sezgi psixofizikasi

DOCX 10 pages 33.4 KB Free download

10 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 33.4 KB

File type DOCX

Pages 10

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 10

mavzu: sezgi psixofizikasi. r e j a : 1. sezgi pog’onalari va analizatorlarning sezgirligi. 1. psixofizika va uning muammolari. 1. sezgirlikning mutloq chegarasini aniqlash metodlari. 1. farq qilish chegarasini aniqlash metodlari. 1. veber-fexner qonunlari. mavzu yuzasidan asosiy tushunchalar: · psixofizika-psixologiya va fizika oralig`ida tashkil topgan umumiy psixolgiyaning klassik bo`limlaridan biri. · psixofizik muammo-psixikaning tabiatdagi o`rnini aniqlash. · psixofizik qonun- sezgirlik kuchining qo`zg`atuvchining kuchiga bog`liqligi. · absolyut chegara-qo`zg`atuvchining sezgi hosil qiladigan eng yuqori va eng kichik kuchi. · farq qilish chegarasi- ikkita qo`zg`atuvchi kuchi o`rtasidagi minimal farq. · minimal o`zgaruvchilar metodi- farq qilish yoki absolyut chegarani o`rganish metodi. ma'lumki bizni o’rab turgan tashqi olamdagi narsa va hodisalarning juda ko’p belgi va xususiyatlari mavjud. masalan, narsalarning rangi, ta'mi, hidi, qattiq yoki yumshoqligi, g’adir-budur yoki tekisligi, harorat va boshqalar. ana shu narsa va hodisalarning turli xil belgi, xususiyatlarini biz ham turlicha sezgi a'zolarimiz orqali ongimizda aks ettiramiz. tevarak-atrofimizdagi narsa va hodisalarning turli xil …

2 / 10

da aks ettirilishini aytamiz. sezgi bilish jarayonlari ichida oddiy psixologik jarayon bo’lib, tashqi olamdagi narsa va hodisalarni aks ettiradi. tashqi olamdan kelayotgan qo’zg’atuvchilarning muayyan reseptorlarga bevosita ta'sir etish orqali ayrim belgi va xususiyatlarni va organizm ichki holatini aks ettiradi. ma'lumki, insondan sezishning dastlabki bosqichi hissiy bilishdan boshlanib, keyinchalik u mantiqiy bilishga o’tadi. sezgi ham oddiy psixologik jarayon bo’lgani bilan uning yuzaga kelishi o’z-o’zidan hosil bo’lmaydi. ular jumlasiga quyidagilar kiradi: · sezgi a'zolariga ta'sir etadigan narsa va hodisaning bo’lishi. · sezuvchi apparat, ya'ni analizatorning mavjud bo’lishi. masalan, havoning sovuqligini, temirning qattiqligini, qorning yumshoqligi va boshqalarni sezamiz. sezgi idrok bilan bog’liq bo’ladi, lekin narsa va hodisani idrok qilishdan oldin uni sezish lozim, shu bois sezgilar materiyaning sezgi a'zolarimizga ta'siri natijasidir. sezgi axborotlarini qabul qilib, tanlab, to’plab, har bir sekundda axborotlar oqimini qabul qilib va qayta ishlab miyaga yetkazib beradi. natijada tevarak - atrofdagi tashqi olamni va organizm o’z ichki holatini adekvat "mos" …

3 / 10

ing qaerda joylashganligiga qarab, sezgilarni uch turga bo’ladi. · tashqi muhitdagi narsa va hodisalarning xususiyatlarini aks ettirishgamoslashgan hamda reseptorlari tananing sirtqi qismida joylashgan sezgilar, ya'ni ekstroreseptiv sezgilar; · ichki tana a'zolari holatlarini aks ettiruvchi hamda reseptorlari ichki tana a'zolarida, to’qimalarda joylashgan sezgilar, ya'ni interoreseptiv sezgilar. · tanamiz va gavdamizning holati hamda harakatlari haqida ma'lumot (axborot, xabar) beruvchi muskullarda, bog’lovchi paylarda, mushaklarda joylashgan sezgilar, ya'ni proprioreseptiv sezgilar. sifat - mazkur sezgining asosiy xususiyati bo’lib, uni boshqa sezgi turlaridan farqlaydi va ayni shu sezgi turi doirasida o’zgarib turadi. masalan, eshitish sezgisi past-balandligi, mayinligi, zo’rligi bilan farq qiladi va hokazo. sezgining jadalligi uning miqdorini ifoda etadigan xususiyat bo’lib, ta'sir kelayotgan qo’zg’atuvchining kuchi va reseptorning funksional holati bilan belgilanadi. sezgining davomiyligi uning vaqtinchalik xususiyati hisoblanadi. u ham sezgi a'zosining funksional holati bilan lekin asosan qo’zg’atuvchining ta'sir qilish vaqti va ta'sirning jadalligi bilan belgilanadi. qo’zg’atuvchi sezgi a'zosiga ta'sir qilishi bilanoq sezgi hosil bo’lmaydi, balki bir …

