uyg`onish davri madaniyati

DOC 15 стр. 70,0 КБ Бесплатная загрузка

15 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 70,0 КБ

Тип файла DOC

Страницы 15

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 15

uyg’onish davri xiv-xvi asrlar yevropada ilmiy bilimlar rivojida уаngi davr g`arbiy yevropada uyg`onish davri madanyati reja: 1.yevropada uyg`onish davrining vujudga kelish sabab va oqibatlari. 2.uyg`onish davrining rivojlanish bosqichlari. 3.yevropada uyg`onish davrida fan va texnika taraqqiyoti. xulosa foydalanilgan adabiyotlar 1.uyg`onish davri, renessans — g`arbiy va markaziy yevropadagi mamlakatlarning madaniyat tarixida o`rta asr madaniyatidan yangi davr madaniyatiga o`tish davri. taxm. 14—16- asrlarni o`z ichiga oladi. «uyg`onish» termini 16-asr italyan gumanistlari, xususan rassom va tarixchi jovanni vazari (1511—74) asarlarida mohiyatini ochib berolmaydi va yangi madaniyat mazmunini faqat antik merosni «tiriltirish» b-n cheklab qo`yadi. shunga qaramay bu termin fanda ham shartli ravishda qabul qilingan. g`arbiy yevropa uyg`ronish davrida ijtimoiy-falsafiy fikrlarning rivojlanishi. uyg`onish davri yevropada xiv asrning iskinchi yarmidan to xvii asrning boshlarigacha bo`lgan davrni o`z ichiga oladi. bu davrga kelib, ko`pchilik mamlakatlarda asta-sekinlik bilan eski ishlab chiqarish munosabatlarining o`rniga yangi ishlab chiqarish munosabatlari kurtak shaklida vujudga kela boshlagan edi. bu esa insoniyat tarixida shu …

2 / 15

a tashlangan katta qadam edi. savdo, sudxo`rlik, hunarmandchilik manufakturalaridan juda katta foyda kelar edi. natijada bank egalari, savdogarlar, sanoatchilardan iborat mavqeli, tabaqa vujudga keldiki, ular italiyaning venetsiya, genuya, florentsiya shaharlarida feodallar ustidan g`alaba qozonib, siyosiy hokimiyatni qo`lga oldilar. shuningdek, sanoatning rivoji g`arbiy yevropada xv—xvi asrlardagi qator geografik va texnik kashfiyotlar bilan ham bog`liq. amerikaga va hindistonga dengiz yo`lining ochilishi, magellanning butun dunyo bo`ylab sayohati shunga olib keldiki, bir necha asrlar davomida o`zgarmas deb hisoblagan yer kurrasining chegarasini buzib yubordi. ijtimoiy-iqtisodiy hayotdagi bu o`zgarishlar, geografik va texnik kashfiyotlar yevropa xalqining bu davrdagi ma`naviy hayotida ham tub o`zgarishlarga olib keldi. jumladan, bu davrda cherkovning ma`naviy hokimiyati xristian dini negizida vujudga kelgan islohchilik harakatlari ta`sirida ham singdirilgan edi. bu islohchilik harakatlarida feodalizm quroli bo`lgan rim-katolik cherkovi ta`siridan qutulishga harakat qilayotgan, tobora mustahkamlanib borayotgan yangi tabaqalarning intilishlari aks etardi. cherkov ma`naviy hokimiyatining zaiflanishiga faqat turli islohotchilik harakatlari ta`sir qilibgina qolmay, balki cherkov, din bilan …

3 / 15

a mujassamlashtirgan edi. bu madaniyatning eng asosiy mohiyatlaridan biri - asrlar davomida feodal zo`ra-vonlik va cherkov tomonidan inkor etilgan inson shaxsining manfaatlari va huquqlarini himoya qilgan gumanizm edi, chunki u har tomonlama rivojlangan inson shaxsi haqida gapirsa ham, butun xalqni nazarda tutmas edi. balki uning ayrim, nisbatan cheklangan tabaqasi haqida gapirardi. ikkinchidan, bu gumanizm insonni feodal zo`ravonlikdan, cherkov hukmronligidan ozod qilish haqida orzu qilsa ham, umuman, insonni ijtimoiy ozod qilish masalasini qo`ymagan, ya`ni keng mehnatkashlar ommasini ijtimoiy ozodlikka olib chiqishni xayoliga ham keltirmagan edi. shuning uchun bu gumanizm o`z moxiyati jihatidan tor doiradagi gumanizm ediki, uning asosiy xususiyati invidualizm, raqobat kabi tamoyillardan iborat edi. ammo shunga qaramasdan, madaniyatdagi bu yangi oqim o`sha davrda ilg`or tabiiy-ilmiy va ijtimoiy-falsafiy fikrlar rivojlanishida katta ahamiyatga ega bo`ldi. xv—xvi asrlardan fan tobora iloxiyot bilan o`z aloqasini uza boshlaydi. asta-sekin mustaqil rivojlanish yo`liga o`tib din, cherkovga qarshi chiqa boshlaydi. o`sha paytda jamiyatning ilg`or tabaqalari texnikaning nazariy …

