qadimgi sharqda afsonaviy tasavvurlar va falsafiy bilimlarning paydo bo'lishi

DOCX 14 pages 26.1 KB Free download

14 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 26.1 KB

File type DOCX

Pages 14

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 14

mavzu: qadimgi sharqda afsonaviy tasavvurlar va falsafiy bilimlarning paydo bo'lishi reja 1. kirish: sharq falsafasi va uning tarixiy o‘rni. 2. qadimgi sharqda afsonaviy tasavvurlar va mifologiya. 3. hind falsafasining boshlanishi va uning asosiy g‘oyalari. 4. qadimgi xitoy falsafasi: konfutsiylik va daosizm. 5. qadimgi eron (zardushtiylik) falsafiy qarashlari. 6. qadimgi misrda diniy-falsafiy tushunchalar. 7. sharq tafakkurida tabiat, inson va jamiyat munosabatlari. 8. falsafiy bilimlarning keyingi rivojlanishiga sharq ta’siri. 9. qadimgi sharq falsafasining bugungi kundagi ahamiyati. 10. xulosa: sharq falsafasidan oladigan saboqlarimiz. > roziya kursdosh: 1. kirish: sharq falsafasi va uning tarixiy o‘rni (to‘liq kengaytirilgan variant sharq falsafasi insoniyat tafakkurining qadimgi va boy manbai hisoblanadi. u inson, tabiat va jamiyat o‘rtasidagi munosabatlarni anglash va tartibga solish yo‘lida shakllangan eng qadimgi tafakkur tizimlaridan biridir. sharq sivilizatsiyalari — qadimgi hindiston, xitoy, eron va mesopotamiya hududlarida dastlab diniy tasavvurlar va mifologik qarashlar asosida rivojlangan, keyinchalik esa mustaqil falsafiy maktablarga asos solgan. sharq falsafasining bosh xususiyati …

2 / 14

a upanishadlar orqali inson ichki "men"ni (atman) va dunyo ruhini (brahman) anglashga da'vat qilingan. bu anglash orqali inson hayotning muqaddas ma'nosiga yetadi. sharq falsafasi dastlab miflar va afsonaviy tasavvurlar shaklida namoyon bo‘lgan. mesopotamiya miflarida, masalan, insoniyatning yaratilishi va tabiat kuchlari bilan kurashish haqida hikoya qilingan. bu tasavvurlar keyinchalik diniy-falsafiy tizimlarga asos bo‘lib xizmat qilgan. qadimgi eronda zardushtiylik dini shakllandi, u yorug‘lik va zulmat kuchlari o‘rtasidagi abadiy kurashni asosiy falsafiy tamoyil sifatida ko‘rsatdi. inson hayoti, zardusht ta’limotida, yaxshilik va yomonlik o‘rtasida ongli tanlov qilish jarayoni sifatida qaraladi. har bir inson dunyoda yaxshilikni ko‘paytirish orqali o‘z ruhiy qutulishini kafolatlaydi. sharq falsafasi o‘z mohiyatiga ko‘ra insonni tabiatning bir qismi sifatida ko‘radi. inson tabiat qonunlariga zid ravishda yashamasligi, balki u bilan uyg‘un bo‘lishi lozim. xitoyning daoistik falsafasi aynan mana shu uyg‘unlikni ta'kidlaydi: tabiat va inson birdir, inson tabiat ritmiga moslashishi kerak. tao ta'limotiga ko‘ra, har qanday zo‘ravonlik, majburlash yoki sun’iy o‘zgarishlar falokatga olib keladi.bugungi …

3 / 14

parvarlik va ruhiy kamolotga intilish g‘oyalari bilan bugungi jamiyat uchun ham bebaho ahamiyat kasb etadi. > roziya kursdosh: 2. qadimgi sharq sivilizatsiyalarida afsonaviy tasavvurlar va ularning shakllanishi (kengaytirilgan variant)qadimgi sharq sivilizatsiyalari — mesopotamiya, misr, hindiston va xitoy — insoniyat tafakkurining dastlabki shakllanish joylari bo‘lib xizmat qilgan. bu mintaqalarda falsafiy tafakkur hali rivojlanmay turib, odamlar dunyoni afsonalar va miflar orqali anglashga harakat qilganlar. dastlabki afsonaviy tasavvurlar insonning tabiat va jamiyat oldidagi ojizligini ifoda etgan, tabiat hodisalari, hayot va o‘lim, yaratilish va vayronagarchilik kabi jarayonlar sirli kuchlar ta’sirida sodir bo‘ladi, deb hisoblangan. mesopotamiya, ya’ni hozirgi iroq hududida qadimda shakllangan sumer, akkad, babil va ossuriya sivilizatsiyalari o‘zlarining rivojlangan mifologiyasi bilan mashhur bo‘lgan. sumerlar "eridu" va "nippur" kabi qadimgi shaharlarni qurib, ularning har birini ma’lum bir xudoga bag‘ishlaganlar. "enuma elish" deb nomlangan yaratish afsonasida dunyoning xudolar urushi natijasida yaratilgani tasvirlanadi. unda marduk xudo tiamatni — dengiz ma’budasini yengib, uning tanasidan osmon va yer yaratad …