4 / 10

ing ta'sir me'yori. ko’rish va eshitish analizatorining sezuvchanligi juda yuksakdir. s.i.vavilov (1851-1951)ning tajribalarida ko’rsatilganidek, kishining ko’zlari to’r pardagi bor yo’g’i 28 kvant atrofida nur tushgan taqdirda ham yorug’likni ko’ra oladi. tim qorong’ulikda 27 kilometr masofada yonib turgan shamni ko’rish qobiliyatiga egamiz. ayni paytda badanimizga biror narsa tekkanini sezishimiz uchun ko’rish va eshitish sezgilari hosil bo’lishiga sarflanganiga nisbatan, 100-10000000 barovar zid quvvat talab qilinadi. analizatorning mutlaq sezuvchanligi sezgining faqat quyi emas, balki yuqori chegarasi bilan kifoyalanadi. sezgining mutlaqo yuqori sezuvchanligi deb qo’zg’atuvchining kuch bilan ta'sir qilishiga aytiladi. bunda ta'sir ko’rsatayotgan qo’zg’atuvchiga aynan o’xshaydigan sezgi hosil bo’ladi. bizning reseptorlarimizga ta'sir qilayotgan qo’zg’atuvchilar kuchining yana ham oshishi og’riq sezgisini hosil qiladi. nemis fiziologi e.veber (1795-1878) kishining o’ng va chap qo’llarida ko’tarib turgan ikkita narsaning qaysi biri og’irroq ekanligini aniqlay bilish qobiliyatini tekshirar ekan, farq ajratish sezgirligi mutloq emas, balki nisbiyligini qayd etgan edi. bundan qo’shimcha qo’zg’atuvchining asosiy qo’zg’atuvchiga nisbatan doimiy o’lcham bo’lishi kerak, …

5 / 10

ish uning faqat o’rtacha kuchga ega bo’lgan qo’zg’atuvchilar uchun urinish ekanligini ko’rsatadi. nemis fizigi g.fexner (1801-1887) veber o’tkazgan tajribalarda olingan ma'lumotlarga asoslanib, sezgilarning jadalligi qo’zg’atuvchining kuchiga bog’liqligini quyidagicha shaklida ifodalangan edi. s = klg j +c bunda s - sezgining jadalligini, j - qo’zg’atuvchining kuchini, k va c konstantlar o’zgarmas, doimiyligi va miqdorlarni bildiradi. asosiy psixofizik qonun nomi bilan yuritiladigan qonun quyidagicha izohlanadi. sezgining jadalligi qo’zg’atuvchi kuchining logarifmiga proporsionaldir. boshqacha qilib aytganda, qo’zg’atuvchining kuchi geometrik progressiya yo’li bilan osha borgan taqdirda sezgilarning jadalligi arifmetik progressiya yo’li bilan oshadi. bu qonun veber - fexner qonuni ham deb ataladi. psixofizika umumiy psixologiyaning klassik bo`limlaridan biri bo`lib, uning asoschisi gustav teodor fexner (1801-1887) hisoblanadi. psixofizikaning o`ziga xos tomoni. kuzatilayotgan hatti-harakat va ruhiy holatlar eng avvalo ularni vujudga keltirgan turli fizik (tabiiy) sharoitlar orqali tushuntiriladi. ayniqsa, sensor va pertseptiv faoliyatini psixofizik o`rganilishi yaxshi rivojlangan bo`lib tadqiqotlar 2 xil yo`nalishda 1-sezgirlik chegaralarini o`rganish: 2-psixofizik shkalalar …

Want to read more?

Download all 10 pages for free via Telegram.

Download full file

About "sezgi psixofizikasi"

mavzu: sezgi psixofizikasi. r e j a : 1. sezgi pog’onalari va analizatorlarning sezgirligi. 1. psixofizika va uning muammolari. 1. sezgirlikning mutloq chegarasini aniqlash metodlari. 1. farq qilish chegarasini aniqlash metodlari. 1. veber-fexner qonunlari. mavzu yuzasidan asosiy tushunchalar: · psixofizika-psixologiya va fizika oralig`ida tashkil topgan umumiy psixolgiyaning klassik bo`limlaridan biri. · psixofizik muammo-psixikaning tabiatdagi o`rnini aniqlash. · psixofizik qonun- sezgirlik kuchining qo`zg`atuvchining kuchiga bog`liqligi. · absolyut chegara-qo`zg`atuvchining sezgi hosil qiladigan eng yuqori va eng kichik kuchi. · farq qilish chegarasi- ikkita qo`zg`atuvchi kuchi o`rtasidagi minimal farq. · minimal o`zgaruvchilar metodi- farq qilish yoki absolyut chegarani o`rganish metod...

This file contains 10 pages in DOCX format (33.4 KB). To download "sezgi psixofizikasi", click the Telegram button on the left.

Tags: sezgi psixofizikasi DOCX 10 pages Free download Telegram