o'zbek mutafakkirlari haqida maqola

PPTX 19 pages 2.2 MB Free download

19 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 2.2 MB

File type PPTX

Pages 19

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 19

powerpoint presentation “фарзандларимизни мустақил фикрли, замонавий билим ва касб-ҳунарларни эгаллаган, мустаҳкам ҳаётий позицияга эга, чинакам ватанпарвар инсонлар сифатида тарбиялаш биз учун долзарб аҳамиятга эга бўлган масала ҳисобланади” шавкат мирзиёев миромонович 2-mavzu. “fanning rivolanishga hissa qo‘shgan o‘zbek mutafakkirlari” “toshkent irrigatsiya va qishloq xoʻjaligini mexanizatsiyalash muhandislari instituti” milliy tadqiqot universiteti 1. abu rayhon beruniy reja: 2. mirzo ulug`bek 3. beruniy asarlarini o‘qib yuksak baho bergan moldenskiy sergey mixaylovich 17.09.2021 йил ўзбекистонда илк бор коинотга нано спутник учирилди космик фаолиятни ривожланиши келгусида ер ресурсларидан самарали фойдаланиш, геоахборот тизимларидан фойдаланган ҳолда геодезия, картография ва кадастрни шакллантиришда ёрдам беради. шунингдек, геоахборот тизимларини ривожлантириш орқали шаҳар марказларида пайдо бўлаётган автотранспорт воситаларининг тирбандлигини, автойўллардан фойдаланишни оптималлаштириш орқали камайтиришга эришилади. abu rayhon beruniy bizning ulugʻ allomamiz abu rayhon beruniy ota-onasidan juda yosh yetim qolgan va iroqiylar xonadonida tarbiyalangan. iroqiylarning oxirgi vakili xorazmshoh, abu abdulloh muhammad ibn ahmad ibn iroq hisoblanadi. xorazmshohning jiyani — amakisining oʻgʻli abu nasr mansur …

2 / 19

n keltirilgan oyning turli xil fazalari 1022—1024-yillarda mahmud hindistonga qilgan yurushida beruniyni oʻzi bilan olib ketdi. safarda ham beruniy ilm bilan shugʻullandi. u panjobdagi nand qalʼasi yonida yer shari meridianini bir gradusining uzunligini oʻlchadi va u 110,895 km. ekanini aniqladi. bu maʼlumot hozirgi zamon oʻlchashlari natijasi — 111,1 km bilan taqqoslansa, beruniy oʻlchashlarining aniqligi qay darajada ekani koʻrinadi. yerning aylana uzunligini oʻlchash muallifning ilmiy adabiyotlarda qisqacha „geodeziya“ deb yuritiladigan „turar joylar orasidagi masofani tekshirish uchun joylarning oxirgi chegaralarni aniqlash“ nomli astronomiya va geografiyaga bagʻishlangan asari 1025-yilda yozib tugatildi. beruniyning o'sha davrda yaratgan kashfiyotlaridan biri - globus ixtiro etganligidir. abu rayhon beruniyning «at-tafhim» kitobidagi «dunyo kartasi» muhammad ibn muso al-xorazmiy (780-847) qadimiy xorazm sharqda ilm-fanning rivojlanishida juda katta o`rin tutgan. tarixchilarning tasdiqlashlaricha, xorazmda aniq fanlar - geometriya, trigonometriya, astronomiya, topografiya, kimyo, mineralo¬giya va boshqa tabiiy fanlar viii—ix asrlardayoq yuksak darajada taraqqiy etgan. geogra¬fik bilimlarning yuksak darajada bo`lishi va jamlanishi xorazmlik savdogarlarga …

3 / 19

bunday asar yaratishga qobil emas edi», deb yozgan edi. k.segledi esa xorazmiy geografiyasiga asoslanib, «dunaybo`yi mamlakatlarining xorazmiycha xaritasi»ni qayta tuzishga muvaffaq bo`lgan. mirzo ulug`bek (1394-1449) buyuk olim va davlat arbobi, temuriylar sulolasining yorqin namoyandasi mirzo ulug`bekning nomi dunyo fani sahifalariga zarhal harflar bilan bitilgan. uning astronomiya, matematika, geometriya, geografiya va boshqa qator fanlar rivojiga qo`shgan o`lkan hissasi, o`rta asrlarda amalga oshirgan hisob-kitoblarining aniqligi hozirgi zamon ilm ahlini hamon lol qoldirib kelmoqda. mirzo ulug`bekning nomi butun dunyoga buyuk mutafakkir sifatida ma’lum. ammo u dastlab, bobosi amir temurga va so`ng otasi shohruxga turli yurishlarda hamroh bo`lgan. movarounnahr hukmdori bo`lgach, keyinchalik o`zi ham mamlakatning turli qismlarini kezgan. safarlari davomida ko`rganlarini o`zining ilmiy faoliyatida keng qo`llagan. shuning uchun ulug`bekni sayyoh-olimlar qatoriga kiritishimiz mumkin. mirzo ulug`bek (to`liq ismi sharifi - mirzo muhammad ibn shohrux ibn temur ulug`bek ko`ragon) 1394-yil 22-martda amir temurning harbiy yurishlari chog`ida eron ozarbayjonidagi sultoniya shahrida dunyoga kelgan. amir temur suyukli nabirasining …

