radiobiologiya

PPT 20 pages 540.0 KB Free download

20 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 540.0 KB

File type PPT

Pages 20

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 20

презентация powerpoint tta termiz filiali davolash fakulteti 313-”b” guruh talabasi mengziyayev tohirning radiologiya fanidan tayyorlagan mustaqil ishi. radiatsion xavfsizlik radiobiologiya radiatsion nurlanishning turlari, xossalari, biologik ta’sir mexanizmi va unga qarshi kurash chora-tadbirlarini ishlab chiqishni o‘rganuvchi fan sifatida nazariy va amaliy jihatdan muhim ahamiyatga ega. radiobiologiya (radiatsion biologiya) - ionlashtiruvchi va ionlashtiruvchi ta’sirga ega bo‘lmagan nurlanishning biologik ta’sir mexanizmlarini o'rganuvchi, jumladan radiatsion energiyaning alohida molekulalar tomonidan yutilishidan tortib, hujayra va organizm darajasida yuz beruvchi murakkab tavsifga ega biologik o'zgarishlargacha jarayonlarni tavsiflovchi fan sohasi hisoblanadi radiobiologiya tarixi radiobiologiya va radiobiofizikaning rivojlanish tarixi quyidagi bosqichlarda ajratiladi: i bosqich - 1890-1922-yillarga to‘g‘ri keladi – 1895-yilda vilgelm konrad rentgen (germaniya) tomonidan rentgen nurlanishi aniqlangan, 1896-yilda a.bekkerel tomonidan uran (2™u) elementining radioaktivlik xossasi aniqlangan va bu kashfiyot tabiiy radioaktivlik hodisasining o‘rganilish tarixining boshlanishi hisoblanadi. 1898-yilda рег kyuri (1859-1906) va mariya skladovskaya kyuri (1867-1934) radioaktiv rd va po elementlarini kashf qilishgan. shuningdek, 1920-yillarda f.dessauer tomonidan radiatsion nurlanish …

2 / 20

y tavsiflash ishlab chiqilishi amalga oshirilgan. bu yo‘nalishda f.dessauer, l.grey, n.v.timofeev-resovskiy, a.m.kuzin, d.e.li, b.n.tarusov, n.m.emanuelb, k.simmer, g.a.nadson, g.s.filippov, g.myoller, l.stadler kabi olimlar tadqiqot olib borishgan. iii bosqich (1945-yildan 1986-yilgacha) ya’ni, 1945-yilda «xirosima-nagasaki» fojiasidan keyingi davr, bu davr radiatsion nurlanishning biologik ta’sir mexanizmlarini aniqlash va unga qarshi kurash vositalarini ishlab chiqish davri hisoblanadi. bu bosqichda radiatsion nurlanishning barcha tuzilish darajalaridagi biologik tizimlarga ta’sir mexanizmlari o‘rganilgan, radiatsion nurlanishga qarshi usullar ishlab chiqilgan, tibbiyot amaliyotida radiatsion diagnostika va radiatsion terapiya usullari joriy qilingan. iv bosqich - radiatsion nurlanishning ta’sirini o‘rganish yo‘nalishidagi zamonaviy davr (1986-yilda ukrainada «chernobil» fojiasi yuz berganidan keyingi davr). 1986-yilda chernobil aes halokatidan keyin, radiatsion nurlanishning biologik obyektlarga ta’sir mexanizmlarini sifat va miqdoriy jihatdan tavsiflash, radiatsion manbalardan foydalanish bo‘yicha qat’iy qoida va tartiblaming ishlab chiqilishi bo‘yicha tadqiqotlarning yangi davri boshlangan. shuningdek, radiobiologiya fan sohasining rivojlanishida kimyoviy element atomi yadrosining tuzilishini o‘rganish bo‘yicha qo‘lga kiritilgan yutuqlar muhim ahamiyatga ega hisoblanadi. xix asr …

3 / 20

iasi. «mixama» fojiasi. «fukusima» fojiasi. ionlashtiruvchi nurlanish elektromagnit nurlanishning nisbatan batafsil o‘rganilgan spektri hisoblanib, aynan radiobiologiya va radiobiofizika fanining tadqiqot sohasini tashkil qiladi. barcha zaryadlangan zarrachalar modda bilan ta’sirlashishda o‘z energiyasini yo‘qotishi, bu energiyaning modda atomi tomonidan yutilishi hisobiga ionizatsiya hodisasi yuzaga kelishi qayd qilinadi. masalan, o‘limga olib keluvchi -600 ber radiatsion nurlanish ta’sir ko‘rsatishi sharoitida, odam organizmida har 1 sm3 biologik to‘- qimaga nisbatan taxminan 1015 dona ion hosil bo‘lishi hisoblab chiqilgan. ionlashtiruvchi nurlanish turlariga - elektromagnit nurlanish spektrlari (y-nurlanish va rentgen nurlanishi), korpuskulyar nurlanish kiritiladi. korpuskulyar nurlanish elektron, pozitron, neytron, alfa zarrachalar, protonlar, tezlashtirilgan ion kabilar tomonidan yuzaga keltiriladi. jumladan, elektronlar ta’sirida yuzaga keluvchi nurlanish turi sifatida - radioaktiv atom yadrosi parchalanishida yuzaga keluvchi, 0,002-2,3 mev energiyaga ega bo‘lgan elektronlar (b- zarrachalar) qayd qilinadi. korpuskulyar ionlashtiruvchi nurlanish korpuskulyar ionlashtiruvchi nurlanishga quyidagilar kiritiladi: • β - zarrachalar oqimi (elektronlar yoki pozitronlar oqimi); • protonlar ( h+), deytronlar (d+) oqimi; …

