sivilizatsiyalar tarixi darsligi

DOCX 10 pages 72.8 KB Free download

10 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 72.8 KB

File type DOCX

Pages 10

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 10

3-mavzu. sivilizatsiyalar tarixi. qadimgi misr va mesopatamiya, bobil. qadimgi yunoniston va rim. mil. avv. vi-iii asrlarda orta osiyo tarixi. 6-sinf maktab tarix darsligida mavzuning qiyosiy-metodik tahlili. reja: 1. sivilizatsiyalar tarixi mazusining o’tilishi 2. qadimgi misr va mesopatamiya, bobil. qadimgi yunoniston va rim mavzularining o’tilishi 3. mil. avv. vi-iii asrlarda orta osiyo tarixi. 4. 6-sinf maktab tarix darsligida mavzuning qiyosiy-metodik tahlili. tayanch so'z va iboralar: qadimgi misr, nil, delta, “ikki daryo oralig’i, ”maktabda tarix fanining o’qitilishi, tarix o’qitish metodikasi, metod va usullari, ta’limiy tarbiyaviy vazifalari, tarix o’qitishning asosiy maqsadi, o’quv materiallari, kuzatish usuli, tarixiy manbalar, maddiy manbalar, yozma manbalar, so‘g‘diylar, baqtriyaliklar, xorazmliklar, sak va massaget gabilalari, so‘g‘diyona, baqtriya, xorazm, afrosiyob (samarqand), yerqo‘rg‘on va uzunqir (qashqadaryo vohasi), ko‘zaliqir (xorazm), qiziltepa (surxondaryo vohasi) o‘zi bilan birga huzurbaxsh salqin havo va mo‘l-ko‘l hosilni olib kelguvchi sersuv nil viqor bilan oqadi. ulug‘vor daryo afrikaning shimoli-sharqida sivilizatsiya vujudga kelishi uchun zamin yaratgan. bir qancha shoxobchalarga bo‘linib …

2 / 10

i ilonlar yashar edi. vaqt o‘tgani sayin iqlim o‘zgarib bordi, suv ham yildan-yilga kamayaverdi, shimoliy afrika ham cho‘lga aylana bordi. odamlar nil vodiysi va deltasini o‘zlashtira boshladilar. shu tarzda ziroatchilik aholining asosiy mashg‘ulotiga aylandi. mil. avv. 4 ming yillik boshlarida odamlar nil daryosi qirg‘oqlaridagi yerlarni o‘zlashtirishga bel bog‘ladilar. nil daryosi dalalarni suvga bostirib, keng-mo‘l oqqan yillarda misrlik dehqonlarning hosili ham barakali bo‘lgan. misrlik dehqonlar bug‘doy va arpa, shuningdek, poliz ekinlarini ekishgan, yetishtirilgan kanopdan esa gazlama to‘qishgan. nil vodiysida uzum, qovun, anor, xurmo, piyoz, bodring, loviya kabi meva va sabzavot yetishtirilardi. qadimgi zamonda yerga omoch bilan ishlov berib, urug‘ qo‘lda sepilgach, urug‘likni yerga singdirish uchun qoramollarni daladan haydab o‘tishgan. mehnat qurollari takomillashishi bilan ziroatchilar omoch va hayvonlar kuchidan foydalana boshlashdi. misrliklar sigir, qo‘y-echki, cho‘chqalarni boqishgan. ziroatchilar ho‘kizlardan dala ishlarida foydalanishgan. misr dehqonlari yerga urug‘ sochish va hosilni yig‘ishtirib olish ishlarini g‘ayriodatiy muddatda o‘tkazishgan. iyul-sentabr oylarida ular dam olishar va urug‘likni ekishga …

3 / 10

odagonlarning uylari esa oftobda quritilgan xom g‘ishtdan qurilgan. fir’avnlarning saroylari va ibodatxonalar toshdan barpo etilgan. duradgorlar deraza va eshiklar yasashardi. kemasozlar qamishdan qayiqlar, yog‘ochdan esa kemalar yasaganlar. to‘quvchilar kiyim-kechak uchun gazmollar tayyorlashar, tikuvchilar esa liboslar tikishardi. odamlar nil vodiysidagi ser mashaqqat turmush sharoiti ga moslasha boshladi. tarqoq manzilgohlar «nom» deb atalgan kichik davlatlarga birlashdi. har bir davlatni «nomarx» – boshqargan. vaqt o‘tishi bilan nomarxlar hukmdorlarga – podsholarga aylanishdi. misrda ikkita podsho hukmdorlik qilgan. bittasi quyi (shimoliy) misrda, boshqasi esa yuqori (janubiy) misrda davlatni boshqargan. mil. avv. 3000-yilda ikkala davlat o‘rtasida boshlangan urushda yuqori misr hukmdori menes g‘alaba qozondi. u birlashgan mamlakatning birinchi hukmdori – fir’avni bo‘ldi. yagona va birlashgan davlat uchun yangi poytaxt bo‘lmish memfis shahri barpo etildi. ko‘p yillar mobaynida «nom»lar hukmdorlari o‘z mol-mulkini ko‘paytirib oldi, natijada misr mustaqil davlatlarga aylangan alohida «nom»larga parchalanib ketdi. vaqt o‘tishi bilan mamlakatning qayta birlashuvi ro‘y berdi. bu davlatning poytaxti fiva shahri bo‘lgan. …

