hujayra nazariyasi

PPT 26 pages 14.5 MB Free download

26 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 14.5 MB

File type PPT

Pages 26

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 26

слайд 1 samarqand veterinariya meditsinasi instituti zooinjeneriya fakulteti “hayvonlar genetikasi,seleksiyasi, urchitish va ko`paytirish” kafedrasi tuzuvchi: assistent z.b. suyunova teodor shvann hujayra nazariyasi asoschisi ilk hujayra tasviri («микрография» kitobidn, 1664 yil) reja: 1. hujayra va uning tuzulishi: 1.1 prokariot hujayra 1.2 eukariot hujayra 1.3 prokariot va eukariot hujayralarning solishtirishma farqlari 2. hujayraning kimyoviy tarkibi 3. eukariotlar organoidlari 4. bakteriya, o’simlik va hayvonlarning hujayralarini solishtirma jadvali foydalanilgan adabiyot va manbalar. * hujayra - bu barcha tirik organizmlar(viruslardan tashqari)ning elementar tarkibiy birligi bo’lib, * o’z moddalar almashinuvi, * mustaqil yashash, * o’z-o’zni qayta tiklash, yuzaga keltirish va rivojlanish kabi xususiyatlariga egadir. barcha tirik organizmlar ikkiga bo’linadi: ko’p hujayrali (hayvonlar, o’simliklar va qo’ziqorinlar); bir hujayrali (sodda va bakteriyalar); hujayra tuzulishi va hayot faoliyatini o’rganuvchi fan bu – sitologiya fani hisoblanadi. sitologiya so’zining ma’nosi – inglizcha “cell” – hujayra, “logos” – fan degani, xozirda ushbu fan ko’proq cellbiology deb atala boshlangan. 1. hujayra va uning …

2 / 26

on (ba’zida chiziqsimon) ikki zanjirli dnk molekulasi giston-oqsillar bilan komlekslar xosil qilishmaydi. prokariot hujayralilarga – bakteriyalar, ko’kimtir-yashil suv o’tlari va arxeyalar kiradi. prokariot hujayralar avlodi bu – eukariot hujayralarning – mitoxondriya va plastidalari hioblanadi. yadro qobig’i yadro teshikachalari ribosomalar silliq endoplazmatik to’r vezikulalar lizosoma goldji apparati donador endoplazmatik to’r yadro eukariot hujayra eukariotlar (grekcha ευ — yaxshi, to’la va κάρῠον — yadro, yong’oq) — yadro qobig’i bilan ajralib turuvchi to’la yadroga ega hujayralar hisoblanadi. genetik materiallari bir nechta ikkitalik zanjirsimon dnk molekulalari (organizm turiga qarab ikki va undan oritq bir necha yuz) da bo’lib, giston-oqsillari bilan komplekslar xosil qiluvchi hujayralar hisoblanadi. eukariot hujayralarda yadro va boshqa organoidlarni tashkil etuvchi membranalardan tashqari yana ichki membranalar sistemasiga ham ega. undan tashqari bu turdagi hujayralar o’z tarkibida hujayra ichki simbiontlari – prokariotlar – mitoxondriyalarga, suv o’tlarida esa – plastidalarga ega. ўсимлик ҳужайраларининг шакллари. 1,2-мeристeматик ҳужайралар;3-крахмал йиғувчи парeнхима ҳужайраси;4-эпидeрмис ҳужайраси;5-икки ядроли ҳужайра;6-баргнинг ассимиляцион тўқимаси …

3 / 26

айчалари;3- гольжи аппарати;4- ядро;5-митохондрия;6- полисома 7- рибосома;8- микронайчалар;9-хлоропласт;10- хлоропласт қобиғи;11-ўрта пластинка;12-цeллюлозали пўст;13-плазматик мeмбрана;14-ҳужайралараро бўшлиқ;15-вакуола;16-силлиқ эндоплазматик тўр;17-доначали эндоплазматик тўр;18-ядро қобиғи;19-ядроча. hujayra membrnasi mitoxondriyalar yadro, plazma endoplamatik to’r hujayra membranasi klapanlari tirik hujayraning ustki kompleksi ushbu kompleks quyidagi ketma-ketlikdan iborat: glikokaliks; - plazmalemma; sitoplazmaning kortikal qavatlaridan iborat. ularning barchasi – biologik membrana deyiladi. uning qalinligi 10 nanometr. birinchi navbatda hujayrani tashqi muhitdan himoya qiladi. undan tashqari ushbu qavat transportirovka vazifasini ham o’taydi. hujayra o’z membranasining butunligigni saqlash uchun energiya sarflamaydi: molekulalari gidrofob qismlardan iborat yog’ molekulalari bilan termodinamik qulay xolatda bir-biriga nisbatan joylashishadi. hujayraning glikokaliksi plazmalemmadagi oligosaxaridlarr, polisaxaridlar, glikoproteinlar va glikolipidlar bilan “qotirilgan” bo’ladi. glikokaliks retseptor(aniqlash) va marker(joylashtirish) funksiyalarini bajaradi. undagi plazmatik membranasi fosfolipidlar va lipoproteidlardan tahkil topgan bo’ladi, xususan antigen va retseptor tarkibiga ham ega. kortikal sitoplazma qavatida sitoskeletining maxsus elementlariga ega bo’lib, aktin mikrofilamentalar bilan tartiblangan bo’ladi. kortikal qavat (korteks)ning eng asosiy funksiyasi bu – psevdopodial reaksiyalar: chiqarib tashlash, singdirib …

