"qadimgi sharq va g'arb xalqlaridagi iqtisodiy g'oyalar"

DOCX 20 pages 46.9 KB Free download

20 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 46.9 KB

File type DOCX

Pages 20

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 20

o’zbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi andijon davlat universiteti “irb-109” ta’lim yo’nalishi talabasi xudoyberganov jahongirning “iqtisodiyot nazariyasi” fanidan “qadimgi sharq va g’arb xalqlaridagi iqtisodiy g’oyalar” mavzusida tayyorlagan mustaqil ishi bajardi: xudoyberganov jahongir andijon-2025 mavzu: qadimgi sharq va g’arb xalqlaridagi iqtisodiy g’oyalar reja: 1. qadimgi sharq xalqlarining iqtisodiy tizimi. 2. qadimgi sharqda pul va soliq tizimi. 3. qadimgi g’arb (gretsiya va rim) iqtisodiy g’oyalari. 4. sharq va g’arb iqtisodiy g’oyalarining taqqoslanishi. 5. davlatning iqtisodiy boshqaruvdagi roli. xulosa foydalanilgan adabiyotlar qadimgi sharq xalqlarining iqtisodiy tizimi qadimgi sharq xalqlari insoniyat tarixida iqtisodiy tizimning rivojlanishida muhim o‘rin tutgan. bu hududda yashagan sivilizatsiyalar — mesopotamiya, misr, hindiston va xitoy kabi yirik madaniyatlar — o‘ziga xos iqtisodiy tizimlarga ega bo‘lib, ular orqali nafaqat iqtisodiy hayotni, balki ijtimoiy va madaniy jihatlarni ham boshqarishgan. qadimgi sharq xalqlarining iqtisodiy faoliyati ko‘pincha qishloq xo‘jaligi, savdo, hunarmandchilik, shuningdek davlat tomonidan boshqarilgan resurslar va zaxiralar orqali shakllangan. qishloq xo‘jaligining roli …

2 / 20

ega bo‘lgan. ko‘plab qadimgi davrlardagi davlatlar qishloq xo‘jalik mahsulotlarini soliq shaklida yig‘ib olib, davlat zaxiralarini to‘ldirishgan. hunarmandchilik va sanoat qadimgi sharq xalqlarining iqtisodiy tizimida hunarmandchilik va sanoat ham katta o‘rin tutgan. hunarmandchilik mahsulotlari orasida to‘qimachilik, sopol ishlab chiqarish, metall ishlov berish va yog‘och o‘ymakorligi kabi sohalar rivojlangan. misol uchun, mesopotamiya shaharlarida sopol idishlar, qumloq gilamlar va metall buyumlar keng ishlab chiqarilgan. bu mahsulotlar nafaqat ichki iste’molga mo‘ljallangan, balki savdo orqali boshqa hududlarga ham eksport qilingan. hunarmandchilik mahsulotlari va qishloq xo‘jaligi mahsulotlari o‘rtasidagi o‘zaro bog‘liqlik iqtisodiy tizimning samarali ishlashini ta’minlagan. masalan, qishloq xo‘jalik mahsulotlarini tashish va saqlash uchun sopol idishlar, kiyim-kechak uchun to‘qimachilik buyumlari talab qilinadi. savdo va bozor munosabatlari qadimgi sharq iqtisodiyotining muhim qismi bozor va savdo munosabatlari hisoblanadi. savdo faoliyati nafaqat ichki bozorlarda, balki uzoq masofalarga olib borilgan savdo yo‘llari orqali ham rivojlangan. mesopotamiya, misr va hindiston sivilizatsiyalarining o‘rtasida savdo yo‘llari mavjud bo‘lib, ular orqali qimmatbaho toshlar, yog‘och, metallar …

3 / 20

lash va davlat aparatini saqlash uchun ham ishlatilgan. soliq tizimi juda murakkab va rivojlangan bo‘lib, u yerda har xil turdagi soliqlar amal qilgan: yer solig‘i, mahsulotdan olinadigan soliq, savdo soliqlari va boshqa shakllar. bu soliqlar orqali davlat o‘zining moliyaviy bazasini mustahkamlab, iqtisodiy faoliyatni tartibga solgan. mehnat tuzilmasi va ijtimoiy sinflar qadimgi sharq xalqlarining iqtisodiy tizimida mehnat taqsimoti va ijtimoiy sinflarning shakllanishi muhim ahamiyatga ega. qishloq xo‘jaligi va hunarmandchilikda ishlaydigan oddiy xalqdan tashqari, savdogarlar, ruhanlar va hukmdorlar ham bo‘lgan. ijtimoiy sinflar o‘rtasida mehnat taqsimoti aniq belgilangan bo‘lib, har bir sinf o‘zining iqtisodiy vazifalarini bajarishga mas’ul edi. hunarmandlar va savdogarlar o‘z mahsulotlarini ishlab chiqarish va bozorda sotish bilan shug‘ullangan bo‘lsa, dehqonlar yerlarni ekib, davlatga soliq to‘lagan. shu bilan birga, ruhanlar va hukmdorlar iqtisodiy faoliyatni nazorat qilib, diniy va davlat tartiblarini boshqargan. qadimgi sharqda pul va soliq tizimi qadimgi sharq xalqlari iqtisodiy hayotining asosiy tamoyillaridan biri — pul va soliq tizimlarining shakllanishi va …

