relyatsion ma'lumotlar bazalari

DOCX 30 стр. 195,2 КБ Бесплатная загрузка

30 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 195,2 КБ

Тип файла DOCX

Страницы 30

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 30

o‘zbekiston respublikasi raqamli texnologiyalar vazirligi muhammad al-xorazmiy nomidagi toshkent axborot texnologiyalari universiteti raqamli texnologiyalar konvergensiyasi kafedrasi mustaqil ish mavzu: ma‘lumotlar bazasida relyatsion model va munosabatlar. bajardi: _________________ tekshirdi: sodiqov valijon toshkent – 2024 mavzu: ma‘lumotlar bazasida relyatsion model va munosabatlar. reja: 1. kirish. ma’lumotlar bazasida relyatsion model haqida umumiy ma’lumot. 2. relyatsion ma’lumotlar bazasi va ma’lumotlar bazasida munosabatlar. 3. relyatsion ma’lumotlar bazasi jadvallarini normallashtirish. 4. relyatsion ma’lumotlar bazasining asosiy ob’ektlari 5. xulosa 6. foydalanilgan adabiyotlar. kirish. relyatsion ma'lumotlar bazalarini ishlab chiqish 1960-yillarning oxirida, birinchi ishlar paydo bo'lganda boshlandi, unda mutaxassisga tanish bo'lgan jadvallar shaklida ma'lumotlarni rasmiylashtirish usullaridan foydalanish imkoniyatlari muhokama qilindi. ba'zi ekspertlar ma'lumotni taqdim etishning bunday usulini qarorlar jadvallari, boshqalari - jadvalli algoritmlar deb atashgan. relyatsion ma'lumotlar bazasi nazariyotchilari ma'lumotlarni taqdim etishning jadval usulini datalogik modellar deb atashgan. relyatsion ma'lumotlar bazalari nazariyasining asoschisi ibm xodimi, doktor ef kodd hisoblanadi, u 1970 yil 6 iyunda "katta umumiy ma'lumotlar banklari uchun …

2 / 30

osabatlar" "munosabat") va "relyatsion ma'lumotlar modeli" nomi paydo bo'ldi. hozirgi vaqtda ma'lumotlar bazalarini (mb) loyihalashning nazariy asosini relyatsion algebraning matematik apparati tashkil etadi. shunday qilib, relyatsion ma'lumotlar bazasi - bu ma'lum bir havolalar bilan birlashtirilgan ikki o'lchovli massivlar - jadvallar ko'rinishida taqdim etilgan ob'ektlar haqidagi ma'lumotlar (ma'lumotlar). ma'lumotlar bazasi bitta jadvaldan ham iborat bo'lishi mumkin. relyatsion ma'lumotlar bazalarini o'rganishni davom ettirishdan oldin, keling, nazariya va amaliyotda qo'llaniladigan atamalar va ta'riflarni ko'rib chiqaylik. ma'lumotlar bazasi jadvali- ob'ektlarning bir klassi haqidagi ma'lumotlarni o'z ichiga olgan ikki o'lchovli massiv. relyatsion algebra nazariyasida ikki o'lchovli massiv (jadval) deyiladi munosabat. jadval quyidagi elementlardan iborat: maydon, katak, yozuv maydon ma'lumotlar bazasi ob'ektlarini tavsiflovchi atributlardan birining qiymatlarini o'z ichiga oladi. jadvaldagi maydonlar soni ma'lumotlar bazasi ob'ektlarini tavsiflovchi belgilar soniga mos keladi. 22 hujayra tegishli maydonning o'ziga xos qiymatini o'z ichiga oladi (bitta ob'ektning atributi). yozib olish- stol qatori. u bitta ob'ektni tavsiflovchi barcha belgilarning qiymatlarini o'z ichiga …

3 / 30

r qanday shaxsning xususiyatlarini o'ziga xos tarzda belgilaydi. jismoniy shaxs(kadrlar bo'limi yoki korxona buxgalteriya hisobi uchun tegishli ma'lumotlar bazasi jadvallarini tuzishda). jadvalning kaliti bitta emas, balki bir nechta maydon bo'lishi mumkin. bunday holda, maydonlar to'plami faqat ikkita vaqtga bog'liq bo'lmagan shartlar bajarilganda jadval uchun mumkin bo'lgan kalit bo'lishi mumkin: yagonalik va minimallik. birlamchi kalitning bir qismi bo'lmagan har bir maydon jadvaldagi kalit bo'lmagan maydon deb ataladi. o'ziga xoslik kalit har qanday vaqtda ma'lumotlar bazasi jadvali bir xil kalit maydon qiymatlariga ega bo'lgan ikkita turli yozuvni o'z ichiga olmaydi. yagonalik shartining bajarilishi majburiydir. vaziyat minimallik kalit maydonlar faqat tanlangan maydonlar qiymatlarining kombinatsiyasi ma'lumotlar bazasi jadvali yozuvlarining o'ziga xosligi talablariga javob berishini anglatadi. bu shuningdek, kalitga kiritilgan maydonlarning hech biri noyoblikni buzmasdan undan chiqarib tashlanishi mumkin emasligini anglatadi. bir nechta maydonlardan iborat bo'lgan ma'lumotlar bazasi jadvalining kalitini shakllantirishda quyidagi qoidalarga amal qilish kerak: siz kalitga jadval maydonlarini kiritmasligingiz kerak, ularning qiymatlari jadvaldagi …

