xi—xiii asrlarda angliyada siyosiy markazlashishning boshlanishi

DOCX 13 pages 23.4 KB Free download

13 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 23.4 KB

File type DOCX

Pages 13

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 13

xi—xv asrlarda angliya reja: 1. xi—xiii asrlarda angliyada siyosiy markazlashishning boshlanishi 2. genrix ii plantagenetning reformalari 3. angliya parlamentining vujudga kelishi 4. uot tayler quzgʻoloni xi—xiii asrlarda angliyada siyosiy markazlashishning boshlanishi normandiya istilosi va vilgelm istilochining idora qilishi. xi asrdagi oʻrta asrlar angliyasi tarixidagi eng yirik voqea normandiya gersogi vilgelm boshliq fransuz-normand feodallari tomonidan angliyani istilo qilinishi boʻldi. bu-istilo uchun vilgelm istilochi degan laqab oldi1. 1066-yil14-oktyabrda vilgelm la-mansh boʻgʻozidan suzib oʻtib, qariyb 15 ming kishilik katta ritsarlar qoʻshini bilan angliya territoriyasiga bostirib kirdi. vilgelm qoʻshinida faqat normand-largina emas, balki fransiyaga qarashli boshqa viloyatlarning yer-mulk va krepostnoylar izlovchi ritsarlari ham bor edi. vil-gelmga roʻbaru chiqqan ingliz koroli garold normandlarning hujumini toʻxtata olmadi. bir qismi ritsarlardan, boshqa bir qismi dehqonlarning piyoda lashkarlaridan iborat boʻlgan ing-liz-saks qoʻshinlari gastings shahri yonidagi jangda batamom magʻlubiyatga uchradi. garold oʻldirildi. shundan keyin vilgelm aylanma yoʻl bilan londonga qarab bordi, soʻng duvr, kenterberi va sautvork shaharlarini bosib oldi. …

2 / 13

okimiyati uzil-kesil mustahkamlandi. butgacha gullab-yashiagan york vo-dnysi iormaidlar tomonidan vayrop qilindi va uzoq vaqtgacha xarobazorga aylandi. faqat mahalliy ingliz-saks feodallari-gipa emas, balki qoʻzgʻolonda qatnashgan dehqonlar ham jazo-landilar^ chunki ular ajnabiylarning hukmronlik qilishini istamasdilar. mamlakat normandiya uslubida qurilgan koʻp sonli “kvadrat” qasrlarga toʻlib ketdi. londonning oʻzida, temza daryosi boʻyidagi qadimgi rim devorlarining xarobalariga yaqin joyda tauer nomli (latincha “minora” soʻzidan) mudhish korol qasri qurilib, u qasr hozirgacha saqlanib qolgan. mamlakatning istilo qilinishi va qoʻzgʻolonlarning bosti-rilishi natijasida eski ingliz-saks feodallarining katta bir qismi oʻzinisg yer-mulklaridan mahrum qilinib, ularning oʻrni-ni yangi fransuz-normand kelgindilari egalladi. ingliz cher-kovining yepiskoplari ham batamom almashtirildi. avvalgi ingliz-saks yepiskoplarining oʻrnini fransuz yepiskoplari egalladi. juda koʻp miqdordagi yerlarni — deyarli barcha oʻrmonzor-larni va ekin ekiladigan yerlarning qariyb yettidan bir qismi-ni vilgelm oʻziga oldi. shunisi qiziqki, vilgelm yangi baronlarga yer taqsimlab berar ekan, baronlarga qarashli yer-mulklarning bir joyda toʻplanmasligiga harakat qildi. eng katta baronlarning oʻnlab va yuzlab yer-mulklari bor edi-yu, lekin …

3 / 13

llaridan (oʻz feodallariga egalik qiluvchi ritsarlardan, baronlardan) ham korolga qasamyod etishni talab qilardi. normandlar istilosi natijasida angliyada harbiy-feodal sis-temasi ana shu tariqa qattiq markazlashgan bir tuye oldi. orolga yangi yer egalari kelishining_ ikkinchi oqibati — feodal-krepostnoylik munosabatlariningyanada rivojlanishi va kuchayishi boʻldi. yuridik jihatdan har xil dehqonlari boʻlgan govak ingliz-saks manori (feodal yer-mulki) yangi xoʻjayinlar davrida kontinental (fransuz) yer-mulki namunasida xiyla bir xil feodal-krepostnoylik qiyofasiga ega boʻldi. buni koʻrsatish uchun shugina misol kifoyadirki, ilgarigi vaqtda dehqonlar lordga biror formada obrok toʻlar yoki jilla boʻlmaganda, barshchinada oz-moz ish qilib berardilar, yangi lordlar esa ularni villanlar, yaʼni yer-mulkni tasarruf etuvchi krepostnoy-lar kategoriyasiga kirgizib qoʻyardilar. shunday qilib, ilgarigi mahalda erkin boʻlgan koʻp dehqonlar endilikda shaxeiy erkin-likdan mahrum boʻldilar. hatto oradan koʻp ayerlar oʻtgandan keyin ham ingliz dehqonlarining vilgelm istilochi zamoni “normandlar qulligi” zamoni edi, deb esga olishlari va angliyada krepostnoy huquqini yolgʻiz vilgelm va uning baronlari joriy qildilar, deyishlari bejiz emas. “dahshatli sud kitobi”. …

