qon tomirlar fiziologiyasi

PPTX 27 стр. 1,5 МБ Бесплатная загрузка

27 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 1,5 МБ

Тип файла PPTX

Страницы 27

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 27

mavzu: qon tomirlar fiziologiyasi reja: yurak qon tomir tizimi toʼgʼrisida umumiy maʼlumot. qon aylanish doiralari. katta va kichik qon aylanish tizimlari. kirish inson organizmidagi hayotiy jarayonlarning uzluksiz va uyg‘un faoliyati qon aylanish tizimi orqali ta’minlanadi. ushbu tizimning muhim tarkibiy qismlaridan biri — bu qon tomirlaridir. qon tomirlar yurak bilan birgalikda organizm bo‘ylab qonning harakatini boshqaradi va barcha hujayralarni kislorod, oziq moddalari hamda boshqa zaruriy elementlar bilan ta’minlaydi. shuningdek, ular moddalar almashinuvi mahsulotlarini chiqarib yuborishda ham muhim rol o‘ynaydi. qon tomirlar arteriyalar, venalar va kapillyarlarga bo‘linadi va har biri o‘ziga xos tuzilish hamda fiziologik vazifalarga ega. ularning elastikligi, tonusi, kengayish va qisqarish xususiyatlari qon bosimi va qon oqimining tartibga solinishida bevosita ishtirok etadi. mazkur mavzuning o‘rganilishi qon aylanish tizimidagi muvozanatni tushunish, yurak-qon tomir kasalliklarini oldini olish va davolash yo‘llarini aniqlashda muhim ahamiyat kasb etadi. yurakning asosiy vazifasi – butun organizm boʼylab qonning xarakatini taʼminlash. yurakni “chap yurak” va “oʼng yurak”larga ajratiladi. …

2 / 27

va qorinchalar qonga toʼladi, sistola vaqtida esa qon qorinchalardan yirik arteriyalarga - aorta va oʼpka arteriyasiga otilib chiqdi. bu arteriyalar yurakdan chiqadigan joyda yarim oysimon qopqoqlar bor, ular qonning yurakka qaytishiga yoʼl qoʼymaydi. boʼlmalar va qorinchalar oʼrtasida ham ikki (chap tomonda) va uch (oʼng tomonda) tavaqali qopqoqlar bor. аna shu qopqoqlar qorinchalar sistolasida qonni qorinchalardan boʼlmalarga qaytishiga toʼsqinlik qiladi. qon qorinchalarga tushishidan oldin yirik venalar orqali (kavak venalar va oʼpka venasi) boʼlmalarga qoʼyiladi. boʼlmalar sistolasi tufayli qon qorinchalarga oʼtadi. qonni yurakka yetkazib beradigan qon tomirlarni venalar, yurakdan chetga tarqatuvchilarini arteriyalar deb ataladi. qon tomirlari yurakdan uzoqlashan sari tobora maydalashib – ingichkalashib boradi. natijada ular juda mayda va ingichka tomirlar, yaʼni kapillyarlarga aylanadi. kapillyarlarning har biri odam sochidan 15 baravar ingichka keladi. odamda kapillyarlarning umumiy uzunligi – 1000000 km ga yetadi. toʼqimalar mayda qon tomirlari – kapillyarlar bilan taʼminlangan. ot boldir mushagining 1 mm2 koʼndalang kesimiga 1350, itda – 2630, dengiz …

3 / 27

mi yuqori darajali chuvalchanglarda kuzatilgan. bu tizimda harakatlanayotgan qon hujayralargacha yetib bormaydi, toʼqimalar limfa bilan yuviladi. yopiq qon aylanish tizimlari qorin va yelka tomirlaridan tashkil topgan, asosan yelka tomirlar qismini pulsi sezilarli boʼladi. lantsetnikda yurak rolini pulslanuvchi qorin tomiri bajaradi. past tabaqali umurtqalilarda yuraklar hosil boʼladi. baliqlarda yurak ikki kamerali, amfibiyalarda esa uch kamerali va kichik qon aylanish doirasi rivojlangan. quyi reptiliyalarda toʼrt kamerali yuraklar xuddi oliy darajadagi reptiliylardagi kabi yaxshi rivojlangan. mushakli yurakni hosil boʼlishida arterial tizimni – venoz tizimi bilan bogʼlovchi, yaʼni yurak qorinchalarida rivojlanuvchi bosim qarshiligi keskin ortuvchi kapillyarlarni yuzaga kelishi asosiy rolni oʼynaydi. parranda va sut emizuvchilarda toʼrt kamerali yuragi toʼligʼicha oʼng va chap qismlarga boʼlingan boʼlib, ular bir-biri bilan faqat katta va kichik qon aylanish doiralari qon tomirlari orqali aloqada boʼladi. odamlar va sut emizuvchi hayvonlarning qon tashuvchi tizimi nisbatan yopiq. kapillyarlar devorlari suv va unda erigan moddalarni oʼtkazadi. ular orqali alveolyar va kapillyarlarning epitelial …

