ketma-ket yemirilish. asriy muvozanat tenglamasi.

DOCX 9 pages 42.8 KB Free download

9 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 42.8 KB

File type DOCX

Pages 9

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 9

101 1 9 1 ketma-ket yemirilish. asriy muvozanat tenglamasi. (tayanch iboralar: yadro, nurlanish, yarim yemirilish davri, yemirilish doimiysi) ko‘pchilik hollarda radioaktiv yadroning parchalanishi natijasida hosil bo‘lgan ikkinchi yadro ham radioaktiv bo‘lib qoladi, ya’ni 1-radioaktiv yadro parchalanishi natijasida 2-yadro va bu parchalanish natijasida 3-yadro va h.k. radioaktiv yadrolar hosil bo‘ladi: 123 bu holda birinchi yadro sonining o‘zgarishi n1, ikkinchi yadrolarning soni o‘zgarishini esa n2 deb belgilab olamiz va ushbu o‘zgarishlarni ifodalovchi quyidagi defferensial tenglamalar sistemasini hosil qilamiz: (8.6) bu tenglamalarning ma’nosi quyidagicha: 1 – yadroning soni uning parchalanishi hisobiga kamayadi, 2 – yadroning soni ham o‘zining parchalanishi hisobiga kamayadi, ammo shu bilan birga 1 – yadroning parchalanishi hisobiga ortadi. bu tenglamalar sistemasini yechamiz va quyidagi ifodalarni olamiz: (8.7) t = 0 da birinchi yadroning soni n10 ta, ikkinchi yadroning soni esa n20 = 0 bo‘lsin, u holda (8.7) tenglamalar sistemasi quyidagi ko‘rinishga keladi, ya’ni: (8.8) agar n20 = 0 va t1 …

2 / 9

rgiyasi 13,6 ev. yadroni hosil qilib turgan yadro kuchlari nuklonni 8 mev energiya bilan elektrostatik kuchlar esa atom elektronni 13,6 ev energiya bilan bog‘lab turibdi, ya’ni 8 mev – 10-3mc2. 13 ev – 10-5mc2. bundan kelib chiqadi. yadro kuchlari elektrostatik kuchlarga nisbatan yuz marotaba katta ekanligi kelib chiqadi. yadroviy kuchlar 1 elektromagnit kuchlar – 10-2 kuchsiz kuchlar – 10-14 gravitasion kuchlar – 10-36 marta katta. 2). yadroviy kuch qisqa radiusli o‘zaro ta’sirdan iborat. ta’sir radiusining tartibi ~10-13 sm. bu xususiyati alfa-zarralarning sochilishidan va deytron xususiyatlaridan ko‘rinadi. 3). yadroviy o‘zaro ta’sir kuchi o‘zaro ta’sirlashuvchi nuklonlarning spin yo‘nalishiga bog‘liq. bu xususiyati nuklonlarning para va ortovodorod molekulalaridan sochilishdan hamda nuklonlar sochilishida virtual va bog‘langan holatlar mavjudligidan ko‘rinadi. 4). yadroviy o‘zaro ta’sir kuchi markaziy emas, tenzor xususiyatga ega. bu xususiyati deytronning kvadrupol momentga ega ekanligidan ko‘rinadi. 5). yadroviy kuchlar almashinuv xarakteriga ega. bu xususiyati n-p ta’sirlashuvda ko‘rinadi. nuklonlar ta’sirlashuvida o‘zaro spin proyeksiyalarini, zaryadi hamda …

3 / 9

a itarishish kuchi sababli deb tushuntiriladi. 9). yadroviy o‘zaro ta’sir kuchi ta’sirlashuvchi nuklonlarning tezligiga bog‘liq. bu xususiyati yaxshi o‘rganilmagan. buning uchun bir necha nuklonlarni katta tezlikda tezlashtirib ta’sirlashtirish lozim. yadro kuchlarining yuqorida bayon etilgan va boshqa xususiyatlarini tushuntirish uchun yadro kuchlar nazariyasi bo‘lishi kerak. lekin yadro kuchlari ta’sirlashuvchi murakkab xususiyatga ega bo‘lganligi sababli yagona nazariya yaratilgan emas. 103 1 10 1 alfa-zarra xususiyatlari. alfa-yemirilish va saqlanish qonunlari (tayanch iboralar: yadro, alfa, geliy, energiya, bog’lanish energiyasi, tunnel effekti) alfa-yemirilish yadroviy kuchlar ta’sirida barcha saqlanish qonunlarining bajarilishligi bilan ro‘y beradi. alfa zarralar xossalarini o‘rganish zaryadi z=2, massa soni a=4, bog‘lanish energiyasi e=28 mev, spini i=0, magnit momenti =0 bo‘lgan yalang‘och geliy atomi ekanligini ko‘rsatdi. tabiiy radioaktiv alfa-yemirilish faqat davriy sistemaning oxiridagi z>82 vismutdan keyin joylashgan og‘ir element izotoplarida kuzatiladi. sun’iy ravishda nuklonlar soni a=140-160 sohada yotuvchi nodir yer elementlarida ham alfa aktiv izotoplar hosil qilinadilar. alfa-yemirilgan yadro zaryadi z=2, massa soni a=4 …

