hujjat yuritish asoslari

DOCX 21 pages 49.4 KB Free download

21 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 49.4 KB

File type DOCX

Pages 21

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 21

2-ma’ruza mavzu: sohada hujjat yuritish asoslari reja: 1.hujjat yuritish asoslari 2.hujjat tili va uslubi 3.hujjatlarning zaruriy qismlari. 4.sohaga oid hujjatlar va ularning rasmiylashtirilishi. tayanch so‘zlar:hujjat,yozuv,qarorlar,bayonot,bitim,shartnoma,uslub, nashr, ahdlashuvchi oliy tomonlar, elchi, elchixona, muxtor elchi, muxtor vakil, ishonchli vakil, nota, ratifikasiya, qo‘shma bayonot, deklaratsiya mavzuning qisqacha bayoni adabiy tilning yozma rasmiy shakliga xos bo‘lib, muayyan nutqiy qolip, qat’iy odat tusiga kirib qolgan shakllarga ega bo‘lgan nutq uslubi rasmiy uslub sanaladi. barcha qonunlar, prezident farmonlari va hukumat qarorlari, turli hujjatlar, ish qog‘ozlari, idoralararo yozishmalar va shu kabilar rasmiy-idoraviy uslubda yoziladi. rasmiy-idoraviy uslubda gaplar ixcham va aniq bo‘ladi. bu uslubda qaror qilindi, inobatga olinsin, ijro uchun qabul qilinsin, tasdiqlanadi kabi qoliplashgan so‘zlar va so‘z birikmalari keng qo‘l laniladi. bu uslub muayyan nutqiy qolip, qat’iy odat tusiga kirib qolgan shakllarga ega bo‘lgan nutq uslubidir. bu uslub, shuningdek, davlat arboblari o‘rtasidagi diplomatik munosabatlarda, idora, korxona, muassasalarning rasmiy ish yuritish jarayonlarida, shaxslarning ariza, tilxat, ishonch qog‘ozi singari …

2 / 21

o‘zlashuvga xos so‘zlar, emotsional-ekspressiv bo‘yoqqa ega bo‘lgan so‘zlarning ishlatilishi me'yor sanalmaydi va shu jihati bilan boshqa uslublardan keskin farq qiladi. rasmiy-diplomatik uslubning grammatik me'yori ham alohida xususiyatlarga ega. masalan, ot so‘z turkumiga oid so‘zlar ko‘p ishlatiladi. noaniqliklarga yo‘l qo‘yilmaslik maqsadida ular olmoshlar bilan almashtirilmaydi. bu uslubda fe'lning harakat nomi shakli faol qo‘llaniladi, gapning kesimi ko‘pincha hozirgi zamonning majhul nisbatida ifodalanadi, hujjatning xarakteriga qarab shart mayli shakliga tez-tez murojaat etiladi. rasmiy uslub fonetik jihatdan hech qanday xususiyatga ega emas. leksikasida esa farq qiluvchi jihat sohaviy atamalarning, rasmiy iboralarning ko‘pligi hisoblanadi. bu uslubda ham, xuddi ilmiy uslubda bo‘lgani kabi, so‘zlarni ko‘chma ma'nolarda qo‘llash, tasviriy vositalardan unumli foydalanish xos xususiyat sanalmaydi. sub'yektiv emotsionallik, obrazlilik, og‘zaki nutq elementlari, umuman g‘ayri adabiy unsurlar umuman ishlatilmaydi. mumkin qadar bayon bir xil me'yorda ifoda etiladi. shu bilan birga, ayrim holatlarda fikr yurtiilayotgan manba, mavzu bilan uyg‘un ravishda ba'zan bu uslubda ham obrazli ifodalardan foydalanish istisno emas. muallif …

3 / 21

aniqlik, mantiqlik, ishonarlilik va ihchamlik yuzaga keladi. shuning uchun ham hujjatlar rasmiy uslub talablariga javob bera olishi talab qilinadi. bu o‘z o‘rnida hujjatlarning axborotlarini rasmiy ravishda xolisligini yuzaga keltiradi. hujjatlar tilining o‘ziga xosligi shundaki, unda (trafaretli) so‘z qolipli va andozali so‘z birikmalari, gaplar qo‘llaniladi. bu jihati bilan ilmiy, matbuot, badiiy uslublardan farq qiladi. mustaqillik qo‘lga kiritilgandan keyingi davrda hujjatlar tilida ishlatilayotgan so‘zlar qatlami ayrim “eskirib qolgan” deb hisoblanadigan atamalar bilan to‘lgani aniq. masalan, bildirgi (bildirish), ma’lumotnoma, tavsifnoma, bayonnoma va boshqalar. hujjatlarning leksik xususiyatlaridan biri, unda trafaret, qolipli bir shaklda qo‘llaniladigan so‘zlar ishlatilishidadir: buyuraman, tasdiqlayman, ma’qullansin, eshitildi va b. hujjat tilida badiiy asarlarda qo‘llaniladigan o‘xshatish jonlantirish, tasviriy so‘zlar, shuningdek so‘zlashuv uslubiga xos shevaga oid hamda dag‘al so‘zlar, kitobiy-tantanavor so‘zlar uchramaydi, ishlatilmaydi. istagan holda so‘zlarni qisqartma shaklda berish qoidaga to‘g‘ri kelmaydi. umumqabul qilingan qisqartma so‘zlardan foydalanish mumkin. morfologik jihatdan ham hujjatlar tili o‘ziga xos, ya’ni unga erkalash-kuchaytirish qo‘shimchalari, subyektiv baho so‘zlari ishlatilmaydi. …