4 / 15

t hodisalarini tekshirishda tajribaviy usulni ishlab chiqish vazifasi turardi. bir tizimga so-lingan tajribaviy fan xuddi shu vaqtdan boshlab paydo bo`la boshladi. xulosa va isbotlarini, matnlarni solishtirish va sillogistika asosiga qurgan sxolastik usulga qarama-qarshi tajribaviy tabiatshunoslik har qanday xulosa va isbotlarni tajribaviy kuzatish va tajribaviy tekshirishni talab qilardi. tabiatni tajribaviy tekshirish bilim manbaigina hisoblanmasdan, balki u yoki bu tabiiy-ilmiy xulosalarning to`g`riligining mezoni ham deb hisoblana boshlandi. sxolastlar tabiat hodisalariga hech qanday murojaat qilmasdan, aristotel asarlari matnlarini va o`z fanlarining boshqa avtoritetlari (nufuz)ga murojaat qilish asosida bahs yuritardi. tabiatshunos-olim esa, tegishli javobni qadimgalarning asarlaridan emas, borliqning o`zidan, tabiatdan, hayotdan qidirgan. uyg`onish davri yangi davr arafasida o`ziga xos qadriyatlarga ega bo`lgan g`oyaviy va madaniy rivojlanishni o`z ichiga olgan tarixiy jarayondir. evropaning rivojlangan mamlakatlarida xii va xiii asrlarda savdo va xunarmandchilik rivoji bilan shaharlarda o`sish va ishlab chiqarish jadal tus oldi. shaharlar shunday kuchga aylandiki, ular tufayli eski tuzum o`z iqtisodiy rivojining yuqori cho`qqisiga …

5 / 15

vojlangan mamlakatlarda yuz berdi. dastlab uning beshigi italiya bo`lgan. uyg`onish jarayonining birinchi davri «italiya hodisasi» bo`lgan, faqat ikkinchi davrga kelibgina, yevropaga tarqalgan. uyg`onish davri mafkurasining yalovbardorlari shaharning oliy tabaqalari, meshchanlar, monastir va cherkov ziyolilari edi. ular shaxar aholisining o`rta va quyi tabaqalari bilan raqobatda bo`lganlar, kambag`al va faqirlarga nafrat bilan qaraganlar. u davrda hali meshchanlar va dvoryanlar o`rtasida qarama-qarshilik mavjud emasdi. aksincha, dvoryanlar hatto cherkovning oliy vakillari va meshchanlar tabaqalariga xayrixohlik bilan qaraganlar. ularning hayot tarzi o`ziga jalb qilgan. uyg`onish davri mafkurasi ikki yo`nalishda bo`lgan. bir tomondan antifeodal, ikkinchi tomondan esa antiplebey xarakterda bo`lgan. meshchanlarning yuqori tabaqalari davlat apparati va cherkovni isloh qilish yo`li bilan tovar-pul munosabatlarini kengaytirish va mustahkamlashga harakat qilganlar. shuning uchun ham bu harakatni «renessans» deb ataganlar. renessans iborasi — qayta tirilish, ya`ni antik madaniyat, fan, falsa-faning yangidan qayta tirilishi, jonlanishi ma`nosini anglatadi. lekin bu ibora tarixiy jarayon mazmuni va asosiy xususiyatining lug`aviy ma`nosini aks ettirmaydi. balki …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 15 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "uyg`onish davri madaniyati"

uyg’onish davri xiv-xvi asrlar yevropada ilmiy bilimlar rivojida уаngi davr g`arbiy yevropada uyg`onish davri madanyati reja: 1.yevropada uyg`onish davrining vujudga kelish sabab va oqibatlari. 2.uyg`onish davrining rivojlanish bosqichlari. 3.yevropada uyg`onish davrida fan va texnika taraqqiyoti. xulosa foydalanilgan adabiyotlar 1.uyg`onish davri, renessans — g`arbiy va markaziy yevropadagi mamlakatlarning madaniyat tarixida o`rta asr madaniyatidan yangi davr madaniyatiga o`tish davri. taxm. 14—16- asrlarni o`z ichiga oladi. «uyg`onish» termini 16-asr italyan gumanistlari, xususan rassom va tarixchi jovanni vazari (1511—74) asarlarida mohiyatini ochib berolmaydi va yangi madaniyat mazmunini faqat antik merosni «tiriltirish» b-n cheklab qo`yadi. shunga qaramay bu termin fanda ham shartli r...

Этот файл содержит 15 стр. в формате DOC (70,0 КБ). Чтобы скачать "uyg`onish davri madaniyati", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: uyg`onish davri madaniyati DOC 15 стр. Бесплатная загрузка Telegram