxud axloq” asarida ilmning amaliy va hayotiy ahamiyatini nazarda tutib shunday fikrlarni bildirgan edi: “ilm inson uchun g‘oyat oliy va muqaddas bir fazilatdur. zeroki, ilm bizga o‘z ahvolimizni, harakotimizni oyina kabi ko‘rsatur. zehnimizni, fikrimizni qilich ...

This file contains 15 pages in DOCX format (50.0 KB). To download "pedagogik fikrning tarixiy ahamiyati", click the Telegram button on the left.

Tags: pedagogik fikrning tarixiy aham… DOCX 15 pages Free download Telegram