etikaning mohiyati va axamyati

DOCX 15 pages 39.8 KB Free download

15 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 39.8 KB

File type DOCX

Pages 15

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 15

etikaning mohiyati va axamyati reja: 1. etika fanining predmeti va mohiyati. 2. axloq va uning vazifalari. 3. etikaning boshqa fanlar bilan o‘zaro aloqadorligi. 4. gedonizm va evdemonizm ta’limotlari. 5. etikaning kategoriyalari, tamoyillari, me’yorlari. 6. nikoh — eng qadimgi axloqiy munosabat shakli. nikohning qonuniy va diniy jihatlari. 7. davlatning oila tinchligi va barqarorligini ta’minlashdagi o‘rni qanday? 8. «estetika» fanining falsafiy mohiyati va u haqidagi qarashlar. 9. estetikaning go‘zallik, ulug‘vorlik, fojiaviylik va kulgililik kategoriyalari. 10. estetik tarbiyaning turlari va yo‘nalishlari. 1. etikaning (etika) qadim zamonlarda paydo bo’lib, shakllanib va rivojlanib, bizning davrimizgacha o’z ahamiyatini saqlab kelayotgan eng qiziqarli va eng muxim insonshunoslik fanlaridan biridir. etika fanining nomi ahloq so’zidan kelib chiqqan bo’lib, bu tushuncha to’g’risida adabiyotlardan hozircha yagona qarashlar yo’q. ayrim adabiyotlarda etika kishilarning har bir jamiyatga xos xulq normalari majmui deyilsa, boshqalarda esa etika ijtimoiy ong shakllaridan biri sotsial tartib-qoida bo’lib, bu tartib-qoida istisnosiz hamma sohalarda kishilarning hatti-harakatini tartibga solish vazifasini …

2 / 15

inchi marta mashhur yunon faylasufi va mutafakkiri arastu (aristotel,e.o.384-322 yy) tomonidan etikaning sinonimii sifatida ishlatilagan.bu terminni keyinchalik qat’iy ma’noli tushuncha sifatida eramizdan oldingi iv asrda paydo bo’lgan va asoschisi kitionlik zenon (e.o.336-264 yy) stoiklar (grekcha stos-to’planadigan joy, portik) ilmi muomalaga kiritganlar. etika tushunchasi hozirgi adabiyotlarda kishilar muomalasida asosan quyidagi uch ma’noda qo’llaniladi: birinchidan, kundalik hayot muomalasida etika oddiy tilda etika, odob, xulq-atvor ma’nolarini anglatadi; ikkinchidan, ma’lum bir ijtimoiy guruhlar, kasb-xunar yoki ixtisosliklar, chunonchi dvoryanlar etikasi, savdogarlar etikasi, tadbirkorlar etikasi, o’qituvchilar etikasi, shifokorlar etikasi, rahbarlar etikasi vash u kabilarni bildiradi. uchinchidan, asosan va ko’pchilik holda kishilarning etika-odobini, xulqini, fe’l-atvorini o’rganuvchi fanni etika, ya’ni etika deb yuritiladi. xuddi shuningdek kundalikhayotda va adabiyotlarda etika va etika tushunchalar bilan bir qatorda odob tushunchasi ham ishlatiladi. 2 axloqiy ong,qarashlar,axloqiy faoliyat, axloqiy baholash,axloqiy hissiyot,axloqiy munosabatlar axloqiy tarbiya vositasida yanada kengroq va chuqurrroq o’rganadi.axloqiy ong kishilarning jamiyatdagi axloqiy hatti-harakatlari, yurish-turishlari, yashash qoidalari, tamoyillari, shuningdek ularning o’zaro bir-birlariga …

3 / 15

larning axloqiy faoliyati jarayonida ular o’rtasida shakllanadigan, mavjud bo’ladigan aloqalar, bog’lanishlar,munosabatlarning tizimi axloqiy munosabatlar deyiladi.(batafsil qarang: falsafadan va’z matnlari. toshkent-1995, 236-237-betlar) axloqiy faoliyatda axloqiy hissiyotlar,axloqiy baholashlar,axloqiy ideallar,axloqiy madaniyat kabilarning ahamiyati katta.axloqiy hissiyot-insonning,shaxsning jamiyat va o’z atrofidagi kishilarga munosabatini ifodalaydigan kechinmalar turini anglatadi.masalan,insonning va shaxsning o’z qadr-qimmati hissi, ijtimoiy burch hissi, vatanparvarlik, o’rtoqlik, jamoaviylik hissi va xakazo kabilar.axloqiy baholash-sotsial voqelikning turli hodisalarini va kishilarning hatti-harakatlarini ular qanday axloqiy ahamiyatga ega bo’lishiga qarab,ma’qullash yoki qoralashdir. umumiy tarzda axloqiy baholash yaxshilik va yomonlik tushunchalarida amalga oshiriladi. axloqiy ideal (maqsad,orzu,istak) yuksak etikani shaxs rivojining maqsadi bo’lgan mukammal axloqiy munosabatlar to’g’risidagi nazariy asoslangan rejalari, tasavvurlari, qarashlari jamini bildiradi.axloqiy ideal-kishi yoki guruhning intilishi va hatti-harakatini belgilab beruvchi namuna, oliy maqsad, biron-bir nimaning kamolidir. kishilarning kundalik turmushidagi hatti-harakatini belgilab beruvchi axloqiy qoidalardan farqli o’laroq axloqiy ideal-kishilarning ma’naviy-axloqiy tarbiyasi va o’zini-o’zi tarbiyalash oqibat maqsadini belgilab beradi,uning intilishi lozim bo’lgan oliy namunani yaratadi. masalan, ma’rifatparvar axloqiy ideali,umuminsoniy axloqiy ideal,demokratik …

