ish yuritish tili va uslubi. hujjat turlari va xususiyatlari

DOCX 10 стр. 27,1 КБ Бесплатная загрузка

10 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 27,1 КБ

Тип файла DOCX

Страницы 10

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 10

2-mavzu. ish yuritish tili va uslubi. hujjat turlari va xususiyatlari reja: 1. o‘zbek hujjatchiligida ish yuritish. 1. hujjatning asosini tashkil etuvchi qismlar 1. hujjatda imlo qoidalari. 1. ichki va tashqi hujjatlar. 1. sodda va murakkab hujjatlar. 1. xususiy, namunaviy va qolipli hujjatlar. 1. xizmat hujjatlari, shaxsiy hujjatlar. 1. hujjatlarning xizmat mavqeyiga ko‘ra tasnifi. 1. hujjat tili va uslubi, rekvizitlar. o‘zbek hujjatchiligini shakllanitirsh hamda takomillashtirishdagi eng muhim va dolzarb masalalardan biri hujjatlarning tili va uslubi masalasidir. hujjat tayyorlash va rasmiylashtirishda, avvalo, o‘zbek tilining barcha asosiy qonuniyatlari va qoidalarini ma’lum darjada tasavvur etish zarur. har bir rahbar, boshqaruv muassasi xodimlari, umuman faoliyati ish qog‘ozlarini tuzish bilan bog‘liq har bir kishi o‘zbek tilining imlosini, tinish belgilari, shuningdek, uslubiy qoidalarini egallagan bo‘lishi kerak. bularsiz zamon taraqqiyotiga javob beradigan aniq, lo‘nda, mantiqli hujjatchilikni yaratib bo‘lmaydi. boshqaruv sohasidagi xizmatchilar o‘z vaqtining 80 foiz qismini hujjatlashtirish ishiga bag‘ishlar ekanlar. ish yuritish sohasi o‘zbek tilining amalda bo‘lish imkoniyatlarini …

2 / 10

chilar «munshiy» (arabcha) deb atalgan. atoqli yozuvchimiz abdulla qodiriyning «mehrobdan chayon» romanidagi quyidagi satrlarini eslang: «anvar devonxona sahniga yetganda, ichkarudagi kattadan-kichik, mirzo, munshiylar yangi boshliqlarini muborakbod qilgali o‘rinlaridan qo‘zg‘aldilar». demak, ruschadan tarjima qilingan «ish yurituvchi» atamasining muqobili sifatida «munshiy» so‘ziga o‘zakdosh va ma’nodosh bo‘lgan hamda o‘tmishda bobolarimiz tilida ishlatilgan «munshaot» so‘zini tavsiya etish mumkin. o‘zbek tilida uzoq vaqtlar qo‘llanishda bo‘lgan «spravka», «raport», «instruksiya», «akt», «xarakteristika» kabi hujjatlar nomi istiqlol sharofati bilan o‘z muqobilini topdi. shu nuqtayi nazardan, ma’lum bir korxona yoki tashkilotda ishlaydigan xodim o‘z faoliyatida zarur bo‘lgan asosiy hujjatlarning rasmiylashtirish qoidalarini puxta egallab olgani ma’qul. ish yuritish jarayonida avvalgi darslarda ta’kidlab o‘tilganidek, birinchidan, «davlat tili haqida»gi qonun talablariga rioya qilish, ya’ni hujjatlarni o‘zbek tilida yozish zarur.ikkinchidan, o‘zbek tilining vazifaviy jihatdan hujjatlarni rasmiy uslubda shakllantirish lozim.ish yuritishdagi hujjatlar rasmiy uslubda shakllantiriladi. shu sababli ish yuritishdagi hujjatlarda ehtiroslarga berilib, turli xil obrazli so‘zlarni qo‘llash yoki shevachilikka borish, xullas adabiy va rasmiy …

3 / 10

atdagi birlamchi va ikkilamchi qismlarning joylashtirishidan tortib, so‘z va iboralarni tanlash hamda gap qurilishida ko‘zga tashlanadi. hujjatlarning kirish va yakuniy qismlari deyarli bir xil. ammo asosiy mazmunni ifoda etadigan matnda farqlar bo‘ladi. masalan,ariza, tilxat, tushuntirish xati, tarjimayi hol, ishonchnoma singari hujjatlar bir kishi tomonidan yozilgani uchun uning rasmiylashtirilishi i shaxs tilidan bo‘ladi va unda men olmoshi, fe’lning ma’lum qilaman, iltimos qilaman, so‘rayman, harakat qilaman, ishonch bildiraman, tug‘ilganman, borganman, qabul qilinganman, tugatganman singari fe’lning i shaxs o‘tgan va kelasi zamon shakllari ko‘p qo‘llaniladi. ma’lumotnoma, dalolatnoma, bayonnoma singari hujjatlarda esa ko‘pchilikning fikri ifoda etilgani tufayli unda berildi, tuzildi, eshitildi, qaror qilindi singari so‘z va jumlalar o‘tgan zamonda, majhul nisbatda beriladi. buyruqlarning rasmiylashtirilishi esa tamomani boshqacha.unda qat’iyat ohangi kuchli bo‘ladi va topshirilsin, yuklatilsin, so‘ralsin, ogohlantirilsin, tayinlansin, ozod etilsin, berilsin singari fe’l shakllari majhul nisbatda, kelasi zamonda, buyruq maylida ifoda etiladi. hujjat matni aniqlik, ixchamlik, lo‘ndalik, mazmuniy to‘liqlik kabi talablarga javob berishi kerak.bu kabi …

