ovqatdan zaharlanish yuqumlikasi

PPTX 37 pages 1.0 MB Free download

37 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.0 MB

File type PPTX

Pages 37

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 37

ovqatdan zaharlanish yuqumli kasallik qoʻzgʻatuvchilari: salmanellez, botulizm kasalliklari labaratoriya tashxisi. ovqatdan zaharlanish yuqumli kasallik qoʻzgʻatuvchilari: salmanellez, botulizm kasalliklari labaratoriya tashxisi. ovqatdan zaharlanish, asosan, ikki xil bo’ladi: 1) iste’mol mah-sulotlariga turli kimyoviy moddalar,qishloq xo jaligida ishlatiladigan harxil o’g’itlar, defoliantlar, desikantlar tushgan ovqat, suv, ho’l mevalar,sabzavotlar va qo’ziqorinning ayrim zaharli turlari bilmay yeyilganda ro’yberadi. bunday kasalliklar yuqmaydigan (noinfeksion) zaharlanish deyiladi: 2) oziq-ovqat mahsulotlariga patogen mikroblar yoki ularning toksinlari tushganda yuzaga keladi. bunday hollarda odatda zaharlanish tomondan ovqat bilan organizmga kirgan mikroorganizmlar, ikkinchi tomondan esa patogen bakteriyalarning zahari, ya’ni toksini hisobiga vujudga keladi. bemorda yuqumli kasallikdagi kabi zaharlanish(intoksikatsiya) belgilari paydo bo’ladi. bunday kasalliklar ovqatdan zaharlanish yoki ovqat toksikoinfeksiyasi deb ataladi. ovqatdan zaharlanishning asosiy sababi turib qolgan yoki eskirgan,shu jumladan, turli shartli-patogen bakteriyalar bilan ifloslangan ovqatlarni iste’mol qilishdir. ovqatdan zaharlanishning qo’zg’atuvchilari juda ko’p.ularning eng muhimlari turli salmonellalar, tillarang stafilokokklar,streptokokklar, spora hosil qiladigan anaeroblar (cl.perfingens).ichaktayoqchasi, p.vulgaris, botulizm qo’zg’atuvchisi va boshqalar. salmonella urug’iga 400 dan ortiq …

2 / 37

hqa bakteriyalarga o’xshash.birgina qushlarda uchraydigan s.pullorum,s.gallinarum boshqalardan harakatsizligi hamda xivchinlarining yo’qligi bilan farq qiladi.salmonellalarning kattaligi 0.7-1,5x2-5 mkm atrofida bo’lib.cho’zinchoq,bir tomoni to’mtoqroq, ko’pchiligi harakatchan (peritrix).o’sishi.optimal harorat 35-37℃ hisoblanadi.oziq muhitlarda kattaligi 2-4 mm bo’lgan yaltiroq,havorangsimon s-koloniyalar hosil qiladi. ba’zan koloniyalarning kattaligi i mm atrofida bo’lishi mumkin. ular endo va ploskirev muhitlarida yaxshi o’sadi. muhit ph 4,1-9,0 bo’lishi kerak.ba’zan salmonellalar xira va quruq. qirralari notekis r-koloniyalar ham hosil qiladi. biokimyoviy xususiyati.salmonellalarning fermentativ xususiyati ularni ajratib olishda (hatto serovarigacha) asosiy omil hisoblanadi. ular glyukoza va mannitni kislota hamda gaz.hosil qilib parchalaydi,jelatinani eritmaydi,vodorod sulfid va indol hosil qilmaydi. salmonellalar adonit,laktoza,saxaroza va salitsinni fermentlamaydi.mochevinani esa parchalamaydi. antigen tuzilishi. salmonellalar antigen tuzilishiga ko’ra o’ta murakkab va bir necha xil antigenlarga ega. jumladan, o-antigen termostabil,qaynatganda 2-2,5 soat,avtoklavlanganda(120℃c) 30 daqiqaga bardosh bera oladi.h-antigen termolabil,75-100’c da tez parchalanadi.hci ta’siriga chidamsiz,ammo formalinga chidamli hisoblanadi. toksin hosil qilishi. endotoksin, ayrim shtammalari esa entero-toksin yoki sitotoksin hosil qiladi, ularning kasallik patogenezida ahamiyati katta. …

