zoologiya

PPTX 17 pages 1.9 MB Free download

17 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.9 MB

File type PPTX

Pages 17

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 17

zoologiya ko’l baqasining skeleti zoologiya suvda hamda quruqlikda yashovchilar sinfining tipik vakili baqaning skeleti quruqlikda yashovchi umurtqalilarga xos bir qator progressiv belgilarga ega. xususan, oyoqlarining tipik besh barmoqli tipda tuzilganligi, kamar va oyoq skeletlarining uchta gomo-dinam elementlardan shakllanganligı, chanoq kamarining o'q skeleti bilan bog'liq bo'lishi, bosh skeletining autostiliya tipda tuzilganligi, ya'ni tanglay - kvadrat tog'ayining bosh skeletiga qo'shilib ketganligi. til osti yoyining boshqa elementlarga aylanganligi, jabra qopqoqlarini butunlay, yoylarini esa qisman reduksiyalanganligi va nihoyat, umurtqa pog'anasining bir necha bo'limlarga ajralganligi ularning progressiv belgilaridir 1-bo`yin umurtqasi: 2-tana umurtqalari: 3 qovurg'alari: 4-dumg'aza umurtqasi; 5-dum umurtqalari: 6-dum suyagi (urostil); 7 - yelka kamari; 8- yelka suyagi: 9-tirsak suyagi; 10-bilak suyagi, 11-- qo'shilib o'sgan bilak va tirsak suyaklari; 12-bilaguzuk, 13-kaft: 14-barmoq falangalari; 15 - chanoq kamarining yonbosh suyaklari; 16-son suyagi: 17-katta boldir suyagi; 18-ki-chik boldir suyagi: 19-qo'shilib o'sgan kichik va katta boldir suyaklari: 20 - tovon suyagi; 21-oyoq kaft suyaklari; 22-barmoq falangalari; r - …

2 / 17

eral qismida ko'proq o'zgarishlar sodir bo'lgan. avvalo, bu o'zgarishlarni amfibiyalarning bosh skeleti ko'pchilik baliqlarning bosh skeletidan xondral va teri suyaklarining yaxshi rivojlanmaganligidan, autostiliya qisman eshitish va qisman til osti apparatiga aylangan, o'zgargan til osti va jabra yoylarining bo'lishidan, jabra qopqog'ining reduksiyalanganligidan bilsa boʻladi. binobarin, ko'pchilik amfibiyalarda jabra apparatining yo'qo-lishi, birinchi eshitish suyakchalarining va til osti skeletining paydo bo'lishi visseral skeletda sodir bo'lib, bu hayvonlarning yarim quruqlikda yashashi bilan bog'liqdir. baqaning bosh skeleti ikki bo'limga: miya qutisi va vistseral skeletga bo'linadi. ikkinchi bo'lim baqaning lichinkalari (itbaliqlar)da yaxshi taraqqiy etgan bo'lib, u baliqlarning vistseral skeletiga o'xshash. voyaga yetgan baqalarda esa vistseral skelet (jag yoylaridan tashqari) ancha soddalashgan va o'zgargan bo'ladi. umurtqa pog'onasi. baqaning umurtqa pog'onasi to'liq suyaklashgan to'qqizta umurtqadan tashkil topgan bo'lib, to'rt bo'lim: bo'yin, tana, dum-g'aza va dumga bo'linadi barcha amfibiyalardagi singari baqaning ham bo'yin bo'limida faqat bitta umurtqa bor. bu umurtqa ko'ndalang va oldingi qo'shiluv o'simtalarining bo'lishi bilan tana umurtqalaridan …

3 / 17

bor. bu o'simtalar qo'shni umurtqalardagi shunday o'simtalarga qo'shilish uchun xizmat qiladi. tana umurtqalari dumlilar turkumi vakillarida 13 tadan 62 tagacha va oyoqsizlarda 100 tadan ortiq bo'ladi. baqaning o'q skeleti va chanoq kamari (ustki tomondan ko'rinishi): 1-bo'yin umurtqasi; 2-tana umurtqalari: 3-dumg'aza umurtqasi; 4 - urostil (qo'shilib ketgan dum-umurtqalari); 5 - chanoq kamari, 6 -quymich kosasi. bosh skeleti. suvda hamda quruqlikda yashovchilar bosh skeleti baliqlarnikiga nisbatan birmuncha o'zgarishlarga uchragan. ularda tipik quruqlikda yashovchi umurtqali hayvonlar bosh skeletiga xos bir qator belgilar paydo boʻlgan. ayniqsa, bosh skeletining visseral qismida ko'proq o'zgarishlar sodir bo'lgan. avvalo, bu o'zgarishlarni amfibiyalarning bosh skeleti koʻpchilik baliqlarning bosh skeletidan xondral va teri suyaklarining yaxshi rivojlanmaganligidan, autostiliya qisman eshitish va qisman til osti apparatiga aylangan, o'zgargan til osti va jabra yoylarining bo'lishidan, jabra qopqog'ining reduksiyalanganligidan bilsa bo'ladi. binobarin, ko'pchilik amfibiyalarda jabra apparatining yo'qo-lishi, birinchi eshitish suyakchalarining va til osti skeletining paydo bo'lishi visseral skeletda sodir bo'lib, bu hayvonlarning yarim quruqlikda …

