buyrak anatomiyasi va fiziologiyasi

DOC 29 pages 416.8 KB Free download

29 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 416.8 KB

File type DOC

Pages 29

Updated Jun 2026

Page preview (6 pages)

Scroll down 👇

1 / 29

1. buyraklarning segmentar tuzilishi va uning ahamiyati buyraklarning segmentar tuzilishi uni bir necha (5-7) segmentlarga ajratishni anglatadi. bu segmentlar qon tomirlarining tarmoqlanishiga asoslangan holda hosil bo'ladi. buyrak segmentlari quyidagilar: yuqori segment (superior) old yuqori segment (anterior superior) old pastki segment (anterior inferior) pastki segment (inferior) orqa segment (posterior) ahamiyati: jarrohlik amaliyotlarida (masalan, nefrektomiya) alohida segmentlarni olib tashlash imkonini beradi. buyrak segmentlari mustaqil qon tomirlari bilan ta'minlanadi, bu segmentar operatsiyalarni xavfsizroq qiladi. 2. buyraklarning sintopiyasi va skeletotopiyasi sintopiya â buyraklarning atrofdagi a'zolar bilan nisbati: o'ng buyrak: ustki qismida jigar, pastki qismida yo'g'on ichakning o'ng burchagi joylashgan. chap buyrak: ustki qismida taloq, old tomonda oshqozon va ichak halqalari joylashgan. skeletotopiya â buyraklarning skeletga nisbatan joylashuvi: o'ng va chap buyraklar t12 dan l3 umurtqalari darajasida joylashgan. o'ng buyrak chap buyakka qaraganda bir oz pastda joylashadi (jigar tufayli). 3. buyraklarning qon bilan ta'minlanishi buyraklar aorta abdominalisning yon tarmoqlari â buyrak arteriyalari (arteria renalis) orqali …

2 / 29

amidalari) mavjud. piramida uchlari buyrak suti (papilla) bilan tugaydi. buyrak suti orqali siydik to'planib kalyekslar, keyin esa buyrak kosachasi (pelvis renalis) orqali siydik yo'llariga o'tadi. 5. nefron qanday tarkibiy qismlardan tashkil topgan? nefron â buyrakning asosiy tuzilma va funktsional birligi bo'lib, u quyidagi qismlardan iborat: buyrak tanachasi (malpigi tanachasi): glomerula (kapillyarlar to'plami) bowman kapsulasi â filtratsiya jarayoni shu yerda boshlanadi. nefron kanalciklari: proksimal ingichka kanal â siydikning birlamchi reabsorbsiyasi. henle halqasi â suv va tuzlarning konsentratsiyasini tartibga soladi. distal ingichka kanal â ionlar va suvni qayta so'rib olish davom etadi. yig'uvchi naylar â oxirgi siydik yig'ilib, buyrak kosachalariga yo'naltiriladi. nefronlar orqali qon filtrlab, kerakli moddalar qayta so'riladi va chiqindilar siydik sifatida chiqariladi. 6. siydik nayi anatomiyasi va fiziologiyasi anatomiyasi: siydik nayi (ureter) â buyrakning kosachalar tizimidan boshlanib, siydikni siydik pufagiga eltuvchi naydir. uzunligi 25-30 sm, diametri 3-5 mm. uch qismdan iborat: 1. abdominal qism â buyrakdan tos bo'shlig'iga o'tadigan qismi. …

3 / 29

ham siydik harakatiga yordam beradi. siydik pufagiga yaqinlashganda siydik nayining oxirgi qismi yopilib, orqaga siydik qaytishini oldini oladi (valvulyar mexanizm). 8. qovuq anatomiyasi va fiziologiyasi anatomiyasi: siydik pufagi (vesica urinaria) â siydikni to'plovchi va chiqaruvchi mushakli a'zo. joylashuvi: erkaklarda oldinda prostata bezi, ayollarda esa oldida bachadon joylashgan. tuzilishi: 1. tashqi qavat â biriktiruvchi to'qima. 2. o'rta qavat â detruzor deb ataluvchi silliq mushak qavati. 3. ichki qavat â o'ta elastik shilliq qavat (uroteliy). fiziologiyasi: siydikni to'plash: detruzor mushaklarining bo'shashishi orqali siydik to'planadi. siydikni chiqarish (miksiya): detruzor mushaklari qisqaradi va ichki hamda tashqi sfinkterlar bo'shashadi. bu jarayon markaziy va periferik nerv tizimi tomonidan boshqariladi. 9. l'eto uchburchagi qanday shakllanadi va ahamiyati l'eto uchburchagi (trigonum vesicae) â siydik pufagining ichki yuzasida joylashgan uchburchak shakldagi tuzilma. shakllanishi: uchburchakning uch nuqtasi quyidagilardan iborat: 1. o'ng siydik nayi ochiladigan teshik. 2. chap siydik nayi ochiladigan teshik. 3. siydik chiqarish kanali (uretra) boshlanishi. ahamiyati: bu hudud …

