sirdaryoning gidrografik ta'rif va oqim rejimi

PPTX 10 стр. 82,1 КБ Бесплатная загрузка

10 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 82,1 КБ

Тип файла PPTX

Страницы 10

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 10

презентация powerpoint mavzu: sirdaryoning gidrografik ta’rifi va va oqim rejimi. geografik joylashuvi fargona vodiysining sharqiy chekkasida, baliqchi qishlogi yonida norin daryosi bilan qoradaryo qoʻshilgan joydan sirdaryo deb ataladi. oʻzbekistonning andijon, namangan, fargʻona, toshkent, sirdaryo viloyati, tojikistonning sugʻd viloyati va qozogʻistonning jan. qozogʻiston va kiziloʻrda viloyatlari boʻylab avval gʻarb, janubi-gʻarb tomon, soʻngra esa shim., shim.gʻarbga oqib borib, orol dengiziga quyiladi. uzunligi 2272 km, norin (daryo)ning boshlanish joyidan —3018 km. daryo havzasining maydoni taxminan 462000 km², uning asosiy suv hosil boʻladigan qismi esa 219000 km². sirdaryo eng sersuv daryo hisoblanadi nomlanishi sirdaryo turli nomlar bilan atalgan. yahartes (yaksart) qadim yunon tarixchilarining asarlarida va oʻrta asrlarda gʻarbiy yevropa manbalarida uchraydigan nomi. pliniyning maʼlumotiga koʻra, daryoni baqtriyaliklar laksat (yaksart), skiflar silis deb atashgan. klavdiy ptolemey (mil. ii asr)ning „geografiyadan qoʻllanma“ asarida yozishicha, yaksart daryosi sohillari yaqinida yaksartlar degan katta qabila yashagan. yaksartning pahlaviycha yaxshart shakldagi nomini sharqshunos i.markvart yaxsha arta — haqiqiy, toza gavhar …

2 / 10

da xasart shakllarida tilga olingan. ayni vaqtda u qaysi yerdan oqib oʻtishiga qarab obi fargʻona (yoki fargʻona daryosi), oʻzgan daryosi, obi xoʻjand (xoʻjand suvi), nahr oshshosh (shosh daryosi), banokat daryosi deb ham ataladi. sirdaryo atamasi dastlab rim tarixchisi pliniy asarida (mil. 1-asr) „silis“ shaklida uchraydi. „silis“ yoki „sir“ soʻzi bu daryo atrofida yashagan qabila nomidan olingan boʻlsa kerak. tabiati sirdaryo havzasining togʻli qismida oqshiyraq, boʻrqoʻldoʻy, otboshi, olay, turkiston va nurota tizmalari boʻylab, shimoliy da esa terskay olatovi boʻylab oqadi. tizmalarning choʻqqilari koʻpincha qor va muzliklar bilan qoplanib yotadi. bu tizmalarda 1600 dan ortiq muzlik boʻlib, ularning umumiy maydoni 2200 km²dan ziyodroq. yoz oylarida erib ulgurmagan qorlik ham koʻp. fargʻona vodiysida sirdaryoning oʻzani nisbatan chuqur, qayiri ham ancha pastda joylashgan. fargʻona vodiysidan chiqaverish yerida (bekobod shahridan 4 km yuqorirokda) sirdaryo farhod ges uchun qurilgan toʻgʻon bilan toʻsilgan. yilning koʻp qismida daryo suvi ana shu gesga suv beradigan farhod kanali orqali oqadi. …

