tafakkurni o'rganishda klassik yondashuvlar

DOCX 21 pages 34.8 KB Free download

21 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 34.8 KB

File type DOCX

Pages 21

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 21

mavzu: tafakkurni o’rganishda klassik yondashuvlar reja: 1. ong klasssik psixologiyasida bilish jarayoni tahlili. 2. tafakkur tasavvur assosiasiyasi sifatida. diffuz reproduksiya nazariyasi. 3. tafakkur xulq-atvor sifatida: bixeviorizm (xulq psixologiyasi)da tafakkurni tushunish. tafakkur va o’rganish. neobixeviorizmda tafakkur muammosi. 4. tafakkur muammoga qarash akti sifatida: vyursburg maktabi konsepsiyasi. determinasiyalovchi tendensiya. tafakkurning o’ziga xosligi: faolligi, maqsadga yo’nalganligi. 5. tafakkur intellektual operasiyalarning funksiyalashuvi sifatida: o.zelsning "komplekslar nazariyasi”. tafakkur vaziyatlarni strukturalashtiruvchi akt sifatida: geshtalt nazariya. 6. produktiv tafakkur o’ziga xos tadqiqotning predmeti sifatida tahlil etilishi. "insayt" tushunchasi, konflikt, funksional yechim, funksional qayd etish. ijodiy masalalarni yechish bosqichlari. assosiativ psixologiya xviii asrning ikkinchi yarmida angliyada psixologiya fanining assosiativ okimy vujudga keldi. ushbu ilmiy okimning asoschisi david yum (1711-1776) bo’lib, uning maslakdoshlari david gartli (1705-1757), djozef pristli (1733-1804) psixik xodisalar, jarayonlar, tasavvurlarning yaxlit tarzda birlashishining asosiy qonun sifatida assosiasiyalar xakidagi ta’limotni yaratdilar. ilmiy psixologik nuktai nazardan karaganda, assosiasiyalar to’g’risidagi ta’limot bir-biriga zid bo’lgan ikki yunalishga ajratilgan xolda tarakkiy …

2 / 21

ogiya fanining ruxiyat fizikasi deb atashga harakat kildi. pristli barcha psixik jarayonlarning miya tebranishlarining maxsuli deb tushuntirishga intiladi. assosiativ psixologiyaning ikkinchi okimi (dialektika asoslanuvchi) vakillari psixik va fizik xolatlar o’rtasidagi farkni yo’qka chiqarib, psixologiya fanini fiziologiyaning ayrim bir tarmog’iga aylantirishga urindilar. xix asrga kelib assosiativ psixologiya okimi xukmron mavkeni qo’lga kiritdi va assosiasiyaning inson psixik faoliyatidagi roli hakidagi ta’imot jaxon psixologiya olamida keng kuloch yoydi. uning tarafdorlari angliyada djems mil (1773-1836), djon styuart m il (1806-1873), aleksandr ben (1818-1903), gerbert spenser (1820-1903), fransiyada t.ribo (1829-1916), germaniyada teodor sigen (1802-1950), yulius yebbingao’z (1850-1909) kabilar paydo buldilar. assosiativ psixologyyaning jahondagi barcha vakillari psixik jarayonlar, chunonchi xotira, tafakkur, nutk, xayol, iroda kabilar hissiy bilish boskichida turgan sezgilardan va ularning obrazlari hisoblanmish tasavvurlardan xosil bo’ladi, deb isbotlashga harakat qiladilar. assosianistlarning ta’limotiga karaganda, tafakkur ruxning alohida bir yusindagi kobiliyati ham yemas, na maxsus psixik kobiliyati ham yemasdir - yoxud u ham tasavvurlarning assosiasiyalar qonuniga binoan …

3 / 21

ning o’zaro o’xshash tasavvurlar bilan boglik ravishda amalga oshadigan assosiasiyasi, ya’ni o’zaro boglanishidir deb tushuntiradilar. keyingi davrlarda tafakkur muammosining urganilishi shu narsani ko’rsatdiki, tafakkurga xos bo’lgan o’ziga xos xususiyatlar va xossalarni tasavvurlarning oddiy assosiativ yul bilan primitiv (o’ta sodda) boglanishlarga aynan tenglashtirish mumkin yemas, chunki yuksak bilish jarayoni bulmish tafakkur tuzilishidagi barcha unsurlarning (yelementlarning) yuzaga kelishi va rivojlanishi assosiativ jarayonlardan keskin tafovutlanadi. assosiativ psixologiya ta’limotini chukurrok taxlil qilish uning zaif tomonlari va jixatlari borligini namoyon kildi. jumladan, tafakkurda ham tasavvur obrazlarining, hukm, xulosa chiqarish va tushunchalarniig ichki harakati hosil bo’ladi. mazkur holatda ushbu harakat oldin idrok qilingan obektlar mahsulasi va tasavvur obrazlarining ta’sirida yuzaga kelmaydi, aksincha inson oldida turgan maqsad, yezgu niyat, shuningdek, vazifalar bilan belgilanadi va ong yordami bilan bevosita boshqariladi. insonning fikr yuritishi maqsadga yunaltirilgan mahsuldor jarayon bo’lib hisoblanadi. shuning uchun tafakkur obekti beto’xtov, o’zluksiz ravishda biron-bir amaliy yoki nazariy muammoni (masalani) xal qilishga, yangilik kashf yetishga karatilgan …

