исломнинг марказий осиё минтақасидаги ўрни ва аҳамияти тарих ва ҳозирги замон

DOC 134,0 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1352010679_28317.doc исломнинг марказий осиё минтақасидаги ўрни ва аҳамияти: тарих ва ҳозирги замон www.arxiv.uz исломнинг марказий осиё минтақасидаги ўрни ва аҳамияти тарих ва ҳозирги замон режа: 1. марказий осиё минтақаси, хусусан, моварауннаҳрда динларнинг ривожланиши ва жамият маънавий ҳаётида тутган ўрни. (исломгача бўлган давр). 2. ҳозирги ўзбекистон ҳудудида ислом тарихи. марказий осиё мутафаккирларининг ислом илмлари ва маданияти ривожидаги ўрни. 3. ханафийлик – исломдаги энг муътадил мазҳаб. тасаввуф. бағрикенглик анъаналари. 4. ҳозирги даврда минтақа халқлари ҳаёти ва кишиларнинг маънавий-аҳлоқий қарашлари шаклланишида ислом динининг ўрни ва аҳамиятининг ўсиши: сабаблар, омиллар, истиқболлар. марказий осиё минтақаси, хусусан моварауннаҳрда исломгача бўлган даврда ҳам турли динларнинг ривожланиши ва уларнинг жамият маънавий ҳаётида муҳим ижобий ўрин тутган. қадимги турон замин милоддан аввалги 2000 йиллардаёқ диний эътиқодлари мустаҳкамлиги ўзининг давлатчилигига эга бўлганлиги сабабли юксак ижтимоий – маънавий тараққиётга эришган. ўз урф-одатларини, эътиқодини сақаб қолиш ва ривожлантиришга алоҳида эътибор берганлар. марказий осиё кўпдан кўп эътиқодлар, диний фалсафий таълимотлар ватанидир. қадимги тарихдан …

рдўштийлик, монийлик, маздакийлик, буддавийлик каби динларни кўрсатиш мумкин. марказий осиёда ҳамиша диний бағрикенглик анъаналарига асосланиб фаолият олиб борилган. зардўштийлик динини муқаддас китоби «авесто» ҳақида президент и.каримов тўғри таъкидлаганидек, «бу нодир китоб бундан 30 аср аввал икки дарё (аму ва сир) оралиғида, мана шу заминда умргузаронлик қилган аждодларимизнинг биз авлодларга қолдирган маънавий, тарихий меросидир... «авесто» айни замонда бу қадим ўлкада буюк давлат, буюк маданият бўлганидан гувоҳлик берувчи тарихий ҳужжатдирки, уни ҳеч ким инкор эта олмайди». бундан ташқари и.каримов 2001 йил 3 ноябрда «авесто» нинг 2700 йиллик юбилейига бағишланган тантанали йиғилишида қилган маърўзасида ҳам уни «ҳаёт йўриқномаси» деб атаган эди. кейинги кўпгина илмий изланишларда жумладан, олима фозила сулаймонованинг «шарқ ва ғарб», «нур шарқдан таралади» каби асарларида марказий осиё халқларини исломгача бўлган динларидан зардўштийлик оврупани кўҳна юнон маданиятига ҳам сезиларли таъсир кўрсатганлиги қайд этилади. «авесто» да энг аввало маънавий комил, адолатпарвар, эзгуликни барқарор қиладиган инсонни шакллантириш ғояси мавжуд. шу асосда инсонни бунёдкорлик, яратувчилик …

ффоликка ёки гуноҳдан ҳолис бўлишликка фақат таркидунё қилиш, нафсини тийиб ҳаёт кечириш орқали эришиши мумкин деб ҳисоблаганлар. эрамизнинг vi аср бошларида эронда вужудга келган «маздакизм» деб аталган диний таълимот ҳам марказий осиёда кенг тарқалади. бу динда монийлик таълимотини янада тўлдириб, унинг ноумидлик, таркидунё қилиш ғояларини инкор қилиб, дунёга яратувчилик ва орзу-умид билан қараш лозим деган ғояни олга суради. унда яхшилик ва ёмонлик ёки зиё ва зулмат курашида зиё албатта ғалаба қилади деб таъкидланади. шундай қилиб, монийлик ва маздакизм диний таълимотлари ҳам марказий осиё халқлари маънавий юксалишида муҳим аҳамият касб этади. марказий осиё минтақаси, хусусан, моварауннаҳрда жамият маънавияти, маданияти ва маърифатининг шаклланиши ҳамда ривожланишида муҳим ҳисса қўшган таълимотлардан бири «буддавийлик» динидир. ҳиндистонда пайдо бўлган ушбу дин милодий биринчи асрдан бошлаб моварауннаҳр ҳудудларига кириб келиб, кенг тарқалган. ҳатто кушон ва эфталитлар империяси даврида буддавийлик дини давлат ҳимоясига олинган бўлиб, ўша вақтда забт этилган тангаларда будданинг турли кўринишдаги тасвирлари мавжудлиги фанда исботланган. айрим …