4 / 21

ish doirasi hujjatlarda kengroq (qatnashdilar, so‘raydi, ma’qullaydi, hisobga olinadi va b.). sonlarning ishlatilishi hujjatlar turiga qarab tartibga rioya qilingan holda yoziladi. ayrim hujjat turlari, masalan, ishonchnoma, tilxat kabilarda sonlar son bilan ham, so‘z bilan ham yozish talab qilinadi. pul, moddiy boylik bilan bog‘liq hollarda qoidaga muvofiq son bilan birga uning yozma ifodasi hujjatda o‘z ifodasini topgan bo‘lishi shart deb qabul qilingan. hujjatlarda qolipga tushgan so‘z birikmalari, sintaktik tuzilmalar ko‘p qo‘llanadi.gaplar turiga kelganda darak gapning xabar, axborot beruvchi, ta’kidlovchi xarakterdagi turlari keng qo‘llaniladi. odatda so‘roq, undov mazmunidagi gaplar, shuningdek murakkab qo‘shma gaplar ishlatilmaydi. hujjatlarni madaniy tuzilishda, tayyorlashda, imlo va tinish belgilari, xat boshiga alohida e’tibor berish zarur. hujjat nomi- sarlavhalardan keyin o‘zbek tilida qoidalarga muvofiq nuqta qo‘yilmaydi. hujjatlarning tuzilishi hujjatlarga qo’yiladigan talablar: 1.hujjatlarni tuzish, ularni tayyorlashga oddiy, yengil qarash mumkin emas, chunki u huquqiy jihatdan kuchga ega bo’lgani uchun jiddiy munosabatda bo’lishni taqozo qiladi. hujjatlarni tuzishda, avvalo zaruriy (tarkibiy) qismlar, ya’ni …

5 / 21

sosini tashkil qiladi. hujjatlarni tayyorlashda qog’ozlarning shakli, o’lchami ham ahamiyatga ega. ish qog’ozlarining chap tomonida 20mm, yuqorida kamida 10mm, o’ng va past tomonida 8-10mm bo’sh joylar bo’lishi kerak. bosma ish qog’ozlari 2 ta turga bo’linadi. 1)umumiy blanka, 2) xat blankasi. umumiy blanka-bosma ish qog’ozining farqi shundaki, unda “tashkilot nomi”dan keyin aloqa bo’linmasining ko’rsatgichi, pochta va telegraf manzili, faks, telefon raqami, bankdagi hisob raqami bo’lmaydi. rasmiy xizmat blanklari-firma (firmenniy) blankasi deb yuritiladi, chunki ayrim, masalan, dalolatnoma, ma’lumotnoma, ishonchnoma hujjatlari kseriya nusxa qilinib, ish yuritishda ishlatiladi, bular ham ish qog’ozlari hisoblanadi. hujjat matnlari mazmunan lo’nda, ixcham bayon qilingan, asosan, sodda gap tuzilishiga ega bo’lishi talab qilinadi. matnlar asosan, ikki qismga bo’linadi. birinchi qism asoslash, keyingisi esa xulosa qismlari. hujjat turlari va xususiyatlari. boshqaruv jarayonining murakkabligi va serqirraligiga muvofiq ravishda idoraviy ish yuritish qog’ozlari, hujjatlar ham hilma-hil va miqdoran juda ko'p. hujjatlarning maqsadi, yo'nalishi, hajmi, shakli va boshqa bir qator sifatlari ham turlichadir. …

Want to read more?

Download all 21 pages for free via Telegram.

Download full file

About "hujjat yuritish asoslari"

2-ma’ruza mavzu: sohada hujjat yuritish asoslari reja: 1.hujjat yuritish asoslari 2.hujjat tili va uslubi 3.hujjatlarning zaruriy qismlari. 4.sohaga oid hujjatlar va ularning rasmiylashtirilishi. tayanch so‘zlar:hujjat,yozuv,qarorlar,bayonot,bitim,shartnoma,uslub, nashr, ahdlashuvchi oliy tomonlar, elchi, elchixona, muxtor elchi, muxtor vakil, ishonchli vakil, nota, ratifikasiya, qo‘shma bayonot, deklaratsiya mavzuning qisqacha bayoni adabiy tilning yozma rasmiy shakliga xos bo‘lib, muayyan nutqiy qolip, qat’iy odat tusiga kirib qolgan shakllarga ega bo‘lgan nutq uslubi rasmiy uslub sanaladi. barcha qonunlar, prezident farmonlari va hukumat qarorlari, turli hujjatlar, ish qog‘ozlari, idoralararo yozishmalar va shu kabilar rasmiy-idoraviy uslubda yoziladi. rasmiy-idoraviy uslubda gaplar ixc...

This file contains 21 pages in DOCX format (49.4 KB). To download "hujjat yuritish asoslari", click the Telegram button on the left.

Tags: hujjat yuritish asoslari DOCX 21 pages Free download Telegram