тиббий биология. умумий генетика

PPTX 44 pages 7.4 MB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇
1 / 44
презентация powerpoint «тиббий биология. умумий генетика» фанидан маъруза № 13 геномни ўрганишнинг молекуляр-генетик методлари. маърузачи: максумова мунира абдуганиевна тошкент “toshkent kimyo xalqaro universiteti” kimyo international university in tashkent маърузанинг мақсади геномни молекуляр-генетик таҳлил қилиш турлари билиш, пзр, секвенирлаш, генлар визуализацияси принциплари ҳақида маълумот бериш ва тушунтириш. маърузанинг тарбиявий аҳамияти ва вазифалари: атроф муҳитнинг ҳаддан зиёд ифлосланиши ва натижада ирсий касалликларнинг ҳозирги вақтга келиб жуда кўпайиши геномни молекуляр-генетик таҳлил қилиш турларини билишни тақозо этади. пзр, секвенирлаш, генлар визуализацияси принциплари билиш ва қўллай олиш келгуси авлод саломатлигини таъминлашга хизмат қилади. маърузанинг режаси ген структурасини ўрганиш методлари. пзр асосидаги методлар. генларни секвенирлаш методлари днк чип методлари. in situ гибридлаш асосидаги методлар ҳар қандай тирик организмнинг ҳаёти – бактериялардан тортиб одамгача тўлиқлигича кўплаб ҳужайра оқсилларига боғлиқ. бу оқсилларнинг тузилиши, хилма хиллиги ва авлодлар амашинуви давомида ўзгармасдан сақланиши геном билан аниқланади. геном — бу ҳужайранинг ирсий аппарати бўлиб, организм ривожланиши, маълум муҳит шароитларига, эволюцион жараёнларга …
2 / 44
нуклеотиддан иборат гигант днк молекуласини расшифровка қилиш бўлган хамда бу ишларни амалга ошириш учун махсус днк ни секвенирлаш методи ишлаб чиқилган (инглиз тилида sequence — кетма кетлик дегани). одам геномини тўлиқ секвенирлаш 2003 йил апрель ойига келиб якунланди. аввал одам геномини “қоралама варианти” яратилади. бунда геномни ҳаммаси секвенирланмаган, балки хромосоманинг днк ни нуклеотидлар кетма кетлигини 90 % секвенирланган. одам геномини “қоралама варианти” натижасида одамдаги генлар тахминан 35 000—37 000 эканлиги аниқланди ва 22000 га яқини идентификация қилинди. одам геноми митохондриал геном ядровий геном 30 % и ген ва генга ўхшаган нуклеотидлар кетма-кетлигидан иборат шу 30 % ни фақат 10 % и кодловчи, 90 % и псевдогенлардир демак, геномни фақат 3 % и оқсилни бирламчи структураси ҳақида маълумотни сақлайди 37 та кодловчи ген аниқланган днк h ва l занжирга эга h занжирда 28 та ва l занжирда 9 та ген бор генетик код универсаллиги бузилган геномни молекуляр генетик даражада ўрганишнинг шартли …
3 / 44
г фазовий тасвири. физик карта – днк молекуласи фрагментларини амал қилиш тартиби. улар орасидаги масофа нуклеотид жуфтлари билан аниқланади. рестрикцион карта – физик картани бир тури, узилиш сайтлари (днк рестриктазалар кесадиган ) орасидаги масофа ва амал қилиш тартиби (рестриктазалар танийдиган қисм 4-6 нуклеотидлар жуфтидан иборат). бу карта маркерлари рестрикцион фрагментлар (рестрикция сайтлари) молекуляр - генетик метод ёрдамида днк нинг маълум бир структурасидаги (аллель, ген, хромосома региони) вариациялар (жороҳатлар) ни аниқлаш ва азотли асосларнинг бирламчи кетма- кетлигини очиб бериш имконини беради. бу метод асосида днк ва рнк ларда амалга ошириладиган ген инженерлик манипуляциялари ётади. днк диагностикасини бевосита ва билвосита хилларига фарқлаймиз. блот -гибридизация пзр (полимер занжирли реакция) пзр методини ривожланиши тарихи. 1957 й. америкалик артур корнберг escherichia coli бактериясидан днк-полимераза фрагментини ажратиб олди. 1971 й. норвегиялик хьелль клеппе journal of molecular biology журналида мақола эълон қилди, бу мақоласида пзр га ўхшаш методни тушунтирди. 1976 й. ақш лик олимлар — эллис чиен, …
