o‘rta osiyo tog‘ oraliq botiqlari

DOCX 1 page 846.4 KB Free download

1 page

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 846.4 KB

File type DOCX

Pages 1

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 1

o‘rta osiyo tog‘ oraliq botiqlari mundarija kirish ………………………………………… 2 i-bob o‘rta osiyoning tog‘ oralig‘i botiqlari 3 1.1 issiqko‘l tog‘ oralig‘i botig‘i 3 1.2 farg‘ona tog‘ oralig‘i botig‘i 7 1.3 janubiy tojikiston tog‘ oralig‘i botig‘i 11 xulosa ………………………………………… 21 foydalanilgan adabiyotlar ………………………………………… 23 kirish o‘rta osiyo tabiiy-hududiy jihatdan yevrosiyo materigining shunday bir yaxlit va noyob tabiiy qurilmasiki, u boshqa tabiiy o‘lkalardan tubdan farq qiladi.o‘rta osiyo materikning markazida, okeanlardan uzoqda, berk (kaspiy—orol—balxash) havzada joylashganligi, shimol va g’arb tomonga ochiqligi, sharq va ja- nubdan qudratli tog’ tizmalari bilan o‘ralganligi o‘lkaning eng muhim xususiyatlaridan hisoblanadi. o‘rta osiyoda turli vaqtlarda yuz bergan turli geologik-geomorfologik jarayonlari natijasida yer yuzasi relyefi ancha murakkablashgan. umuman,o‘rta osiyoning tog’lik qismida tog’ oraliq botiqlarining hosil bo‘lishi, uning relyefining shakllanishida neotektonik harakatlar muhim ahamiyatga ega bo‘lgan. binobarin, o‘rta osiyo orografiyasidagi botig’lar, tog’ tizmalari, tog’ tugunlari neogen-to‘rtlamchi davrdagi alp tog’ burmalanishining hosilasidir.bungga misol qilib o‘rta osiyoning tog’ oralig’i botiqlarini keltirishimiz mumkin. tyanshan tog’ …

2 / 1

shi mavzuning ahamiyatini kuchaytiradi.ushbu tadqiqotning predmeti bo’lib issiko‘l,farg’ona va janubiy tojikiston tog’ oralig’i botiqlarining geografik o’rni,geologik va geomorfologik tuzilishi,iqlimi, ichki suvlari,tuproqlari,o‘simlik va hayvonot dunyosi atroflicha o‘rganiladi. tog’ oralig’i botiqlar yevrosiyo materigida kelib chiqishi va rivojlanishi burmalanish jarayonlari bilan uzviy bog’liq bo’lgan yirik tog’ oralig’i botiqlari tog’li o’lkalarda keng tarqalgan. ayniqsa bu tipdagi relyef shakllari paleozoy va kaynozoy burmalanish zonalarida ko’p uchraydi. materikning osiyo qismida yirik tog’ oralig’i botiqlari asosan kavkaz, o’rta osiyo,markaziy osiyo tog’li o’lkalarida keng tarqalgan. bu o’lkalardagi bo-tiqlarning yer yuzasini o’rtacha dengiz sathidan balandigi 300-600 m dan 3500-4200 m gacha yetadi. eng baland tog’ oralig’i botiqlari pomirda va baland osiyoda joylashgan. alp burmalanish zonasida vujudga kelgan o’rta osiyo tog’li o’lkasining katta maydoni farg’ona, zarafshon, g’arbiy tojikiston, oloy, issiqko’l, talas, chuv, ili, zaysan va boshqa yirik tog’ oralig’i botiqlari bilan band. 1-rasm.o‘rta osiyoning orografik tuzilishi sxemasi. issiqko‘l botig’i issikko‘l botig’i yirik tog’ botiqlaridan biri hisoblanadi. botiq shimoldan tyanshan tog’ …

3 / 1

dan baland tog’ tizmalari bilan o‘rab olinganligi sababli, iqlimi kontinentaldir.[1;385b] 2-rasm.issiqko‘l tabiati. botiqning markaziy qismida joylashgan ko‘l uning iqlimini yumshatadi. shu tufayli bu yerning yozi uncha issiq emas (iyulda havo harorati 16—18°c), qishi sovuq emas (yanvarning o‘rtacha harorati — 3°c, — 12°c dan pasaymaydi). yog’ingarchilik miqdori botiqning g’arbiy qismida 100—200 mm dan kam. sharqiy qismida balandlikning orta borishi, ko‘l suvining bug’lanib turishi, uni o‘rab olgan tog’ tizmalari nam havo massalarini to‘sib solganligi sababli, yog’ingarchilik miqdori 500—550 mm gacha ko‘payadi. yog’inning asosiy qismi yoz oylarida tushadi. botiqda kuchli shamollar (ayniqsa, tog’-vodiy va ko‘l-briz) esib turadi. botiqni o‘rab olgan tizmalarda ko‘plab muzliklar va doimiy qor qoplamlari mavjudligidan uning havzasida 60 ga yaqin daryolar bor. biroq ularning ko‘pchiligi tog’ oldi etaklariga chiqgach, tog’ jinslariga shimilib ketishi va sug’orishga sarflanishi natijasida ko’lga yetib bormaydi. botiqning g’arbiy qismida yog’ing’archilik kam bo’lganligi sababli, daryolar ko‘p emas va ular, asosan, doimo suv oqmaydigan soylardan iborat, oqim moduli …