4 / 30

tida tanlasangiz, u holda pasport raqami muqobil kalit bo'ladi. relyatsion ma'lumotlar bazasi va ma’lumotlar bazasida munosabatlar. ma’lumotlami relyatsion modeli asosida munosabat tushunchasi yotadi. munosabatni ikki o 'ichamli jadvallar yordamida tavsiflash qulay. jadval tushunarli ko'rimli va inson uchun oddiy. munosabatlar to‘pi ami m a’lumotlami saqlash uchun ishlatilishi mumkin. shu bilan birga ular orasidagi bog‘lanishlarni modellashtirish imkonini bei adi. 0‘tgan mavzularda ко‘rib chiqilgan ierarxik, tarmoqli va boshqa ma’lumotlami tasvirlash usullarini shunday ikki o ‘lchamli jadvaiga keltirish mumkin. bunday jadvallami quyidagi xususiyatlar! bo‘ladi. - jadvalni har bir ma’lumot element! maydon hisoblanadi va takrorlanuvchi guruhlar bo‘lmaydi; - barcha ustunlar bir jinslidir; - xar bir ustimga nom tayinlangan; jadvalda bir xil satr ikki marta uchramaydi; - bunday jadvalda satr va ustunlar ixtiyoriy tartibda qaraladi va ixtiyoriy ketma-ketlikda ishlatilislii mumkin. bunday xususiyatlarga jadvalar munosabat deyiladi. munosabat asosida qurilgan ma’lumotlar bazasi relyatsion ma’lumotlar bazasi deyiladi. 2.2-jadvalni sxematik qisqartirilgan ko‘rinishida xizmatchi obyekti (xiz.nom f.1,sh, unvoni, tugilgan yili, bo‘lim, …

5 / 30

ter xotirasida yozuvlarning o'mini aniqlashda rna’lumot elementi ishlatiladi. bu element kalit deb ataladi. agar kalit obyektni bir qiymatli identifikatsiyalasa, u birlamchi kalit deyiladi. aks holda tashqi kalit deyiladi. agar obyektlarni identifikatsiyalash uchun bir nechta atributlar talab etilsa, bunday kalit tugallangan kalit deb ataladi. agar a va в guruhdagi obyektlar beriigan bo'lsa, uiar orasidagi quyidagi mosliklar yoki munosabatlarni o'rnatish mumkin: 1. birga - bir (1: l)munosabat. a va в obyektlar to’plami orasida 1:1 munosabat o'rnatilgan deyiladi, agarda a obyektning bir nusxasiga в obyektning bitta nusxasi mos kelsa, va aksincha, в obyektning bir nusxasiga a obyektning bitta nusxasi mos kelsa. 2. birga - ko‘p (1 :n) munosabat. a va в obyektlar to'plamida a obyektning bir nusxasiga в obyektning bir nechta nusxasi mos kelsa, shu bilan birga в obyektning bir nusxasiga a obyektning bir nechta nusxasi mos kelsa shunday munosabat hosil boiadi. 3. ko'pga - bir (n.i) munosabat a va в obyektlar to‘plami …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 30 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "relyatsion ma'lumotlar bazalari"

o‘zbekiston respublikasi raqamli texnologiyalar vazirligi muhammad al-xorazmiy nomidagi toshkent axborot texnologiyalari universiteti raqamli texnologiyalar konvergensiyasi kafedrasi mustaqil ish mavzu: ma‘lumotlar bazasida relyatsion model va munosabatlar. bajardi: _________________ tekshirdi: sodiqov valijon toshkent – 2024 mavzu: ma‘lumotlar bazasida relyatsion model va munosabatlar. reja: 1. kirish. ma’lumotlar bazasida relyatsion model haqida umumiy ma’lumot. 2. relyatsion ma’lumotlar bazasi va ma’lumotlar bazasida munosabatlar. 3. relyatsion ma’lumotlar bazasi jadvallarini normallashtirish. 4. relyatsion ma’lumotlar bazasining asosiy ob’ektlari 5. xulosa 6. foydalanilgan adabiyotlar. kirish. relyatsion ma'lumotlar bazalarini ishlab chiqish 1960-yillarning oxirida, birinchi ishlar pay...

Этот файл содержит 30 стр. в формате DOCX (195,2 КБ). Чтобы скачать "relyatsion ma'lumotlar bazalari", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: relyatsion ma'lumotlar bazalari DOCX 30 стр. Бесплатная загрузка Telegram