4 / 44
технологиясини яратдилар. 1993 й. кэри мюллис кимё соҳасида пзр ни кашф этгани учун нобель мукофоти лауреати бўлди. 2000 й. японияда стандарт пзр га муқобил бўлган методни: илмоқлар ҳосил бўлувчи изотермик амплификация (lamp) таклиф этилди. 2004 й. new england biolabs (neb) компанияси ҳодимлари хеликага боғлиқ амплификация технологиясини ишлаб чиқдилар. 2006 й. twistdx ltd нинг британиялик олимлари изотермик рекомбинацияланувчи полимераза амплификация методини ишлаб чиқдилар. 2011 й. biorad компанияси томчилатиб рақамли пзр технологиясини тижорий мақсадларда қўллашни бошлади. полимер занжирли реакцияни - pcr - 1983 йил кэри мюллис кашф қилган, ва нобель мукофотига сазовор бўлган. бу метод юқумли касалликларни аниқлашда энг аниқ ва энг сезгир ҳисобланади. pcr молекуляр биология методларидан бири бўлиб: днк ёки рнк нинг кам концентрацияли кичик фрагментларини биологик материалда (синамада) концентрациясини оширишга имкон беради. бу метод ёрдамида хромосома днк сининг қўшимча копияларини олиш имкони кенгаяди: in vitro шароитида 1 соатда днк нинг млн. копиясини олиш мумкин. бемор (пробанд) геномида днк сайтларини …
5 / 44
ган ҳужайрадан олинади. taq-полимераза бу фермент бўлиб, днк нинг янги занжирини синтез қилади. одатда термостабил днк-полимеразалар ишлатилади, масалан taq, чунки буларнинг фаоллиги юқори ҳароратда бузилмайди. демак, термоциклни юқори ҳароратли этапларида ортиқча полимеразани қўшиш зарурати бўлмайди. дезоксинуклеозид трифосфатлар (dntps) днк нинг янги занжирини тузиш учун ишлатиладиган асослари эркин бўлган нуклеотидлар иккита праймер – тўғри ва қайтар днк полимераза учун томизғи. праймерлар – бу суньий синтезланган нуклеотидларни қисқа занжири (калта якка занжирли днк си). амплификация амалга ошиши учун нишон кетма-кетлиги билан икки томондан ҳам боғланади. магния (мg2+) ионлари днк-полимераза учун кофакторлар ҳисобланади. mg2+ dntps, праймерлар, днк матрица билан комплекслар ҳосил қилади (айнан шу комплекслар taq-полимеразанинг субстратидир), ва демак, mg2+ концентрацияси праймерларни боғланишига (отжиг), матрица ва амплификацияланган днк ни диссоциация ҳароратига таъсир қилади. пзр-буфер пзр реакцияни ўтказиш учун эритманинг оптимал рн ини ушлаб туришга хизмат қилади. днк полимеразани активлигини ва стабиллигини ушлаб туриш учун хизмат қилувчи кимёвий муҳитдир. деионлашган сув реакциялар кечадиган муҳит, …

Want to read more?

Download all 44 pages for free via Telegram.

Download full file

About "тиббий биология. умумий генетика"

презентация powerpoint «тиббий биология. умумий генетика» фанидан маъруза № 13 геномни ўрганишнинг молекуляр-генетик методлари. маърузачи: максумова мунира абдуганиевна тошкент “toshkent kimyo xalqaro universiteti” kimyo international university in tashkent маърузанинг мақсади геномни молекуляр-генетик таҳлил қилиш турлари билиш, пзр, секвенирлаш, генлар визуализацияси принциплари ҳақида маълумот бериш ва тушунтириш. маърузанинг тарбиявий аҳамияти ва вазифалари: атроф муҳитнинг ҳаддан зиёд ифлосланиши ва натижада ирсий касалликларнинг ҳозирги вақтга келиб жуда кўпайиши геномни молекуляр-генетик таҳлил қилиш турларини билишни тақозо этади. пзр, секвенирлаш, генлар визуализацияси принциплари билиш ва қўллай олиш келгуси авлод саломатлигини таъминлашга хизмат қилади. маърузанинг режаси ген ст...

This file contains 44 pages in PPTX format (7.4 MB). To download "тиббий биология. умумий генетика", click the Telegram button on the left.