3 / 37

a chidamli.salmonellalar endotoksini pishmagan go’sht, kotlet va kaboblarda uzoq saqlanadi. shunisi e’tiborliki, salmonellalar bilan zararlangan ovqat mahsulotlarining organoleptik xususiyatlari(ta’mi,rangi va hk.)o’zgarmaydi. hayvonlarga nisbatan patogenligi. ovqatdan zaharlanishning qo’zg’atuvchilari-salmonellalar buzoqlarda paratif, cho’chqa bolalarida tif va paratif,qoramollarda enterit.tovuglar va kemiruvchilarda tifni keltirib chiqaradi. tadqiqotlarda oq sichqonlar kasallikka eng moyili ekanligi aniqlangan. ularning og’zi yoki qorin bo’shlig’i orqali infeksiya(s.typhimurium,s.cholerae-suis,s.enteritidis) yuborilsa,qonida mikroblar ko’payib sepsisga olib keladi.kasallikning odamlardagi patogenezi. kasallik aksariyat hollarda odamlarga salmonellyoz bilan og’rigan hayvon yoki parrandaning go’shti,tuxumi kabi mahsulotlarini yaxshi termik ishlov bermasdan iste’mol qilganda yuqib qoladi. kasallikning yuzaga kelishi va rivojlanishi me’da-ichak sisternasiga ovqat bilan tushgan salmonellalar miqdori, turi va organizmning reaktivligiga bog’liq. organizmning zaharlanish alomatlari organizmga mikrob tushgandan so’ng bir necha soat o’tgach boshlanadi.me’da-ichak sistemasiga ovqat mahsulotlari orqali tushgan salmonellalar bir qancha vaqtdan keyin bo’lina boshlaydi, ko’payadi va natijada ko’pmiqdorda endotoksin ajraladi. shuni ta’kidlash kerakki,iste’mol qilingan mahsulot tarkibida ham talaygina mikroblar endotoksini bo’ladi.endotoksin keyinchalik me’da-ichak sistemasidan qonga o’tadi,oqibatda gastroenterit va zaharlanishning …

4 / 37

ning shilimshiqli najasidan,halqumidagi ajralmalardan ko’plab salmonellalar topiladi. salmonellyoz bilan hayvonlar ham ko’p kasallanadi,shuning uchunbu infeksiyani antrapozoonoz deyiladi. odatda salmonellalarning quyidagi turlari s.typhimurium,s.choleraesuis,s.heidelberg,s.enteritidis,s.anatum,s.newpart.s.derby. s.virchov va boshqalar odamlarda to’liq klinik belgilari bilan salmonellyoz kasalligini keltirib chiqaradi. immuniteti.bemor sog’ayganidan so’ng qoladigan tip maxsus immunitet kuchsiz va uzoq davom etmaydi. bemorning rekonvalessent zardobida past titrlarda (1:50-1:400)agglutinin,pretsipitin,bakteriolizinlar hosil bo’ladi. bir serologik variantga qarshi hosil bo’lgan immunitet ikkinchisidan himoya qila olmaydi. shuning uchun bu kasallik bilan ko’p marta kasallanish mumkin. laboratoriya tashxisi.hal qiluvchi tashxis kasallik qo’zg’atuvchisini bemordan yoki ifloslangan ovqat mahsulotlaridan ajratib olingandan so’ng qo’yiladi. bakteriologik tekshirish uchun bemor najasi, qusug’i,me’da va chayindi suvi.qon,peshob.murdaning a’zolari, qolgan ovqatlar maxsus muhitlarga ekiladi. ajratib olingan sof undirmalarning kultural va biologik xususiyatlari va ularning serologik guruhlari hamda serologik variantlari aniqlanadi. bundan tashqari, kasallikka sabab bo’lgan kultura va ovqat qoldig’ini hayvonlarga yuqtirib biologik sinama qo’yiladi.yuqorida qayd qilingan tekshiruv manbalari (qon, siydik, o’t suyuqligi, me’da-ichakajralmasi, najas va boshqalar)dan najasni tekshirish eng ishonchli …