4 / 27

omlanadi. elektrokardiogramma – yurakning har xil boʼlimlarida qoʼzgʼalish jarayonining paydo boʼlishini, tarqalishi va yoʼqolishini aks ettiruvchi egri chiziq. ballistokardiografiya. yurak qisqarishida katta qon tomirlarida qonning xarakati natijasida tananing kuchsiz tebranishlarini qayd qilish usuli – ballistokardiografiya deb aytiladi. yurakni qisqaruvchanlik funktsiyasini qayd qilish metodi. dinamokardiografiya – yurakni xar bir qisqarishida odamning tana vaznini markazini siljishini qayd qilish usuli. yurakni mexanik faoliyatini qayd qilish usuli. аngiokardiografiya – qonga rentgenokontrast moddalarni yuborish yoʼli bilan, yurak boʼshliqlarini va magistral tomirlarni tekshirishini rentgenologik usuli. yurak boʼshliqlari, devorining qalinligi, yurak poroklari, qisqaruvchanligi, tomirlar oʼzani haqida maʼlumotlar olish mumkin. yurak yurak-tomirlar tizimining markaziy aʼzosi hisoblanadi. yurak - mushak devorlari yaxshi rivojlangan, konus shaklidagi kavak aʼzo. yuksak rivojlangan hayvonlar va odam yuragi toʼrt boʼlmadan tashkil topgan. yurakning kengaygan qismi asosi, pastki qismi esa yurak choʼqqisi deyiladi. yurak koʼkrak boʼshligʼida toʼsh orqasida, ikkala oʼpka oʼrtasida, chap tomonda qiyaroq joylashgan. yurak mushaklari qonni shootomirdan chiqadigan ikkita toj tomirlardan oladi. bu …

5 / 27

smi tebeziy tomirlari orqali oʼng qorinchaga quyiladi. yurakning toj tomirlari simpatik nerv va adrenalin tasirida kengayib adashgan asab, gistamin, atsetilxolin tasirida torayadi. odamda yurak asosi ii qovurgʼa sathida turadi, choʼqqisi esa v qovurgʼalar orasida toʼsh chekkasidan bir necha santimetr masofada turadi. odam yuragining kattaligi taxminan uning mushtiga teng boʼladi, ogʼirligi erkaklarda 300g, aѐllarda esa 250g ga teng. yurak hajmi 250 dan 350 sm3 gacha boʼladi. yurak yuzasi boʼylab oʼtgan egatlarda yurak tomirlari ѐtadi: boʼlmalar va qorinchalararo chegarada joylashgan tojsimon egat, yurak asosidan choʼqqisiga oʼtadigan oldingi egat va orqa egat shular jumlasiga kiradi. yurak devori 3 qavatdan-tashqi, seroz-epikard: oʼrta mushak qavat-miokard: ichki-endokarddan tashkil topgan. yurak tashqi tomondan parda-perikard (yurak oldidagi xalta) bilan qoplangan. perikard boʼshligʼi ozroq miqdordagi seroz suyuqlik bilan toʼlgan. yurak oʼng va chap yarim boʼlimlarga toʼsiq bilan boʼlingan. ikkala yarmi oʼz navbatida ikki qismga: oʼng boʼlma, oʼng qorincha va chap boʼlma, chap qorinchaga boʼlinadi. yurak birmuncha yalpoqroq konus shakliga …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 27 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "qon tomirlar fiziologiyasi"

mavzu: qon tomirlar fiziologiyasi reja: yurak qon tomir tizimi toʼgʼrisida umumiy maʼlumot. qon aylanish doiralari. katta va kichik qon aylanish tizimlari. kirish inson organizmidagi hayotiy jarayonlarning uzluksiz va uyg‘un faoliyati qon aylanish tizimi orqali ta’minlanadi. ushbu tizimning muhim tarkibiy qismlaridan biri — bu qon tomirlaridir. qon tomirlar yurak bilan birgalikda organizm bo‘ylab qonning harakatini boshqaradi va barcha hujayralarni kislorod, oziq moddalari hamda boshqa zaruriy elementlar bilan ta’minlaydi. shuningdek, ular moddalar almashinuvi mahsulotlarini chiqarib yuborishda ham muhim rol o‘ynaydi. qon tomirlar arteriyalar, venalar va kapillyarlarga bo‘linadi va har biri o‘ziga xos tuzilish hamda fiziologik vazifalarga ega. ularning elastikligi, tonusi, kengayish va qis...

Этот файл содержит 27 стр. в формате PPTX (1,5 МБ). Чтобы скачать "qon tomirlar fiziologiyasi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: qon tomirlar fiziologiyasi PPTX 27 стр. Бесплатная загрузка Telegram