4 / 13

lar yoki yerni erkin tasarruf qiluvchilar deb ataldilar), sokmenlar, villanlar, bordarilar, kottarilar1, shunintdek, koʻpgina miqdorda qullar ham uchraydi. ammo villanlar roʻyxatda tez-tez uchrab turadilar. xi—xii ayerlar sharoitida krepostnoy tabaqa xususiyatlariga ega boʻlgan deh-qonlarning bu kategoriyasi (feodal yer-mulki territoriyasida barshchina oʻtaydigan va shu territoriyaga birkitib qoʻyilgan) ingliz qishlogʻining feodal-krepostnoylik qiyofasini hammadan koʻra ochiqroq xarakterlab beradi. ammo angliyaning shimoli-sharqiy qismida, hatto 1086-yilgi roʻyxatda ham, dehqonlarning salkam yarmi “erkin kishilar”, qisman sokmenlar holatida qolaverdi. korollikdagi tinchlikning mustahkamlanishi. vilgelm va uning tevaragidagi fransuz-normand feodallari oʻrnatgan ido-ra tartibi mahalliy aholi uchun, xususan, xalq ommasi uchun juda qattiq va ogʻir boʻldi. qelgindi fransuzlar mahalliy ingliz-sakslar bilan toʻqnashib qolgunday boʻlsalar, korol ha-misha “oʻz” kishilarini — fransuzlarni himoya qilar edi. no-maʼlum odam fransuzni oʻldirib qoʻysa, butun bir qishloq va hattoki butun bir okrug (“sotnya”) koʻplashib javobgar boʻlar edi. ammo shu vilgelmning oʻzi mamlakatda korollik osoyish-taligini taʼminladi. uning davrida daniyaliklarning bosqin-chilik yurishlariga uzil-kesil xotima berildi. feodallar oʻz-aro urushlarni toʻxtatdilar. …

5 / 13

lik edi) bilan savdo-sotiq qilish imkoniyati berildi. flandriyaga koʻp miqdorda jun-tovar tashi-la boshladi. jun kelajakda butun ingliz xalq xoʻjaligini rivojlantirishda muhim rol oʻynadi. vilgelm istilochining vorislari. vilgelm i istilo-chining oʻgʻillari korol hokimiyatining mustahkamlashni da-vom ettirdilar. vilgelm i ning kenja oʻgʻli genrix i (110e— 1135) ning korollik davri bu jihatdan ayniqsa muhim edi. genrix i davrida korollik sudi kuchayib, u mutaxassis-sudya-lari boʻlgan va muntazam ravishda ish olib boruvchi sud palata-siga aylandi. korol sudyalari vaqt-vaqti bilan mamlakat boʻylab safarga chiqib, ayrim grafliklarda sud ishlarini olib borardilar (shuning uchun ular sayyor sudyalar deb atalardi). sud palatasi korol kursisi sudi degan nom olgan edi. genrix i davrida moliya boshqarmasi ham tashkil topdi. oliy moliya pa- chi yangi feodallar koroldan minnatdor boʻlishlari kerak edi va, shunday qilib, ularning korolga vassallik munosabatlari bu vaqtda quruqlikdagiga qaraganda mustahkamroq. boʻlishi lo-zim edi. feodallar oʻzlaryning yer-mulklari uchun, korol tala-biga qoʻra, harbiy xizmat oʻtashlari va bundan tashqari, ayniqsa feodallarni (relyef) …

Want to read more?

Download all 13 pages for free via Telegram.

Download full file

About "xi—xiii asrlarda angliyada siyosiy markazlashishning boshlanishi"

xi—xv asrlarda angliya reja: 1. xi—xiii asrlarda angliyada siyosiy markazlashishning boshlanishi 2. genrix ii plantagenetning reformalari 3. angliya parlamentining vujudga kelishi 4. uot tayler quzgʻoloni xi—xiii asrlarda angliyada siyosiy markazlashishning boshlanishi normandiya istilosi va vilgelm istilochining idora qilishi. xi asrdagi oʻrta asrlar angliyasi tarixidagi eng yirik voqea normandiya gersogi vilgelm boshliq fransuz-normand feodallari tomonidan angliyani istilo qilinishi boʻldi. bu-istilo uchun vilgelm istilochi degan laqab oldi1. 1066-yil14-oktyabrda vilgelm la-mansh boʻgʻozidan suzib oʻtib, qariyb 15 ming kishilik katta ritsarlar qoʻshini bilan angliya territoriyasiga bostirib kirdi. vilgelm qoʻshinida faqat normand-largina emas, balki fransiyaga qarashli boshqa viloyatlarn...

This file contains 13 pages in DOCX format (23.4 KB). To download "xi—xiii asrlarda angliyada siyosiy markazlashishning boshlanishi", click the Telegram button on the left.

Tags: xi—xiii asrlarda angliyada siyo… DOCX 13 pages Free download Telegram