4 / 17

gi pastki chakka yoy deb ataladigan suyak ko'prikchani hosil qiladi. pastki jag', asosan mekkel tog'ayidan iborat. uning uchi tanglay-kvadrat tog'ayining keyingi uchla-riga birikadi. oldingi uchi esa suyakka aylanib, o'z jufti bilan birikib ketadigan kichkina iyak-jag' suyagini hosil qiladi. mekkel tog'ayining asosiy qismi burchak suyak deb ataladigan uzun qoplag'ich suyak bilan (bu suyakdan yuqoriga qarab toj o'simta chiqadi), oldingi qismi esa tish suyagi bilan qoplangan. jabra yoylari baqaning lichinkasi - itbaliqlarda to'rtta jabra yoylari bo'lib, voyaga yetgan baqalarda ular til osti skeletini va hiqildoq tarki-bidagi tog'aylarni hosil qilsa kerak til osti skeleti apparati tog'aydan tuzilgan toq plastinkadan iborat bo'lib, undan ikki juft asosiy o'simta chiqadi. shu o'simtalarning oldingisi tog'aydan hosil bo'lgan va gioidlarga gomologdir. ular oldingi shoxchalar deb ataladi. oldingi shoxchalar orqaga yo'naladi, so'ngra yuqoriga ko'tariladida, halqumni yon tomondan o'rab olib, eshituv kapsulalarining devorlariga birikadi. orqa o'simtalar shoxchasi bir juft uzunchoq suyakdan iborat bo'lib, til osti plastinkasidan orqaga yo'nalgan. ensa bo'limining …

5 / 17

umurtqa bo'ladi. umurtqa tipik tana umurtqalariga o'xshash tuzilgan. uning ko'ndalang o'simtasi kuchli taraqqiy etgan bo'lib, chanoq kamarining yonbosh suyagiga birikadi. oyoqsizlarda dung'aza umurtqasi bo'lmaydi. dum bo'limi baqalarda bitta uzun suyakcha urostildan iborat. urostil embrional rivojlanish davrida mavjud bo'lgan bir necha (12 ta) umurtqalarning bir-biriga qo'shilib ketishidan hosil boʻlgan. baqalarda qovurg'alar bo'lmaydi. dumlilar turkumi vakillarida dum umurtqalarining soni 22 tadan 36 tagacha boradi. oyoqsizlar turkumi vakillarida dum umurtqalari yaxshi rivojlanmagan. tuban tuzilgan amfibiyalarda (oyoqsizlar va ayrim sodda tuzilgan dumlilarda) umurtqalari amfitsel tipda, ya'ni ikki tomoni ham botiq bo'ladi. yuksak dumlilarda (salamandralarda) va dumsizlarda opistotsel tipda, ya'ni old tomoni qavariq va orqa tomoni botiq bo'ladi. oyoq skeleti va ularning kamarlari. amfibiyalarning yelka kamari amfibiyalarning oldingi oyoq skeleti uch bo’lim: yelka, bilak va oyoq kaftlaridan tashkil topgan. oyoqlarning bunday bo'limlarga bo'linishi quruqlikda yashovchi umurtqali hayvonlar uchun xos. yelka suyagi uzunchoq naysimon bo'lib, har ikkala uchi yo'g'on-lashgan. yelka suyagi o'zining proksimal uchidagi boshi orqali …

Want to read more?

Download all 17 pages for free via Telegram.

Download full file

About "zoologiya"

zoologiya ko’l baqasining skeleti zoologiya suvda hamda quruqlikda yashovchilar sinfining tipik vakili baqaning skeleti quruqlikda yashovchi umurtqalilarga xos bir qator progressiv belgilarga ega. xususan, oyoqlarining tipik besh barmoqli tipda tuzilganligi, kamar va oyoq skeletlarining uchta gomo-dinam elementlardan shakllanganligı, chanoq kamarining o'q skeleti bilan bog'liq bo'lishi, bosh skeletining autostiliya tipda tuzilganligi, ya'ni tanglay - kvadrat tog'ayining bosh skeletiga qo'shilib ketganligi. til osti yoyining boshqa elementlarga aylanganligi, jabra qopqoqlarini butunlay, yoylarini esa qisman reduksiyalanganligi va nihoyat, umurtqa pog'anasining bir necha bo'limlarga ajralganligi ularning progressiv belgilaridir 1-bo`yin umurtqasi: 2-tana umurtqalari: 3 qovurg'alari: 4-dumg'a...

This file contains 17 pages in PPTX format (1.9 MB). To download "zoologiya", click the Telegram button on the left.

Tags: zoologiya PPTX 17 pages Free download Telegram