4 / 15

iy tarbiya odatda ko’pincha kishilarni ilm, bilim berishdan boshlanishi vash u jarayonda yonma-yon (parallel) va birgalikda amalga oshirilishi sababli ta’lim-tarbiya degan atama ko’proq ishlatiladi. etikaning ijtimoiyligini tushunishda axloqiy madaniyatning ahamiyati katta. axloqiy madaniyat-etika, axloqiy ong yordamida shakllanadi. ularni bir-biridan ajratish noo’rindir. axloqiy ong - qarashlar, g’oyalar va hissiyotlar yig’indisi va ularning inson ongida aks etishi bo’lsa, axloqiy madaniyat anna shu aks etilgan narsalar inson xarakteriga, tabiatiga singib, amaliy faoliyatda nimoyon bo’lishidir. axloqiy madaniyatda axloqiylikning nazariy jihatlari o’z aksini topadi vash u bilan bir qatorda, u anglangan axloqiy faoliyat bilan uzviy bog’lanib ketadi. axloqiy madaniyat tarixiy tarkib topgan axloqiy norma va qoidalarni davr nuqtai nazaridan qayta ko’rib chiqilib, aniq shart-sharoitlar asosida rivojlantirishda ifodalaydi. shu jihatdan axloqiy madaniyat axloqiy qadriyatdan farq qiladi. ayni vaqtda etika axloqiy qadriyatga suyanadi va axloqiy madaniyatga manba bo’lib xizmat qiladi. axloqiy madaniyat mustaqil falsafiy kategoriya bo’lib, etika, axloqiy ong kabi tushunchalar bilan uzviy bog’liq va bir butunlikni …

5 / 15

garishining ijtimoiy va ma’naviy manbalari bo’lib kishilarning shaxsiy va umumiy manfaatlari, orzu-istaklari, mehnat, sotsial muxit, jamoatchilik fikri, ilm-ma’rifat, din hisoblanadi. insonlar va jamiyat hayotida etikaning, uning tamoyillari, tushunchalari va qoidalarining tarixan o’zgarib, almashinib, rivojlanib, taraqqiy etib borish jarayonini etika (etika) da axloqiy progress (taraqqiyot) deyiladi. bu jarayonda axloqiy tizimlar va ta’limotlar birdaniga o’zgarib, yo’qolib ketmaydi. insoniyat xamisha o’tgan avlodlar etikaidagi ijobiy jixatlarni saqlab, mustahkamlab rivojlantiradi, ya’ni doimo merosdan foydalaniladi. axloqiy meros deb qadim zamonlardan beri ajdodlarimiz ota-bobolarimizdan bizgacha etib kelgan axloqiy boyliklar axloqiy o’gitlar, pant-nasixatlar, g’oyalar, ta’limotlar, oilalar, tamoyillar jamini tushunamiz. etika ayni vaqtda zamonaviy xodisadir, chunki etika boshqa ijtimoiy – ma’naviy xodisalar singari jamiyatdagi siyosiy – ijtimoiy, iqtisodiy, fan-texnika, san’at madaniyat kasbi sohalardagi yutuqlarni o’zida aks ettiradi. karimov i.a. ta’kidlaganidek: «kattalarni hurmatqilish, oila va farzandlar to’g’risida g’amxo’rlik qilish, ochiq ko’ngillik, millatidan qatiy nazar odamlarga xayrixohlik bilan munosabatda bo’lish, o’zgalar kulfatiga xamdard bo’lish va o’zaro yordam tuyg’usi kishilar o’rtasidagi munosabatlarning …

Want to read more?

Download all 15 pages for free via Telegram.

Download full file

About "etikaning mohiyati va axamyati"

etikaning mohiyati va axamyati reja: 1. etika fanining predmeti va mohiyati. 2. axloq va uning vazifalari. 3. etikaning boshqa fanlar bilan o‘zaro aloqadorligi. 4. gedonizm va evdemonizm ta’limotlari. 5. etikaning kategoriyalari, tamoyillari, me’yorlari. 6. nikoh — eng qadimgi axloqiy munosabat shakli. nikohning qonuniy va diniy jihatlari. 7. davlatning oila tinchligi va barqarorligini ta’minlashdagi o‘rni qanday? 8. «estetika» fanining falsafiy mohiyati va u haqidagi qarashlar. 9. estetikaning go‘zallik, ulug‘vorlik, fojiaviylik va kulgililik kategoriyalari. 10. estetik tarbiyaning turlari va yo‘nalishlari. 1. etikaning (etika) qadim zamonlarda paydo bo’lib, shakllanib va rivojlanib, bizning davrimizgacha o’z ahamiyatini saqlab kelayotgan eng qiziqarli va eng muxim insonshunoslik fanlarid...

This file contains 15 pages in DOCX format (39.8 KB). To download "etikaning mohiyati va axamyati", click the Telegram button on the left.

Tags: etikaning mohiyati va axamyati DOCX 15 pages Free download Telegram