ichki muhit to'qimalari

DOC 13 pages 84.5 KB Free download

13 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 84.5 KB

File type DOC

Pages 13

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 13

ma’ruza №4 ichki muhit to'qimalari umurtqali hayvonlarning qon va limfa to`qimalari reja: 1.qon va limfaning tuzilishi. 2.qon plazmasining tuzilishi. 3.eritrositlar, ularning tuzilishi va vazifalari. 4.leykositlarning tuzilishi. 5.leykositlar klassifikasiyasi. 6.qon plastinkalarining tuzilishi va vazifasi. tayanch iboralar: ichki muhit to`qimalari, ularga qaysi to`qimalarning mansubligi, qon va limfa, limfoid to`qima, qon plazmasi, ularning tuzilishi, vazifalari, soni, o`lchami va kislorod tashilishidagi roli, leykositlarning morfologik tuzilishi, ularning qon tarkibidagi soni, vazifasi, alassifikasiyasi, granulositlar, agronulositlar, neytrofil, eozinofil va bazofil leykositlar, limfositlar, plazmositlar, monositlar, ularning tuzilishi va organizmdagi roli, trombositlar, ularning tuzilishi, organizmda qon ivishidagi roli. ichki muhit to’qimalari deganda, tashqi muhit bilan ham, ichki organlar bo’shliqlari bilan ham tutashib turmaydigan, morfologiyasi va vazifasi har xil, ammo hayvon yoki odamning ichida joylashgan to’qimalar tushuniladi. ulardan qon, limfa va siyrak biriktriuvchi to’qimalar butun organizm hujayralarini oziq moddalar bilan ta’minlaydi. mana shu xususiyat, ya’ni vazifasiga ko’ra ular trofik to’qima deyiladi. ular organizmni turli xil zararli moddalar va infeksiyalardan himoya …

2 / 13

suyak to’qimalaridagi hujayralararo modda zich bo’ladi va hokazo. ma’lumki, ichki muhit to’qimalariga yo’qorida ko’rib o’tilgan bir qator to’qimalar bilan birga qon va limfa to’qimalari ham kiradi. binobarin, ichki muhit to’qimalarining birdan bir yagona belgisi va ularni bir-biriga birlashtirib turgan omil bu-hujayralararo moddaning juda yaxshi rivojlanganligidir. uning bunchalik yaxshi rivodlan ishi hujayralarni bir-biridan o’zoqlashtirib turadi. epiteliy to’qimasi esa hujayralararo modda deyarli yo’q, shu sababdan ham ularning hujayralari yonma-yon yoki bir-birining ustida joylashgan, bu haqda yo’qorida gapirilgan edi. qon qon haqida gapirganda qon yaratuvchi a’zolar-ko’migi (miyasi), limfa tugunlari, taloq haqida ham gapir ishga to’g’ri keladi. bularni alohida ajratib o’rganish mumkin emas, chunki istasangiz-istamasangiz biri haqida gap borganda ikkinchisini ham qisqacha bo’lsa ham tilga olib o’tishga tug’ri keladi. qon hayvonlarda bo’lsin, odamda bo’lsin doim harakatlanib turadi. shu harakati jarayonida uning tarkibi doim o’zgarib turadi. shu jihatdan qaraganda, qon yaryatuvchi organlardagi qonning tarkibi bilan tomirlarda ayoanib yurgan, ya’ni periferik qonning tarkibi o’rtasida biroz farq …

3 / 13

eladi. bular jumlasiga qon va limfa, ularning tomirlari, shaklli elementlar hamda suyuqliklari kiradi. qon va limfaning boshqa biriktiruvchi to’qimalardan farqi organizmning ichki muhitini ta’minlashda ishtirok etishdir. embrion rivojlanish davrida oldin qon tomirlar sistemasi, so’ng limfa sistemasi paydo bo’ladi. qon va limfa o’zining tarkibiy tuzilishi jihatidan bir-biriga o’xshash moddalardir. masalan, qon asosan suyuq plazma va unda erkin suzib yurgan shaklli elementlardan tashkil topgan. limfa tomirlari o’z suyuqligini qon tomirlarga quyib, uni har tomonlama to’ldirib turadi (limfa haqida tegishli paragrafga qarang). qon organizm uchun muhim bo’lgan bir necha xil vazifalarni bajar ishi hammaga ma’lum. shulardan birinchisi uning trofik (oziqlantiruvchi) vazifasi bo’lib, ichaklardan qonga so’rilgan barcha oziq moddalarni organizmga tarqatib beradi va to’qimalarda moddalar almashinuvi jarayonida hosil bo’lgan chiqindi moddalar organizmdan tashqariga chiqaril ishini ta’minlaydi. ikkinchisi, organizmda gazlar almashinuvi (nafas) jarayonini ta’minlaydi, ya’ni qon o’pka pufakchalari (al’veolalari) dan kislorod biriktirib olib, organldar to’qimalariga tarqatadi va u yerdan karbrnat angidrid gazini olib, o’pka orqali …