4 / 26

adi” ganday ko’rinadi, haqiqatdan esa eukariot hujayrasining ichki qismlari qat’iy qoidaga buysunib tartiblshgan bo’ladi. organiodlar harakatlari maxsus transportirovka sistemasi – mikrotrubkalar vositasi(“hujayra yo’lalri”)da koordinatsiyalanadi. ulardagi harakatlar maxsus oqsillar – deneinin va kinezinlar (dvigaellari) yordamida harakatga keltiriladi. alohida oqsil molekulalari ham hujayra ichida pala-partish emas, balkim yuqoridagi qoidalarga amal qilgan xolda zarur kompartment(“joy”)alariga maxsus signallar tizimi bilan hujayra transport sistemasi tomonidan aniqlanib kerakli joylariga yetkaziladi. hujayra membranasi tasviri. rasmda faqat integral oqsillar berilgan: kichik havorang va oq shariklar lipidlarning gidrofil “boshchalari”; ularga biriktirilgan chiziqlar – gidrofob “dumlar”; qizillari – globulalar; sariqlar - spirallar sariq oval nuqtachalar – xolesterol molekulasi; sariq-yashil rangli shodalar – glikokaliksni shakllantiruvchi oligosaxarid zanjirlari. endoplazmatik retikulum (to’r) eukariot hujayrada bir-biriga o’tuvchi membrananing bo’limcha(trubka, sisterna)lari mavjud bo’lib, u endoplazmatik retikulum(to’r) deb yuritiladi. unda ribosomalar birikkan membranalari – granulyar (donador)da oqsillar sintezi amalga oshadi. ribosomalari yo’q membranalari esa silliq (agranulyar) qobiqlari lipidlar sintezi amalga oshadi. silliq va donador endoplazmatik to’rlar …

5 / 26

lari bo’lib, qirg’oqlariga yaqin joylarida kengayganroq bo’ladi. goldji apparati sisternalarida ba’zi oqsillar yetishtiriladi va ular sekretsiyalar yoki lizosomalarni shakllantirishga mo’ljallangan bo’ladi. goldji apparati assimetrik shaklda bo’lib, uning sisternalari hujayra yadrosiga yaqin joylashgan bo’ladi. ядро hujayra yadrosi dnk molekulasini o’z ichiga oladi. dnk da organizmning genetik ma’lumotlari saqlanadi. yadroda replikatsiya, ya’ni dnk molekulasi ikkitaga aylanadi. hamda transkripsiya – dnk matritsasida rnk molekulalar sintezi yuz beradi. dnk ning ikkitalik spirali sitoskelet unga oqsillarning fibrillyar tarkiblilari kiritilib, hujayra sitoplazmasidagi: mikrotrubkalar, aktiv va oraliq filamentlar kiradi. mikrotrubkalar organellar tashishiga, aktin filamentlar hamda oraliq filamentlar hujayra shaklini ta’minlaydi, o’simlik bargi protoplastlari протопласт (grekcha πρώτος — «birinchi» va πλαστός — shakllangan) — o’simlik va bakterial hujayralarning tarkibiy qismi bo’lib, o’z ichiga sitoplazma, yadro, organellalar, hujayra membranalarni oladi. sentriolilar silindrsimon oqsil strukturalar bo’lib, hayvon hujayralarining yadrosiga yaqin joylashgan bo’ladi, o’simliklarda ular yo’q. ular asosan hujayra bo’linihiga javobgar. epiteliy hujayralari atf –seintetaza molekulalari matriks membrana oraliqlari ichki membrana …

Want to read more?

Download all 26 pages for free via Telegram.

Download full file

About "hujayra nazariyasi"

слайд 1 samarqand veterinariya meditsinasi instituti zooinjeneriya fakulteti “hayvonlar genetikasi,seleksiyasi, urchitish va ko`paytirish” kafedrasi tuzuvchi: assistent z.b. suyunova teodor shvann hujayra nazariyasi asoschisi ilk hujayra tasviri («микрография» kitobidn, 1664 yil) reja: 1. hujayra va uning tuzulishi: 1.1 prokariot hujayra 1.2 eukariot hujayra 1.3 prokariot va eukariot hujayralarning solishtirishma farqlari 2. hujayraning kimyoviy tarkibi 3. eukariotlar organoidlari 4. bakteriya, o’simlik va hayvonlarning hujayralarini solishtirma jadvali foydalanilgan adabiyot va manbalar. * hujayra - bu barcha tirik organizmlar(viruslardan tashqari)ning elementar tarkibiy birligi bo’lib, * o’z moddalar almashinuvi, * mustaqil yashash, * o’z-o’zni qayta tiklash, yuzaga keltirish va rivojlan...

This file contains 26 pages in PPT format (14.5 MB). To download "hujayra nazariyasi", click the Telegram button on the left.

Tags: hujayra nazariyasi PPT 26 pages Free download Telegram