4 / 21

aydi, shuning uchun ikkinchi darajali ahamiyatga yega. olib borgan tadqiqotlarimizning ko’rsatishicha, unday sust bilish holatlari inson ruxiy taraqqiyotining yuksak boskichlarida ham uchraydi, birok o’zluksizlik to’g’risida so’z bulishi mumkii yemas. assosianistlarniig fikricha, assosiativ jarayonlarda avval sezilgan, idrok qilingan, xotirada iz qoldirgan, tajribalarda uchragan narsalar va xodisalar aks yettiriladi, xolos. xuday shu bois assosiativ jarayonlar miyamizda yangi obrazlarni xosil qilish imkoniyatiga yega bo’lmagan reproduktiv (maxsulasiz) jarayondir. tafakkur yesa produktiv (maxsuldor) bilish jarayoni hisoblanib, hissiy bilish tana a’zolari (organlari) ojizlik qilgan obektiv borliqning murakkab qonunlari, qonuniyatlari va ichki mexanizmlari hamda boglanishlarini o’zida aks yettiradi. inson ruhiy dunyosining umumiy qonuniyatlari to’g’risidagi dastlabki tasavvurlar assosiasiyalar prinsipi bilan o’zviy aloqada bo’lib, bunda asosiy ye’tibor assosiasiyalarda tasavvurlarning namoyon bulishi va faollashuvi (jadallashuvi) bilan bog’liq jixatlariga karatilgan. assosiasion prinsip psixologiya fanida bir butun (yaxlit) assosianizm yunalishiga xizmat qiladi. assosiasiyalarning asosiy qonuni assosiasiyalar puxta va ishonchlidir degan tarzda ifodalanib, uxshashlik, kontrast (qarama-qarshilik), fazoviy va vaqt jihatidan yaqinlik, sababiylik, o’ziga …

5 / 21

demakdir, jarayon yesa - obrazlarning ixtiyorsiz holatida o’rin almashtirishdan iboratdir, degan tezisni ilmiy muxokama qilish uchun o’rtaga tashlaydi. tafakkur taraqqiyoti - assosiasiyalarning tuplanish jarayonidir. tafakkurga assosianistik munosabatda bulish unga shaklan mantikiy (formalogik) tavsif berishdan o’zgacha narsa yemas, albatta. assosianistlarniig yirik vakillaridan biri t.sigen tushunchalarni "assosiasiyalar tasavvuri", xukmlarni assosiasiyalar tushunchasi , xulosa chiqarishni yesa assosiasiyalar xukmi" deb ataydi. assosianistlar har k,anday assosiasiyalar ikki jabxada (aspektda): birinchidan, assosiasiyalarning namoyon bulishi va vujudga keltirilgan assosiasiyalarni faollashtirish moxiyatini ochishni, ikkinchidan, akliy faoliyatlarni assosianizm nuktai nazardan yeksperimental tadqiqot qilish, assosiasiyalarni faollashtirish va so’z-mantik assosiasiyalar tezligini tadrijiy (izchil) ulchashni tushuntirishdir. ularning fikriga qaraganda, fikr yuritish jarayonlari xech qanday yeksperimental o’rganishta buysunmasligi uchun uni insoniyat madaniyati maxsullarini taxlil yetish orkaligina tadkik qilish mumkin, xolos. assosianizm ta’limoti inson akliy faoliyatining reproduktiv (mahsulasiz, xotiraga asoslangan) jixatlarining tadkik qilganligi uchun uni reproduktiv tafakkur nazariyasi deb atasa ham bo’ladi. xx asrning o’rtalarida jaxon psixologiyasida assosianizm ta’limotining yutuk va kamchiliklari atroflicha izoxdab …

Want to read more?

Download all 21 pages for free via Telegram.

Download full file

About "tafakkurni o'rganishda klassik yondashuvlar"

mavzu: tafakkurni o’rganishda klassik yondashuvlar reja: 1. ong klasssik psixologiyasida bilish jarayoni tahlili. 2. tafakkur tasavvur assosiasiyasi sifatida. diffuz reproduksiya nazariyasi. 3. tafakkur xulq-atvor sifatida: bixeviorizm (xulq psixologiyasi)da tafakkurni tushunish. tafakkur va o’rganish. neobixeviorizmda tafakkur muammosi. 4. tafakkur muammoga qarash akti sifatida: vyursburg maktabi konsepsiyasi. determinasiyalovchi tendensiya. tafakkurning o’ziga xosligi: faolligi, maqsadga yo’nalganligi. 5. tafakkur intellektual operasiyalarning funksiyalashuvi sifatida: o.zelsning "komplekslar nazariyasi”. tafakkur vaziyatlarni strukturalashtiruvchi akt sifatida: geshtalt nazariya. 6. produktiv tafakkur o’ziga xos tadqiqotning predmeti sifatida tahlil etilishi. "insayt" tushunchasi, konfl...

This file contains 21 pages in DOCX format (34.8 KB). To download "tafakkurni o'rganishda klassik yondashuvlar", click the Telegram button on the left.

Tags: tafakkurni o'rganishda klassik … DOCX 21 pages Free download Telegram