5 / 37

vka eritmasi bilan chayiladi. zaharlanishni kamaytirish maqsadida glyukoza, fiziologik eritma, «rigidron» quyiladi.antbiotik (levomitsetin,tetratsiklin) va sulfanilamid preparatlar beriladi. maxsus terapiyada polivalent bakteriofag qo’llash mumkin.veterinariya va sanitariya-epidemiologiya nazorati xodimlari hayvonlarning sog’lig’ini, go’sht va baliq kombinatlarida go’shtlarni laboratoriya tekshiruvidan o’tkazilishini qatʼiy nazorat qilishlari lozim. oziq-ovqat,oshxona xizmatchilari va tibbiyot xodimlari orasida bakteriya tashuvchilarni aniqlash, oziq-ovqat muassasasi va oshxonalarda sanitariya-gigiyena qoidalariga amal qilinishi lozim.oziq-ovqat va go’sht mahsulotlari tozaligini pzr usuli yordamida tekshirish lozim.chunki bu usul boshqa usullarga nisbatan aniq va tezkor hisoblanadi.aholi o’rtasida sanitariya maorifi ishlari olib boriladi.bakteriya tashib yuruvchilar aniqlangan holda, ular salmonellyoz faglari bilan davolanadi. botulizm kasalligini clostridium botulinum bakteriyasi qo‘zg‘atadi. bu bakteriyaning morfologik xususiyatlari quyidagicha: tuzilishi: grammusbat, tayoqcha shaklida (bacillus). o‘lchami: uzunligi taxminan 4-8 mkm, eni 0,5-2,0 mkm. sporalar hosil qilishi: juda mustahkam spora hosil qiladi, ular noqulay sharoitlarga (quruqlik, yuqori harorat, kimyoviy moddalar) juda chidamli. anaerob: kislorod mavjud bo‘lmagan muhitda rivojlanadi. harakatchanligi: peritrix flagellalar tufayli harakatlana oladi. oqsil, uglevod va yog‘larni …

Want to read more?

Download all 37 pages for free via Telegram.

Download full file

About "ovqatdan zaharlanish yuqumlikasi"

ovqatdan zaharlanish yuqumli kasallik qoʻzgʻatuvchilari: salmanellez, botulizm kasalliklari labaratoriya tashxisi. ovqatdan zaharlanish yuqumli kasallik qoʻzgʻatuvchilari: salmanellez, botulizm kasalliklari labaratoriya tashxisi. ovqatdan zaharlanish, asosan, ikki xil bo’ladi: 1) iste’mol mah-sulotlariga turli kimyoviy moddalar,qishloq xo jaligida ishlatiladigan harxil o’g’itlar, defoliantlar, desikantlar tushgan ovqat, suv, ho’l mevalar,sabzavotlar va qo’ziqorinning ayrim zaharli turlari bilmay yeyilganda ro’yberadi. bunday kasalliklar yuqmaydigan (noinfeksion) zaharlanish deyiladi: 2) oziq-ovqat mahsulotlariga patogen mikroblar yoki ularning toksinlari tushganda yuzaga keladi. bunday hollarda odatda zaharlanish tomondan ovqat bilan organizmga kirgan mikroorganizmlar, ikkinchi tomondan es...

This file contains 37 pages in PPTX format (1.0 MB). To download "ovqatdan zaharlanish yuqumlikasi", click the Telegram button on the left.

Tags: ovqatdan zaharlanish yuqumlikasi PPTX 37 pages Free download Telegram