4 / 20

pul sifatida turli materiallardan foydalanganlar: dastlab, tosh, qimmatbaho metallardan (oltin, kumush), so‘ngra tanga shaklida bosilgan pullar ishlatila boshlandi. mesopotamiyada shumerlar er yuzidagi birinchi tanilgan iqtisodiy yozuvlarni ishlab chiqqanlar, bu esa pul tizimini yanada rivojlantirishga turtki berdi. ular tangalar o‘rniga tovar almashuvida ishlatilgan qishloq xo‘jaligi mahsulotlari yoki qoramollarni hisobga olish orqali iqtisodiy aloqalarni yuritganlar. misrda ham pul tizimi dastlab tovarlarga, ayniqsa don va neft mahsulotlariga asoslangan. ammo keyinchalik oltin va kumush tangalar ahamiyat kasb etdi. shu tariqa misrda pul iqtisodiyotni tartibga soluvchi vosita sifatida keng qo‘llanila boshlandi. xitoy qadimgi davrlardan boshlab metall tangalarni bosish bilan mashhur bo‘lib, ayniqsa qin sulolasi davrida (miloddan avvalgi iii asr) davlat tomonidan standart tangalar chiqarilgan. bu tangalar davlat iqtisodiyotini markazlashtirishga xizmat qilgan. soliq tizimining asoslari qadimgi sharqda soliq tizimi davlat moliyaviyoti va iqtisodiy faoliyatni boshqarishda markaziy o‘rin tutgan. soliqlar asosan davlat xarajatlarini qoplash, infratuzilmani rivojlantirish va harbiy xarajatlarni ta’minlash uchun yig‘ilgan. soliq yig‘ish usullari va turi …

5 / 20

tijasida hosilni aniqlash murakkab bo‘lgan, shu sababli soliq miqdori yillik suv ko‘tarilishiga bog‘liq ravishda belgilanardi. bundan tashqari, savdo va hunarmandchilik faoliyatidan ham soliq olinib, davlatning moliyaviy ehtiyojlarini qondirish uchun xizmat qilgan. xindiston va xitoyda ham soliq tizimi qishloq xo‘jaligi mahsulotlariga katta e’tibor qaratgan. xitoyda yer solig‘i va mahsulot solig‘i davlat xazinasiga sezilarli darajada tushum keltirgan. qin sulolasi soliq tizimini markazlashtirish orqali kuchli davlat moliyasini yaratishga erishgan. soliq turlari va yig‘ilish usullari qadimgi sharqda soliq turlari ko‘p bo‘lib, ular asosan quyidagilarga bo‘linardi: 1. yer solig‘i — eng keng tarqalgan soliq turi bo‘lib, er egalari va dehqonlardan yillik hosilning ma’lum qismi yoki belgilangan miqdori sifatida olinardi. 2. mahsulot solig‘i — qishloq xo‘jaligi mahsulotlari, ayniqsa don, meva va sabzavotlardan olinadigan soliq. 3. savdo solig‘i — bozorlarda sotilgan mahsulotlardan, karvonlardan, savdogarlardan olinadigan soliqlar. 4. hunarmandchilik solig‘i — hunarmandlar tomonidan ishlab chiqarilgan mahsulotlar bo‘yicha davlatga to‘lanadigan soliq. 5. mol solig‘i — qoramollar, chorvachilikka oid mahsulotlardan …

Want to read more?

Download all 20 pages for free via Telegram.

Download full file

About ""qadimgi sharq va g'arb xalqlaridagi iqtisodiy g'oyalar""

o’zbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi andijon davlat universiteti “irb-109” ta’lim yo’nalishi talabasi xudoyberganov jahongirning “iqtisodiyot nazariyasi” fanidan “qadimgi sharq va g’arb xalqlaridagi iqtisodiy g’oyalar” mavzusida tayyorlagan mustaqil ishi bajardi: xudoyberganov jahongir andijon-2025 mavzu: qadimgi sharq va g’arb xalqlaridagi iqtisodiy g’oyalar reja: 1. qadimgi sharq xalqlarining iqtisodiy tizimi. 2. qadimgi sharqda pul va soliq tizimi. 3. qadimgi g’arb (gretsiya va rim) iqtisodiy g’oyalari. 4. sharq va g’arb iqtisodiy g’oyalarining taqqoslanishi. 5. davlatning iqtisodiy boshqaruvdagi roli. xulosa foydalanilgan adabiyotlar qadimgi sharq xalqlarining iqtisodiy tizimi qadimgi sharq xalqlari insoniyat tarixida iqtisodiy tizimning rivojlanishida ...

This file contains 20 pages in DOCX format (46.9 KB). To download ""qadimgi sharq va g'arb xalqlaridagi iqtisodiy g'oyalar"", click the Telegram button on the left.

Tags: "qadimgi sharq va g'arb xalqlar… DOCX 20 pages Free download Telegram