4 / 9

иккита элеcтрон ўзига бирикиб олиб гелий атомига айланади. α – емирилиш ядровий кучлар таъсирида сақланиш қонунининг бажарилиши билан амалга ошади. α –зарралар з=2, а=4 боғланиш энергияси э = 28 мев спини ж=0 магнит моменти бўлган гелий атоми эканлиги аниқланган. α – емирилиш асосан з>82 бўлган оғир ядроларга хосдир. масалан, толлийнинг (з=81) бирпорта ҳам α – актив изотопини учрамайди. қўрғошинда (з=82) иккита, висмутда (з=83)/////, полонийда (з=84) йигирматадан///// α – актив изотоплари мавжуд. нуклонларни сони а=140-160 соҳада ётувчи нодир ер элементларида ҳам 𝛼- актив изотоплар ҳам учрайди. 104 1 20 1 yadrolarning bo’linishi. bo’linish parametri. (tayanch iboralar: yadro, bo’linish parametri, spontan bo’linish, sintez reaksiyasi, yengil yadrolar) ko‘pyillik muntazam izlanishlar olib borib 1939-yilda o.gan (1879 — 1968), lize meytner (1878 — 1968) va shtrassman (1902 — 1980) e.fermi tajribalarini takrorlab, bunday reaksiya natijasida boshiang‘ich yadro o‘zidan anchayengil elementlarga parchalanishini ko‘rsatdilar. i.kyuri va p.savich (1909-y.t.) yuqoridagi reaksiyalarda radioaktiv lantanning, o.gan va shtrassmanlar radioaktiv bariy …

5 / 9

qiqat, yadrodagi nuklonlaming harakatlari natijasida, ayniqsa, ular tashqaridan neytron yutish yo‘li bilan energiya olganida yadro-tomchining shakli o‘zgaradi. tomchi tebranish natijasida shar, ellipsoid yoki boshqa murakkab shaklga kiradi. agar uyg‘onish energiyasi sirt taranglik energiyasini yengishga yetarli bo‘lmasa, ellipsoid shaklini olgan yadro yana sferik shakliga qaytadi. lekin, agar yadro uyg‘onish energiyasi yetarli darajada katta bomsa, yadro shakli tebranish natijasidagantel shaklini olishi va u dastlabki shakliga qaytmasligi mumkin, chunki gantel uchlarida to'plangan protonlarning o‘zaro elektrostatik itarilish kulon energiyasi yadro tomchisini uzilishiga olib keladi, gantel bomaklaridagi sirt kuchlari ham bominishga moyil bomadi. tomchi modeliga ko‘ra, yadro bominish shartini qarab chiqaylik. yadro bogmanish energiyasi uchun veyszekker formulasidan yadro bogmanish energiyasi: e = [zmp + ( j - z ) m /7jc2 -a a + д42/3 + yz2a 'u3 + ... (5.9.1) ta’sir energiyasi o‘zgaradi. sirt taranglik kuchi yadro shaklini sferik holiga qaytarishga intilsa, protonlarning kulon ta’sir energiyasi yadrodagi protonlar orasidagi masofani ortishiga, ya’ni deformatsiyalanishiga sabab …

Want to read more?

Download all 9 pages for free via Telegram.

Download full file

About "ketma-ket yemirilish. asriy muvozanat tenglamasi."

101 1 9 1 ketma-ket yemirilish. asriy muvozanat tenglamasi. (tayanch iboralar: yadro, nurlanish, yarim yemirilish davri, yemirilish doimiysi) ko‘pchilik hollarda radioaktiv yadroning parchalanishi natijasida hosil bo‘lgan ikkinchi yadro ham radioaktiv bo‘lib qoladi, ya’ni 1-radioaktiv yadro parchalanishi natijasida 2-yadro va bu parchalanish natijasida 3-yadro va h.k. radioaktiv yadrolar hosil bo‘ladi: 123 bu holda birinchi yadro sonining o‘zgarishi n1, ikkinchi yadrolarning soni o‘zgarishini esa n2 deb belgilab olamiz va ushbu o‘zgarishlarni ifodalovchi quyidagi defferensial tenglamalar sistemasini hosil qilamiz: (8.6) bu tenglamalarning ma’nosi quyidagicha: 1 – yadroning soni uning parchalanishi hisobiga kamayadi, 2 – yadroning soni ham o‘zining parchalanishi hisobiga kamayadi, ammo shu ...

This file contains 9 pages in DOCX format (42.8 KB). To download "ketma-ket yemirilish. asriy muvozanat tenglamasi.", click the Telegram button on the left.

Tags: ketma-ket yemirilish. asriy muv… DOCX 9 pages Free download Telegram