4 / 20

n, elektron). ionizatsiya zichligi bo‘yicba: i. siyrak ionizatsiya (rentgen nurlanishi; /-nurlanish, elektronlar); ii. zich holatdagi ionizatsiya (α-zarrachalar, β-zarrachalar, neytronlar). ionlashtiruvchi nurlanishning xossalari ionlashtiruvchi nurlanish - bu nurlantiriluvchi obyekt atom va molekulalarini bevosita yoki bilvosita qo‘zg‘algan holatga o‘tkazish xossasiga ega bo‘lgan zarrachalar yoki kvant oqimi hisoblanadi. radiatsion nurlanish moddaga singish, moddani ionlashtirish xossasiga ega hisoblanadi. ionlashtiruvchi nurlanish energiyasi ionlashtiruvchi nurlanish energiyasi elektron-volt (ev) o'lchov birligida ifodalanadi. ya’ni, 1 ev - bu plastinkalari oralig'ida 1 v potensiallar farqi (kuchlanish) hosil qiluvchi elektr maydonida harakatlanuvchi 1 ta elektronning energiya qiymatini ifodalaydi (1 ev= l,6 0 2 x l0 19 j; 1 j = 6,24xl018ev). radiobiologiyada 1 kiloelektron-volt (kev) - 1000 ev; 1 megaelektron-volt (mev) = 1000 kevo‘lchovlaridan foydalaniladi. dozimetriya ionlashtiruvchi nurlanishni o’lchash usullari va qurilmalari, radioaktiv nurlanishning biologik organizmga ta’sir darajasini miqdoriy ko‘rsatkichlar asosida tavsiflash haqidagi nazariy va amaliy bilimlar majmuasi hisoblanadi. nurlanish dozasi (d„) - bu nurlanish vaqti davomida modda og‘irlik birligiga …

5 / 20

igi sifatida rad ishlatiladi: rad =0,01 gr v.elin tomonidan (rossiya) yarim o‘tkazgichli detektor yordamida radiatsiya nurlanishi qiymatini o’lchash moslamasi ishlab chiqilgan bo‘lib, ushbu moslama (do-ra, dozimetr-radiometr) maxsus dasturiy ta’minotga ega va uyali telefon aloqa vositasining sxemasiga o‘rnatilishi yoki tashqi ulanuvchi moslama sifatida foydalanilishi mumkin, shuningdek, usb-port orqali iphone, ipad, ipod touch yoki android smartfonlariga ulangan holda foydalanilishi mumkin. do-ra tizimi odam organizmida soat, sutka, hafta oy yoki yil davomida olingan radiatsiya nurlanishi qiymatini aniqlaydi. shuningdek, qo‘l soatiga o‘matilgan, γ-nurlanishni o’lchashga mo’ljallangan, dkg-rm1603a dozimetri (rossiya) ishlab chiqarilgan e’tiboringiz uchun rahmat

Want to read more?

Download all 20 pages for free via Telegram.

Download full file

About "radiobiologiya"

презентация powerpoint tta termiz filiali davolash fakulteti 313-”b” guruh talabasi mengziyayev tohirning radiologiya fanidan tayyorlagan mustaqil ishi. radiatsion xavfsizlik radiobiologiya radiatsion nurlanishning turlari, xossalari, biologik ta’sir mexanizmi va unga qarshi kurash chora-tadbirlarini ishlab chiqishni o‘rganuvchi fan sifatida nazariy va amaliy jihatdan muhim ahamiyatga ega. radiobiologiya (radiatsion biologiya) - ionlashtiruvchi va ionlashtiruvchi ta’sirga ega bo‘lmagan nurlanishning biologik ta’sir mexanizmlarini o'rganuvchi, jumladan radiatsion energiyaning alohida molekulalar tomonidan yutilishidan tortib, hujayra va organizm darajasida yuz beruvchi murakkab tavsifga ega biologik o'zgarishlargacha jarayonlarni tavsiflovchi fan sohasi hisoblanadi radiobiologiya tarixi rad...

This file contains 20 pages in PPT format (540.0 KB). To download "radiobiologiya", click the Telegram button on the left.

Tags: radiobiologiya PPT 20 pages Free download Telegram