3 / 10

araganda, fargʻona vodiysidan chiqaverish yerida (bekobod sh. yaqinida) s.ning oʻrtacha yillik suv sarfi 278- 1080 m³/sek. orasida oʻzgarib turadi, oʻrta hisobda esa u 568 m³/sekundga (yoki yiliga kariyb 18 mlrd. m³ga) teng. ohangaron va, ayniqsa, chirchiq irmoqlarining sugʻorishdan ortgan suvlari qoʻshilgandan soʻng, s.ning suvi anchaga koʻpayadi. koʻkbuloq kuzatish stansiyasi yonida (chirchiq daryosi qoʻshilgan joydan 27 km quyida) daryoning oʻrtacha koʻp yillik suv sarfi 724 m³/sek. yoki yiliga 23 mlrd. m³ni tashkil etadi. koʻkbuloqsan oʻtgach, sirdaryo keng oʻzanda yoyilib, osoyishta oqadi, shuning uchun suvi koʻproq bugʻlanishga va qisman sugʻorishga sarflanadi. natijada daryo suvi etagigatomon kamaya boradi. qiziloʻrda shahriga borganda daryoning oʻrtacha suv sarfi 673 m³/sek.ga, gʻazali shahriga yetganda 492 m³/sek.ga va nihoyat, orol dengiziga borganda 420 m³/sek.ga tushib qoladi. sirdaryoning eng koʻp suv sarfi bekobod shahri yaqinida koʻpincha 1500-2000 m³/sek.oʻrtasida boʻladi, eng koʻp suv sarfi 3340 m³/sek.ga yetgan yillar ham boʻlgan (1934-yil 17-iyunda). eng kam suv sarfi 150 m³/sek., hatto undan …

4 / 10

ng ga chamasida yer sugʻorilgan. sugʻoriladigan yerlar maydonini kengaytirish va ularning suv taʼminotini yaxshilash borasida keyingi 60 yil davomida katta suv xoʻjalik qurilish ishlari amalga oshirildi: andijonsoy, shahrixonsoy, qorasuv va boʻzsuv singari qad. kanallarni yangilash va kengaytirish bilan birga sirdaryo havzasida murakkab gidrotexnik inshootlar sistemasiga ega boʻlgan katta fargʻona, shim. fargʻona, jan. fargʻona, katta andijon kanallari, oxunboboyev nomli kanal kabi oʻnlab yirik va yuzlab kichiroq ariqkanallar qazildi. natijada sirdaryo havzasidagi ariqkanallarning umumiy uz. qariyb 65 ming km ga yetdi. bu kanallarga muttasil suv berib turish uchun sirdaryo va uning irmoklarida juda koʻp toʻgʻon va gidrotugunlar qurilgan. norin daryosidagi uchqoʻrgʻon, qoradaryodagi kampirravot, teshiktosh, kuyganyor, sirdaryodagi farhod qiziloʻrda va gʻazali gidrouzellari shular jumlasidandir. /docprops/thumbnail.jpeg

5 / 10

sirdaryoning gidrografik ta'rif va oqim rejimi - Page 5

Хотите читать дальше?

Скачайте все 10 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "sirdaryoning gidrografik ta'rif va oqim rejimi"

презентация powerpoint mavzu: sirdaryoning gidrografik ta’rifi va va oqim rejimi. geografik joylashuvi fargona vodiysining sharqiy chekkasida, baliqchi qishlogi yonida norin daryosi bilan qoradaryo qoʻshilgan joydan sirdaryo deb ataladi. oʻzbekistonning andijon, namangan, fargʻona, toshkent, sirdaryo viloyati, tojikistonning sugʻd viloyati va qozogʻistonning jan. qozogʻiston va kiziloʻrda viloyatlari boʻylab avval gʻarb, janubi-gʻarb tomon, soʻngra esa shim., shim.gʻarbga oqib borib, orol dengiziga quyiladi. uzunligi 2272 km, norin (daryo)ning boshlanish joyidan —3018 km. daryo havzasining maydoni taxminan 462000 km², uning asosiy suv hosil boʻladigan qismi esa 219000 km². sirdaryo eng sersuv daryo hisoblanadi nomlanishi sirdaryo turli nomlar bilan atalgan. yahartes (yaksart) qadim yunon t...

Этот файл содержит 10 стр. в формате PPTX (82,1 КБ). Чтобы скачать "sirdaryoning gidrografik ta'rif va oqim rejimi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: sirdaryoning gidrografik ta'rif… PPTX 10 стр. Бесплатная загрузка Telegram