ир. япониялик таниқли олим «ҳалқаро ипак йўли» академиясининг директори като кюзо бу борада ҳайрат билан қайд этади: «қоратепада топилган буддавий иншоотлари марказий осиёда топилган ана шу ёдгорликларнинг энг йиригидир. барча масъулиятни зиммамга олиб айтаманки, бу обида жахон археологиясида ноёб ва нодир саҳифадир». юқорида келтирилган фактлар зардўштийлик динидан сўнг юзага келган буддавийлик дини ҳам моварауннаҳрда маданият, маънавият, маърифат ривожига ўлкан ҳисса қўшган динлардан бири эканлигини исботлаб турибди. араблар моварауннаҳрга бостириб киргач, буддавийлик даврида яратилган санъат асарлари йўқ қилинди. тарихчи муҳаммад ан-наршахий ўзининг «бухоро тарихи» асарида буддавийлик байрамларини бухорода нишонланиши ҳақида маълумот беради ва бухороликларни ислом динига киритишда жуда қийинчиликларга учраганлигини қўйидагича қайд этади: «бухоро аҳолисини ҳар сафар ислом лашкарлари келганида мусулмонликни қабул қилади, араблар қайтиб кетганида эса улар яна ислом динидан қайтар эдилар. қутайба ибн муслим тўртинчи марта келганида жанг қилиб бухоро шаҳрини олди ва кўп қийинчиликлардан кейин бу ерда ислом динини юзага чиқарди ва турли йўллар билан уларга қийинчиликлар яратиб, …

ий эътиқодлар таъсирида шаклланган маънавият ва маърифат кўп қиррали, бир неча хил диний фалсафий қарашлар, ранг-баранг ғоялардан иборат бўлган. улар диний бағрикенглик тамойили асосида муносабат олиб бориб, турли динга эътиқод қилувчилар тинч-тотув яшаб, жамиятнинг маънавий ҳаёти ривожига ижобий ҳисса қўшганлигини кўриш мумкин. 2.2. ислом дини моварауннахрга vii асрнинг иккинчи ярмида, аниқроқ қилиб айтганда, араб истилочиларининг биринчи юриши 651 йилда убайдуллоҳ ибн зиёд бошчилигида амалга оширилади. 676 йилда эса саид ибн усмон раҳбарлигида бухоро, суғдиёна, кеш, насаф шаҳарларига ҳужум қилинади. иккинчи юриш 705 йилда қутайба ибн муслим томонидан бошланди ва араблар истилолари натижасида кириб келади. ислом лашкарларига асосан саҳобалар ва тобеъинлар саркардалик қилар эдилар. улар қайси шаҳарни забт этсалар, ўша жойда дарҳол масжидлар қурар, аҳолисига диний таълим бериш учун саҳобалардан махсус вакиллар қолдириб кетардилар. шу тариқа бухоро, самарқанд, шош, термиз каби кўплаб шаҳарларда қуръони карим ва пайғамбар ҳадиси шарифлари ўқитилиб, тарғиб қилинади. марказий осиё аҳолисини исломга киритиш 715 йилларгача давом этади. …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "исломнинг марказий осиё минтақасидаги ўрни ва аҳамияти тарих ва ҳозирги замон"

1352010679_28317.doc исломнинг марказий осиё минтақасидаги ўрни ва аҳамияти: тарих ва ҳозирги замон www.arxiv.uz исломнинг марказий осиё минтақасидаги ўрни ва аҳамияти тарих ва ҳозирги замон режа: 1. марказий осиё минтақаси, хусусан, моварауннаҳрда динларнинг ривожланиши ва жамият маънавий ҳаётида тутган ўрни. (исломгача бўлган давр). 2. ҳозирги ўзбекистон ҳудудида ислом тарихи. марказий осиё мутафаккирларининг ислом илмлари ва маданияти ривожидаги ўрни. 3. ханафийлик – исломдаги энг муътадил мазҳаб. тасаввуф. бағрикенглик анъаналари. 4. ҳозирги даврда минтақа халқлари ҳаёти ва кишиларнинг маънавий-аҳлоқий қарашлари шаклланишида ислом динининг ўрни ва аҳамиятининг ўсиши: сабаблар, омиллар, истиқболлар. марказий осиё минтақаси, хусусан моварауннаҳрда исломгача бўлган даврда ҳам турли динлар...

Формат DOC, 134,0 КБ. Чтобы скачать "исломнинг марказий осиё минтақасидаги ўрни ва аҳамияти тарих ва ҳозирги замон", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: исломнинг марказий осиё минтақа… DOC Бесплатная загрузка Telegram