nurlanish manbalari

PPT 27 стр. 779,5 КБ Бесплатная загрузка

27 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 779,5 КБ

Тип файла PPT

Страницы 27

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 27

механика-математика факультети эҳтимоллар назарияси ва математик статистика кафедраси m a v z u нурланиш манбалари нурланиш манбаларини турлари. оптик тадқиқотларда нурланиш манбаларига қўйиладиган талаблар. оптик квант генераторлари-лазерлар. чизиқли (узлукли) ва узлуксиз спектрлар тарқатувчи ёруғлик манбалари. nurlanish manbalari issiqlik nurlanish manbalari issiqlik nurlanishi temperaturasi nol kelvindan farqli bo’lgan har qanday jismga xosdir. temperaturasi muvozanat bo’lganda qizdirilgan jism energiyani nurlantirish va yutish yo’li bilan almashtirib turadi, nurlanish hisobiga jism energiyasining kamayishi energiyani yutish hisobiga to’ldiriladi. jismning spektral yorqinlik va yutish qobiliyati o’zaro bog’liq. bu kirxgof qonuni orqali ifodalanadi. № манба тури ёритилганлик (стильба) спектр тури спектрал таркиби 1 неон лампаси 0,1- ,2 чизиқли кўзга кўринадиган оптик диапазонда 2 қуйи босимли симоб лампа 2-3 чизиқли кўзга кўринадиган оптик диапазонда 3 чўғланма лампа 200 узлуксиз 400-700 м 4 қора жисм (т=2300 к) 300 узлуксиз инфрақизил оптик диапазонда 5 волврам чўғланма лампа 500 узлуксиз 500 нм дан бошлаб инфрақизил оптик диаaпазонда 6 юқори босимли симоб …

2 / 27

yetkazish mumkin ekan. bu esa absolyut qora jismga juda yaqin bo’ladi. ko’p hollarda nurlanish manbai sifatida nakalli lampadan foydalaniladi. etalonli lampalarda nakal elementi sifatida ya’ni 1-2 mm bo’lgan volframdan foydalaniladi. lentani yetarli darajada 2800-3000 k gacha qizdirish usuli lentaning kesimiga qarab 10-20 ampergacha elektr toki zarur. bunda har bir lenta o’zining tokka bog’liq bo’lgan yorqinlik temperaturasiga ega bo’ladi. shuning uchun spektrning kerakli to’lqin uzunlikdagi spektral yorqinligini lentali lampaning temperaturaviy yorqinligiga qarab olish qiyin emas. shuningdek volfram spirally lentalar ham keng qo’llaniladi. bunday lampalar bilan yasaladigan shishaning turiga qarab ~200 nm dan 3 mkm to’lqin uzunlikda nur chiqaradi. nakalli lampalarning ishlash muddati va spiralning maksimal temperaturasi volframning bog’lanish jarayoni bilan bog’liq bo’lib spiral ingichkalashib qolishi mumkin. gologenli lampalarda bug’lanish sekinroq bo’ladi. bunday lampalar 600 mm.sim. ust. argon bilan to’ldirilgan kvarsli kolbadan iborat bo’lib 1-2 m gacha yod qo’shilgan bo’ladi. bunday lampaning ishlash jarayonida yodli sikl vujudga keladi, ya’ni spiral bug’lanishi natijasida …

3 / 27

raturadan (1400 k) yuqori bo’ladi. ikki oksidli toriy (tho2) qatlami bilan qoplangan globar 2000 k dan yuqori temperaturada ham ishlashi mumkin. 1400 k temperaturadagi maksimal nurlanish qobiliyati λ≈20 km sohaga to’g’ri keladi. globarning nurlanish qoraligi (absolyut qora jismga yaqinligi) juda yuqori bo’lib ε~0,8-0,9 ga teng. u infraqizil sohada ishlaydigan spektral asboblarda keng qo’llaniladi. nernet shtifti. u uzunligi 10-20 mm va diametri 2-3 mm bo’lgan zro2, y2o3, tho2 metall oksidlaridan tayyorlangan sterjendan iborat. nernet shtiftining tarkibi 80% sirkoniy oksidi, 10% toriy oksidi, 5% magniy oksididan iborat. sovuq holda u yaxshi izolyator hisoblanadi. 1000 k temperaturadan boshlab elektr tokini o’tkaza boshlaydi. 1700 k temperaturadagi nurlanish sohasi λ~1,5 mkm ga to’g’ri keladi. 1-6 mkm sohada shtift seliktiv nurlanadi. temperaturasi yuqori bo’lganligi uchun nernet shtifti yaqin iq sohada yaxshi nurlatgich hisoblanadi. platino-keramikali nurlatgich. u diametri 3 mm, uzunligi 10 mm dan iborat keramikali trubka bo’lib, ichiga plastinkali qizdirgich joylashtirilgan. platina erish temperaturasi yuqori bo’lganligi …