4 / 1

vining janubiy yonbag’ri shimoli-g’arbiy qismidan boshlanadigan daryolarda (to‘rayg’ir, cho‘ng-urikti, uytol va boshqalar) esa eng ko’p suv sarfi may oyida bo‘ladi. qish juda sovuq keladigan ba’zi yillarni xisobga olmaganda, daryolar muz bilan qoplanmaydi.[1;386b] ko‘l yuzasining dengiz sathidan balandligi 1610 m. ko‘lning maydoni 6200 km2, o‘rtacha chuqurligi 279 m, eng chuqur joyi 702 m. uzunligi 182 km, eng keng joyi 58 km, maydoni 6206 km2, suvi ning hajmi 1732 km3. ko‘lning qirg’oqlari, umuman, tekis, faqat sharqiy chekkasida ikkita tup va jarg’alan qo‘tiqlari bor. ko‘lga ko‘plab (60 ga yaqin) daryolar quyilishiga qaramasdan, undan bironta daryo oqib chiqmaydi. shu sababli uning suvi sho‘r- tang (bir litrda 5,8 gramm tuz bor). ensiz qirg’oq bo‘ylarini hisobga olmaganda, ko‘l muzlamaydi. ko‘ldagi suv hajmi katta bo‘lganligidan qish faslida muzlaydigan darajada sovib ulgura olmaydi. ko‘l suvi yuzasining harorati o‘rta qismida iyul oyida 23°c ko‘tariladi, yanvar oyining oxirlarida esa 3°—4°c pasayadi. 200 metrdan chuqurlikda suv harorati doimo 1°—3°c atrofidadir. yil …

5 / 1

iga 7 sm ga pasayib bormoqda. shuning uchun ko‘lga uning qo‘shni daryolar suvini yo‘naltirish muammosi ko‘tarilmoqda. issiqko‘l botiqning tuproq va o‘simlik qoplami har xildir.uning g’arbiy qismi va unga qaragan yonbag’irlarida cho‘l xususiyatiga ega shuvoq-sho‘ra o‘simliklari o‘sadi, faqat daryolar bo‘ylarida o‘tloqlar va butazorlar uchraydi. botiqning sharqiy qismida esa dasht o‘simliklari va har joy-har joyda tyanshan qora- qarag’aylari tarqalgan. botiqning bu qismidagi katta maydonlar haydalib, ekin maydonlariga aylantirilgan. 3-rasm.issiqko‘l ko‘li. botiq tabiiy resurslarga ham boydir. uning sharqiy qismida toshko‘mir koni ochilgan, qurilish materiallari ko‘p. bu yerda bir qancha (jettio‘g’uz, oqsuv) issiq va termal buloqlar bo‘lib, ularda davolanish muassasalari tashkil etilgan.[1;387b] farg’ona botig’i farg’ona o‘rta osiyoning tog’li qismidagi eng yirik botiq hisoblanadi. uning umumiy tuzilishi ellips (bodomsimon) ko‘rinishga ega bo‘lib, g’arbdan sharqda kengayib boradi. uzunligi 370 km, o‘rtacha kengligi 60—120 km.g’arbiy qismida botiq ancha tor «xo‘jand darvozasi» orqali toshkent—mirzacho‘l botig’i bilan tutashgan. eng keng joyi 190 km ga yetadi. botiqning dengiz sathidan balandligi …

Want to read more?

Download all 1 pages for free via Telegram.

Download full file

About "o‘rta osiyo tog‘ oraliq botiqlari"

o‘rta osiyo tog‘ oraliq botiqlari mundarija kirish ………………………………………… 2 i-bob o‘rta osiyoning tog‘ oralig‘i botiqlari 3 1.1 issiqko‘l tog‘ oralig‘i botig‘i 3 1.2 farg‘ona tog‘ oralig‘i botig‘i 7 1.3 janubiy tojikiston tog‘ oralig‘i botig‘i 11 xulosa ………………………………………… 21 foydalanilgan adabiyotlar ………………………………………… 23 kirish o‘rta osiyo tabiiy-hududiy jihatdan yevrosiyo materigining shunday bir yaxlit va noyob tabiiy qurilmasiki, u boshqa tabiiy o‘lkalardan tubdan farq qiladi.o‘rta osiyo materikning markazida, okeanlardan uzoqda, berk (kaspiy—orol—balxash) havzada joylashganligi, shimol va g’arb tomonga ochiqligi, sharq va ja- nubdan qudratli tog’ tizmalari bilan o‘ralganligi o‘lkaning eng muhim xususiyatlaridan hisoblanadi. o‘rta osiyoda turli vaqtlarda yuz bergan turli geologik-geomorfologik j...

This file contains 1 page in DOCX format (846.4 KB). To download "o‘rta osiyo tog‘ oraliq botiqlari", click the Telegram button on the left.

Tags: o‘rta osiyo tog‘ oraliq botiqla… DOCX 1 page Free download Telegram