4 / 10

qadimgi podsholik davrida sinay yarimoroli bosib olinadi, mahalliy qabilalar misrga soliq to‘lay boshlashdi. fir’avnlar nubiya va liviyaga ham yurish qilib, shaharlarni taladilar, asirlar, chorva mollari va boshqa boyliklarni egallab oldilar. o‘rta podsholik fir’avnlari janubiy falastin yerlari va nubiya shimolini misrga qo‘shib olishga erishdilar. mil. avv. xviii asr oxirida ko‘chmanchi giksoslar qabilalari misrga hujum qildi. misrliklarning piyoda qo‘shinlaridan farqli o‘laroq giksoslarning asosiy kuchi otlar qo‘shilgan jangovar aravalari bo‘lgan. bir askar otlarni boshqarib turgan, ikkinchisi esa kamondan dushmanlarni nishonga olib o‘q uzgan. quyi misrni bosib olgan giksoslar misrliklarning shahar va qishloqlariga hujum qildi, ularni ayovsiz taladi va odamlarni asirlikka haydab ketdi. bu vaqtda o‘rta podsholik ko‘plab mayda «nom»larga bo‘linib ketgandi, ular giksoslarga soliq to‘lardi. faqat fiva shahri hukmdorlarigina giksoslarga itoat qilmadilar. bosqinchilar zulmidan xalos bo‘lish taraddudiga tushib qolgan «nom»lar hukmdorlari fiva shahri atrofiga birlasha boshladilar. bir qancha janglarda fiva «nom»ining fir’avni yaxmos giksoslarni tormor etib, bosqinchilarni misrdan haydab chiqardi. itoatsiz hukmdorlarni o‘ziga …

5 / 10

avv. vii asrda misr yana yagona davlatga birlashdi, mamlakat iqtisodiyoti va madaniyatida yuksalish boshlandi. ammo tez orada misrga yangi bir dushman bostirib kiradi. forslardan ulkan lashkar to‘plagan shahanshoh kir ii ning o‘g‘li kambiz ii mil. avv. 525-yilda misrni bosib oldi. misr aholisi uchun din kundalik turmushning ajralmas bir bo‘lagi hisoblangan. qadimgi misrliklar xudolar hayvonlar siymosiga o‘tib olib, mushuk, qo‘y, ho‘kiz, arslon, sigir shaklida odamlar orasida yashaydi, deb hisoblashgan. misrliklar xudolarning bir qancha joni mavjud: ulardan biri hayvon tanasida, boshqasi esa haykalida yashaydi, deb o‘ylashgan. kohinlar – ibodatxona ruhoniylari, xudolarni dindorlar in’om tariqasida keltirgan narsalar bilan boqish kerak, deb ishonishgan. qadimgi misr podsholigining poytaxti memfisning bosh xudosi – ptax bo‘lgan. ptax misrliklar e’tiqodicha, shunchalik qudratliki, uni asl qiyofasida ko‘rishning iloji yo‘q. shu sababli ham bu xudoning yer yuzidagi qiyofasi apis bo‘lib, u peshanasi va belida oq qashqasi bo‘lgan qora ho‘kiz timsolida tasavvur etilgan. mil. avv. 2-ming yillikdan boshlab esa quyosh xudosi …

Want to read more?

Download all 10 pages for free via Telegram.

Download full file

About "sivilizatsiyalar tarixi darsligi"

3-mavzu. sivilizatsiyalar tarixi. qadimgi misr va mesopatamiya, bobil. qadimgi yunoniston va rim. mil. avv. vi-iii asrlarda orta osiyo tarixi. 6-sinf maktab tarix darsligida mavzuning qiyosiy-metodik tahlili. reja: 1. sivilizatsiyalar tarixi mazusining o’tilishi 2. qadimgi misr va mesopatamiya, bobil. qadimgi yunoniston va rim mavzularining o’tilishi 3. mil. avv. vi-iii asrlarda orta osiyo tarixi. 4. 6-sinf maktab tarix darsligida mavzuning qiyosiy-metodik tahlili. tayanch so'z va iboralar: qadimgi misr, nil, delta, “ikki daryo oralig’i, ”maktabda tarix fanining o’qitilishi, tarix o’qitish metodikasi, metod va usullari, ta’limiy tarbiyaviy vazifalari, tarix o’qitishning asosiy maqsadi, o’quv materiallari, kuzatish usuli, tarixiy manbalar, maddiy manbalar, yozma manbalar, so‘g‘diylar, baqtr...

This file contains 10 pages in DOCX format (72.8 KB). To download "sivilizatsiyalar tarixi darsligi", click the Telegram button on the left.

Tags: sivilizatsiyalar tarixi darsligi DOCX 10 pages Free download Telegram