4 / 27

da keng qo’llaniladi. ularning ishlashi erish temperaturasi 3000-4000 k dan oshmaydi. bu esa ulardan ultrabinafsha sohada foydalanishni cheklaydi. gaz razryadli nurlanish manbalari. gazlarda razryad turlari. gazlarda elektr razryadlari turli xarakteristikali nurlanish manbalari yaratishning katta imkoniyatlarini beradi. nurlanuvchi muhitning parametrlari gazning turi, bosimi va elektr razryadining rejimiga qarab keng oraliqda o’zgartirilishi mumkin. bunday trubkalarda razryad turi katod va anodning volt-amper xarakteristikasiga bog’liq bo’ladi. gaz razryadi yorug’lik manbalarida nurlatgich plazma ya’ni ionlashgan kvazineytron gaz hisoblanadi. makroskopik nuqtai-nazardan plazma katta yoki kichik darajada hajm bo’yicha bir jinsli bo’lmaydi. plazmaning nurlanish xarakteri atom, ion va molekulaning energetik sathlari to’lqirilganligini belgilovchi ko’p sonli elementar jarayonlar mavjudligi bilan bog’liq. plazmaning birlik hajmda vujudga keladigan nurlanish bu hajmning o’ziga yoki qo’shni hajmga yutiladi. fazoviy bir jinsli bo’lmagan plazmaga jarayonlarning turli-tumanligi real plazmani analitik tasvirlash imkonini bermaydi. shuning uchun uning oddiylashtirilgan modellari qaraladi. bular termodinamik muvozanatli nurlanish, lokal termodinamik muvozanatli nurlanish, muvozanat bo’lmagandagi nurlanish va hokazolar. gaz razryadli …

5 / 27

on bilan to’ldirilgan lampalar mavjud. amalda simob lampalaridan keng foydalaniladi. sababi simob ub, ko’rish va yaqin iq sohada bir nechta yorqin chiziqlarga ega. lazerlar kashf qilinganga qadar simob lampalari asosiy yorug’lik manbai sifatida yorug’likning kombinatsion sochilishi spektrning o’rganilishida qo’llanilar edi. 1-rasmda simob lampasining ko’rinishi va ulanish sxemasi keltirilgan. 1-rasm yuqori bosimli simob razryadi stabillashgan sharoitda spektr bo’yicha ma’lum energiya taqsimotiga ega bo’lgan ma’lum manba sifatida foydalanilishi mumkin. u ultrabinafsha parsial ham deyiladi. 2-rasmlar yoy razryadli sharli simob lampasining ko’rinishi keltirilgan. shar lampalarining ishlash jarayonida kvars kolba ichidagi bosim juda yuqori bo’lishi mumkin hatto 80 atm gacha yetishi mumkin. shuning uchun u ishlashi jarayonida metal qoplami bilan qoplanishi lozim. bunday lampaning uzoq ishlashini ta’minlash uchun kolbaning temperaturasi 1200 k dan oshmasligi kerak. vaholangki yoy razryadining o’rta qismida temperatura 7000 k gacha yetishi mumkin. 2-rasm o’ta yuqori bosimli gaz lampalarida inert gazlar argon, kripton va ksenondan foydalaniladi. bu lampalarda dastlabki bosim 20 …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 27 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "nurlanish manbalari"

механика-математика факультети эҳтимоллар назарияси ва математик статистика кафедраси m a v z u нурланиш манбалари нурланиш манбаларини турлари. оптик тадқиқотларда нурланиш манбаларига қўйиладиган талаблар. оптик квант генераторлари-лазерлар. чизиқли (узлукли) ва узлуксиз спектрлар тарқатувчи ёруғлик манбалари. nurlanish manbalari issiqlik nurlanish manbalari issiqlik nurlanishi temperaturasi nol kelvindan farqli bo’lgan har qanday jismga xosdir. temperaturasi muvozanat bo’lganda qizdirilgan jism energiyani nurlantirish va yutish yo’li bilan almashtirib turadi, nurlanish hisobiga jism energiyasining kamayishi energiyani yutish hisobiga to’ldiriladi. jismning spektral yorqinlik va yutish qobiliyati o’zaro bog’liq. bu kirxgof qonuni orqali ifodalanadi. № манба тури ёритилганлик (стильба) сп...

Этот файл содержит 27 стр. в формате PPT (779,5 КБ). Чтобы скачать "nurlanish manbalari", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: nurlanish manbalari PPT 27 стр. Бесплатная загрузка Telegram