4 / 13

, ya’ni gomeostazini saqlab turishda ham ishtirok etadi. qon tuzilishiga ko’ra ikki qismiga bo’lib o’rganiladi: suyuq qismi-plazma va unda erkin suzib yo’ruvchi shaklli elementlar-eritrositlar, leykositlar va qon plastinkalari- trombositlar. qon plazmasi hajmi jihatidan qonning 55-60% ni, shaklli elementlari 40-45%ni tashkil etadi. qonning umumiy massasi odam organizmining taxminan 7% ni tashkil etadi. masalan, massasi 70 kg keladigan odamda taxminan 5-5,5 l qon bo’ladi. qon plazmasi plazma hujayralararo suyuq modda bo’lib, tarkibining 90-93%ni suv, 7-10% ni quruq moddalar tashkil qiladi. qonning ana shu plazma va quruq qismini sentrifuga yordamida bir-biridan bemalol ajrat mumkin. bunda probirkaning tagiga quruq moddalari cho’kib, yuzasiga plazma ajralib chiqadi. quruq moddaningg taxminan 7% i oqsillar, 3% i boshqa organik va anorganik moddalardir. organizm hayotida qon plazmasi muhim vazifalarni bajaradi. uning tarkibida organizm uchun zarur bo’lgan ko’p organik va anorganik moddalar mavjud. bularga oqsillar, yog’lar, uglevodlar, gormonlar, antitelo va antitoksinlar kiradi. bundan tashqari, moddalar almashinuvida organizmda hosil bo’ladigan chiqindi …

5 / 13

qon quyiladi. trombokinaza esa qon tomirar jarohatlangan joyda qon shaklli elementlarning emiril ishi va kislorod bilan reaksiyaga kirishishi natijasida hosil bo’ladi. shunday qilib, qon quyulishi uchun, albatta, qon tomirlarning jarohatlangan qismi va fibrinogen, kalbsiy ioni va protrobin moddasi ishtorok et ishi shart. qonda shu elementlardan biortasi kam bo’lsa yoki o’zaro bir-biriga ta’siri buzilsa, qon quyil ishi jarayoni susay ishi yoki umuan tuxtashi mumkin. ayrim qon kasalliklarida uning quyil ishi jayrayoni buzilib, kichkina jarohatlangan qon tomirdan ham ko’plab qon oqib ket ishi mumkin. gemofiliya kasalligida qon quyil ishi buzilgan bo’lib, qon tomirlarning kichkina jarohati ham organini halokatga olib keladi. qonning shaklli elementlari demak, qonning shaklli elementlari qon yaratuvchi organlarda yetilgach, toirlarga o’tadi va periferik qon tomirlar bo’ylab aylanib yurarkan, qonga xos umumiy vazifani bajarishga kirishadi. eritrositlar. eritrositlar - qizil qon tanachalari qon shaklli elemenilarining eng ko’p qismini tashkil qiladi. ularning soni, odatda, erkaklarda 1 mm3 qonda 5-5,5 mln bo’lsa, ayollarda 4,5-5 …

Want to read more?

Download all 13 pages for free via Telegram.

Download full file

About "ichki muhit to'qimalari"

ma’ruza №4 ichki muhit to'qimalari umurtqali hayvonlarning qon va limfa to`qimalari reja: 1.qon va limfaning tuzilishi. 2.qon plazmasining tuzilishi. 3.eritrositlar, ularning tuzilishi va vazifalari. 4.leykositlarning tuzilishi. 5.leykositlar klassifikasiyasi. 6.qon plastinkalarining tuzilishi va vazifasi. tayanch iboralar: ichki muhit to`qimalari, ularga qaysi to`qimalarning mansubligi, qon va limfa, limfoid to`qima, qon plazmasi, ularning tuzilishi, vazifalari, soni, o`lchami va kislorod tashilishidagi roli, leykositlarning morfologik tuzilishi, ularning qon tarkibidagi soni, vazifasi, alassifikasiyasi, granulositlar, agronulositlar, neytrofil, eozinofil va bazofil leykositlar, limfositlar, plazmositlar, monositlar, ularning tuzilishi va organizmdagi roli, trombositlar, ularning tuzilish...

This file contains 13 pages in DOC format (84.5 KB). To download "ichki muhit to'qimalari", click the Telegram button on the left.

Tags: ichki muhit to'qimalari DOC 13 pages Free download Telegram