4 / 14

yalarining asosiga aylangan. xitoy mifologiyasida esa "pan gu" afsonasi mashhur. pan gu ibtidoiy xaosdan dunyoni ajratib, osmon va yer o‘rtasini ochadi. keyinchalik, nu wa deb atalgan ma’buda odamlarni loydan yaratgan, deb hisoblangan. xitoy afsonalarida tabiiy tartib (dao) va muvozanat (yin-yang) muhim rol o‘ynaydi. afsonaviy tasavvurlar bir necha umumiy xususiyatlarga ega bo‘lgan: inson va tabiat o‘rtasidagi aloqalar sirli va ilohiy kuchlar bilan bog‘langan. dunyo va insoniyat kelib chiqishi ilohiy yaratilish orqali tushuntirilgan. axloqiy qadriyatlar, ijtimoiy tartib va hukmronlik qonuniyligi afsonalar orqali asoslab berilgan o‘lim va hayotiy davrlar abadiylik va qayta tug‘ilish tushunchalari bilan bog‘langan. afsonalar orqali qadimgi odamlar o‘zlarining mavjudlik ma’nosini, kelib chiqishini, tabiat kuchlarini anglashga intilganlar. bular keyinchalik diniy tizimlarga, undan esa falsafiy ta'limotlarga asos bo‘lgan. shu tarzda, qadimgi afsonaviy tasavvurlar, aslida, falsafiy fikrning dastlabki qadami sifatida tarixda o‘z o‘rniga ega bo‘ldi. xulosa qilib aytganda, qadimgi sharqdagi afsonalar inson ongining tabiat va jamiyat sirlarini anglash yo‘lidagi ilk qadamlaridan biri bo‘lib, …

5 / 14

hman (olamning ilohiy manbai) va atman (insonning abadiy ruhi) g‘oyalari o‘z ifodasini topgan. veda falsafasi ko‘proq ritualistik xarakterga ega bo‘lsa-da, undan keyingi falsafiy oqimlar, ayniqsa, upanishadlarda, brahman va atman tushunchalari orasidagi bog‘liqlikni ochib berdi. bu g‘oya keyinchalik advaita vedanta falsafasida rivojlandi va inson ruhi bilan universal ruhning birligini ta'kidlaydi. upanishadlar vedalar bilan bog‘liq bo‘lsa-da, ular ko‘proq ichki haqiqatni, axloqiy yuksalishni va ilohiy bilimlarni tushunishga yo‘naltirilgan. upanishadlarda inson va tabiat, o‘lmas ruh va jismning ajralmasligi tushuntiriladi. ayniqsa, brahman va atman tushunchalari bir-birini to‘ldiruvchi konsepsiyalar sifatida, insonning haqiqiy tabiati, uning dunyodagi o‘rni haqida chuqur falsafiy mulohazalar olib boriladi. hind falsafasining markazida karma (har bir harakatning natijasi), samsara (qayta tug‘ilish) va moksha (ozodlik, ya'ni ruhning ozodligi) kabi g‘oyalar turadi. karma — har bir insonning harakatlari bilan bog‘liq bo‘lib, uning o‘ziga yoki boshqalarga qilgan harakatlariga qarab u qayta tug‘iladi yoki ozod bo‘ladi. samsara — umrning cheksiz aylanishi, ya'ni o‘lgan inson yangi bir hayotga boshlaydi. …

Want to read more?

Download all 14 pages for free via Telegram.

Download full file

About "qadimgi sharqda afsonaviy tasavvurlar va falsafiy bilimlarning paydo bo'lishi"

mavzu: qadimgi sharqda afsonaviy tasavvurlar va falsafiy bilimlarning paydo bo'lishi reja 1. kirish: sharq falsafasi va uning tarixiy o‘rni. 2. qadimgi sharqda afsonaviy tasavvurlar va mifologiya. 3. hind falsafasining boshlanishi va uning asosiy g‘oyalari. 4. qadimgi xitoy falsafasi: konfutsiylik va daosizm. 5. qadimgi eron (zardushtiylik) falsafiy qarashlari. 6. qadimgi misrda diniy-falsafiy tushunchalar. 7. sharq tafakkurida tabiat, inson va jamiyat munosabatlari. 8. falsafiy bilimlarning keyingi rivojlanishiga sharq ta’siri. 9. qadimgi sharq falsafasining bugungi kundagi ahamiyati. 10. xulosa: sharq falsafasidan oladigan saboqlarimiz. > roziya kursdosh: 1. kirish: sharq falsafasi va uning tarixiy o‘rni (to‘liq kengaytirilgan variant sharq falsafasi insoniyat tafakkurining qadimgi va bo...

This file contains 14 pages in DOCX format (26.1 KB). To download "qadimgi sharqda afsonaviy tasavvurlar va falsafiy bilimlarning paydo bo'lishi", click the Telegram button on the left.

Tags: qadimgi sharqda afsonaviy tasav… DOCX 14 pages Free download Telegram