4 / 10

zaruriy sifatlari hujjatchilik tilining o‘ziga xos uslubi, undagi o‘ziga mos so‘z qo‘llash (leksik-semantik), morfologik-sintaktik xususiyatlar orqali tamin etiladi.hujjatlar tilida ot va fe’l turkumiga oid so‘zlar ko‘plab qo‘llanadi. shuningdek, majhul nisbatidagi fe’l shakllari qo‘llanilishi ancha yuqori: topshirilsin, tasdiqlansin, bajarilsin, tayinlansin, eshitildi, qaror qilindi, ko‘rib chiqildiva shu kabilar. hujjatchilikda imlo va tinish belgilari masalasiga alohida e’tibor berilishi kerak bo‘ladi. hujjatning nomini yozishda ba’zan har xillik ko‘zga tashlanadi. xususan, hujjatning nomini kichik harf bilan, ba’zan bosh harf bilan yozish hollari kuzatiladi.hujjatning nomini bosh harf bilan yozgan ma’qul. shuning uchun ham har bir hujjatning til va uslub xususiyatlarini o‘rganmoqchi bo‘lgan kishi uning keltirilgan namunalarini sinchiklab kuzatsa, ularning har birining o‘ziga xos xususiyatlarini va qoliplarini bilib olishi qiyin bo‘lmaydi. hujjatlarni yozishda bir xillikka erishish va unga ko‘nikma hosil qilish katta yutuq sanaladi. boshqaruv jarayonining murakkabligi va serqirraligiga muvofiq ravishda idoraviy ish yuritish qog‘ozlari, hujjatlar ham xilma-xil va miqdordan juda ko‘p. hujjatlarning maqsadi, yo‘nalishi, hajmi, shakli …

5 / 10

hujjatlar ayni muassasaning o‘zida tuziladigan va shu muassasa ichida foydalaniladigan hujjatlardir, muayyan muassasaga boshqa tashkilot yoki ayrim shaxslardan keladiganlari esa tashqi hujjatlardir. hujjatlar mazmuniga ko‘ra ikki turli bo‘ladi: 1. sodda hujjatlar - muayyan bir masalani uz ichiga oladi; 1. murakkab hujjatlar - ikki yoki undan ortiq masalani uz ichiga oladi. mazmun bayonining shakli jihatidan xususiy, namunaviy va qolipli (yoki trafaretli) hujjatlar farqlanadi. matnning o‘ziga xosligi, betakrorligi, hamisha ham bir andozada bo‘lmasligi xususiy hujjatlarning asosiy belgilaridir (masalan, xizmat yozishmalari va shu kabilar). bunday hujjatlarda ham muayyan doimiy tarkib mav- jud bo‘lsa-da, bevosita mazmun bayoni bir qadar erkin bo‘ladi. namunaviy hujjatlar boshqaruvning muayyan bir xil vaziyatlari bilan bog‘liq bir-biriga o‘xshash va ko‘p takrorlanadigan masalalar yuzasidan tuzilgan matnlarni o‘z ichiga oladi. qolipli hujjatlar, odatda, oldindan tayyorlangan bosma ish qogozlariga yoziladi, bunday hujjatlarda ikki turli axborot aks etadi, ya’ni o‘zgarmas (oldindan tayyor bosma matnda ifodalangan) va o‘zgaruvchi (hujjatni tuzish paytida mashinkada yoki qo‘lda yoziladigan) …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 10 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "ish yuritish tili va uslubi. hujjat turlari va xususiyatlari"

2-mavzu. ish yuritish tili va uslubi. hujjat turlari va xususiyatlari reja: 1. o‘zbek hujjatchiligida ish yuritish. 1. hujjatning asosini tashkil etuvchi qismlar 1. hujjatda imlo qoidalari. 1. ichki va tashqi hujjatlar. 1. sodda va murakkab hujjatlar. 1. xususiy, namunaviy va qolipli hujjatlar. 1. xizmat hujjatlari, shaxsiy hujjatlar. 1. hujjatlarning xizmat mavqeyiga ko‘ra tasnifi. 1. hujjat tili va uslubi, rekvizitlar. o‘zbek hujjatchiligini shakllanitirsh hamda takomillashtirishdagi eng muhim va dolzarb masalalardan biri hujjatlarning tili va uslubi masalasidir. hujjat tayyorlash va rasmiylashtirishda, avvalo, o‘zbek tilining barcha asosiy qonuniyatlari va qoidalarini ma’lum darjada tasavvur etish zarur. har bir rahbar, boshqaruv muassasi xodimlari, umuman faoliyati ish qog‘ozlarini tuz...

Этот файл содержит 10 стр. в формате DOCX (27,1 КБ). Чтобы скачать "ish yuritish tili va uslubi. hujjat turlari va xususiyatlari", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: ish yuritish tili va uslubi. hu… DOCX 10 стр. Бесплатная загрузка Telegram