4 / 29

logiyasi anatomiyasi: siydik chiqarish kanali (uretra) â siydik pufagidan boshlanib, siydikni tashqariga chiqaradigan nay. erkaklarda: uzunligi 18-20 sm, uch qismga bo'linadi: 1. prostatik qism â prostata bezidan o'tadi. 2. membranali qism â tos mushaklari orqali o'tadi, eng tor joy. 3. spongioz qism â jinsiy olatning ichidan o'tadi va tashqariga ochiladi. ayollarda: uzunligi 3-4 sm bo'lib, to'g'ri va qisqa. tosh shakllanishi va infeksiya yuqishiga moyil. fiziologiyasi: erkaklarda: siydik chiqarish va urug' chiqarish funktsiyasini bajaradi. ayollarda: faqat siydik chiqarish funktsiyasini bajaradi. sfinkterlar: 1. ichki sfinkter â avtomatik ravishda ishlaydi (silliq mushak). 2. tashqi sfinkter â ixtiyoriy boshqariladi (ko'ndalangyo'lg'ali mushak). 11. prostata bezining zonal tuzilishi prostata bezi â erkaklar jinsiy tizimining qo'shimcha bezi bo'lib, 4 ta asosiy zonadan tashkil topgan: 1. markaziy zona (central zone) â prostata hajmining 25% ni tashkil qiladi. 2. periferik zona (peripheral zone) â hajmning 70% ni tashkil etadi. ko'pincha prostata saratoni shu zonada rivojlanadi. 3. o'tish zonasi (transition …

5 / 29

shi: tashqi tomondan zich kapsula (tunica albuginea) bilan qoplangan. ichida moyak kanalciklari mavjud, ular spermatogenez (urug' hosil bo'lish) jarayonida ishtirok etadi. moyakdan epididimis orqali urug' chiqaruvchi yo'llar boshlanadi. fiziologiyasi: 1. spermatogenez â spermatozoidlarning hosil bo'lish jarayoni. 2. gormonal funksiyasi â testosteron ishlab chiqarish (leydig hujayralari). testosteron erkak jinsiy xususiyatlarini rivojlantiradi, spermatogenezni rag'batlantiradi va mushak massasini saqlaydi. 14. urosemiotika â urologik kasalliklar simptomlarining klassifikatsiyasi urosemiotika â bu siydik-tanosil tizim kasalliklarining klinik simptomlari va belgilarini o'rganadigan bo'lim. og'riqlar: buyrak sohasidagi og'riq â toshlar, yallig'lanish. pastki qorin yoki siydik yo'llari sohasidagi og'riq â sistit, prostatit. dizurik simptomlar (siydik chiqarish buzilishlari): polakiuriya â tez-tez siydik chiqarish. disuriya â og'riqli siydik chiqarish. nokturiy â kechasi siydik chiqarish ko'payishi. oliguriya â siydik miqdorining kamayishi. anuriya â siydik chiqmasligi. gematuriya (siydikda qon paydo bo'lishi): makroskopik â siydikda qon ko'rinadi. mikroskopik â qon mikroskopda aniqlanadi. siydikning rang o'zgarishi â sariq, qoramtir, qizg'ish (kasallik sababli). boshqa simptomlar: harorat ko'tarilishi …

6 / 29

sabab siydik yoâlining tiqilib qolishiga olib keladi. siydik chiqishi qiyinlashadi va siydik bosimi oshadi. bosim tufayli buyrak kapsulasi choâziladi va nerv retseptorlari qoâzgâalib, kuchli ogâriq paydo boâladi. siydik yoâllarining reflektor spazmi ogâriqni yanada kuchaytiradi. diagnostikasi: anamnez (ogâriqning xususiyati va joyi). fizikal tekshiruv: bel va qorin sohasidagi ogâriqlar. laborator tekshiruvlar: umumiy siydik tahlili (qon, kristallar, yiring). instrumental tekshiruvlar: ultratovush (utt), kompyuter tomografiya (kt), rentgen kontrast tekshiruvlari. davolash usullari: konservativ: ogâriq qoldiruvchi dorilar (nsaid, spazmolitiklar: no-shpa, baralgin). issiqlik muolajalari (issiq vanna yoki grelka). suv rejimini kuchaytirish (toshlarni siydik orqali chiqarish uchun). jarrohlik: toshlarni litotripsiya usuli (ultratovush orqali maydalanishi). endoskopik usulda toshlarni olib tashlash. 16. buyrak sanchigâida koângil aynish, qayt qilish sabablari buyrak sanchigâi paytida koângil aynish va qayt qilish sabablaridan biri bu vegetativ nerv tizimining reflektor qoâzgâalishi hisoblanadi. kuchli ogâriq vaqtida diafragma va qorinning silliq mushaklari reflektor tarzda qisqaradi, bu ovqat hazm qilish tizimiga taâsir qilib, koângil aynishi va qayt qilishga olib …

Want to read more?

Download all 29 pages for free via Telegram.

Download full file

About "buyrak anatomiyasi va fiziologiyasi"

1. buyraklarning segmentar tuzilishi va uning ahamiyati buyraklarning segmentar tuzilishi uni bir necha (5-7) segmentlarga ajratishni anglatadi. bu segmentlar qon tomirlarining tarmoqlanishiga asoslangan holda hosil bo'ladi. buyrak segmentlari quyidagilar: yuqori segment (superior) old yuqori segment (anterior superior) old pastki segment (anterior inferior) pastki segment (inferior) orqa segment (posterior) ahamiyati: jarrohlik amaliyotlarida (masalan, nefrektomiya) alohida segmentlarni olib tashlash imkonini beradi. buyrak segmentlari mustaqil qon tomirlari bilan ta'minlanadi, bu segmentar operatsiyalarni xavfsizroq qiladi. 2. buyraklarning sintopiyasi va skeletotopiyasi sintopiya â buyraklarning atrofdagi a'zolar bilan nisbati: o'ng buyrak: ustki qismida jigar, pastki qismida yo'g'on ...

This file contains 29 pages in DOC format (416.8 KB). To download "buyrak anatomiyasi va fiziologiyasi", click the Telegram button on the left.

Tags: buyrak anatomiyasi va fiziologi… DOC 29 pages Free download Telegram