4 / 19

ng sinusi qiymatini verguldan keyin 18 ta belgi miqdoridagi aniqlikda hisoblashga muvaffaq bo`lgan. quyosh bir yilda bir marta aylanib chiqadigan fazoviy doira - ekliptikaning og`ishi qiymatini aniqlashda mirzo ulug`bek dunyo astronomiya fanida eng oldingi o`rinlarda turadi. uning 1437-yilda amalga oshirgan hisob-kitoblariga ko`ra, ekliptikaning og`ishi 23°30'17"ga teng va bu qiymat hozirgi zamondagi hisob-kitoblardan bor-yo`g`i 0'32"ga farq qiladi. shuning uchun ham ulug`bek tomonidan hisoblangan bir astronomik yil 365 kun 6 soat 10 minut 8 sekundga teng va bu hozirgi zamon ma’lumotlaridan atigi 58 sekundga farq qiladi. mirzo ulug`bek yaratgan samarqand astronomiya maktabining ushbu fan rivojiga qo`shgan o`lkan hissasi dunyo olimlari tomonidan keng tan olingan. «ziji jadidi ko`ragoniy» asari xvii asrda oksfordda ingliz tiliga va keyinchalik bir qancha sharhlar bilan dunyoning boshqa tillariga ham tarjima qilingan. 1648-yilda astronom yan gaveliy tomonidan polshada chop etilgan «yo`lduzli osmon katalogi»ga dunyo astronomlarining ramziy yigilishini tasvirlovchi gravyura ilova qilingan bo`lib, undan dunyoning mashhur olimlari qatoridan ulug`bek ham …

5 / 19

ersitetini tamomlagan, keyin 1946 yildan – rossiya fanlar akademiyasining geofizika institutida,1956 yildan boshlab fizika-texnika institutida ishlagan. geodeziya maqsadlari uchun yerning tortish maydonini o'lchash nazariyasini ishlab chiqdi. u astronomik-gravimetrik tekislash usulini, yerning shakli belgilashning yangi usulini taklif qildi. u rossiya yer gravimetrida birinchi bo'lib ishlab chiqdi. molodenskiy shuningdek, yerning va yerning yadrosini o'rganish bo'yicha ishlar yozgan. u yuqori geodeziyaning asosiy muammolarini hal qilish uslublari haqidagi klassik g'oyalarni o'zgartirgan yer va uning gravitatsiyaviy sohasi nazariyasini ishlab chiqdi. u yer qobig'idagi ommaviy tarqalishi haqidagi taxminlardan va shuning uchun muhim amaliy ahamiyatga ega bo'lmagan yerning jismoniy sirtini o'rganish uchun bir usul taklif qildi. 1961 yilda yerning yadrosining ikki modeli uchun erkin yaqinlashuv davrining qadriyatlarini hisoblash orqali yerning neytron va go'zali deformatsiyalarini yanada aniq birlashtiruvchi nazariyasini ishlab chiqdi. 1963 yilda polatava shtatidagi yorqin samolyotlarga qarashli yulduzlarning kuzatuvlaridan tahlil qilingan, n.popov va molodenskiy nazariy jihatdan prognoz qilgan yerning aylanish tizmasining erkin yaqinlashishini aniqladi. foydalanilgan adabiyotlar ro’yhati …

Want to read more?

Download all 19 pages for free via Telegram.

Download full file

About "o'zbek mutafakkirlari haqida maqola"

powerpoint presentation “фарзандларимизни мустақил фикрли, замонавий билим ва касб-ҳунарларни эгаллаган, мустаҳкам ҳаётий позицияга эга, чинакам ватанпарвар инсонлар сифатида тарбиялаш биз учун долзарб аҳамиятга эга бўлган масала ҳисобланади” шавкат мирзиёев миромонович 2-mavzu. “fanning rivolanishga hissa qo‘shgan o‘zbek mutafakkirlari” “toshkent irrigatsiya va qishloq xoʻjaligini mexanizatsiyalash muhandislari instituti” milliy tadqiqot universiteti 1. abu rayhon beruniy reja: 2. mirzo ulug`bek 3. beruniy asarlarini o‘qib yuksak baho bergan moldenskiy sergey mixaylovich 17.09.2021 йил ўзбекистонда илк бор коинотга нано спутник учирилди космик фаолиятни ривожланиши келгусида ер ресурсларидан самарали фойдаланиш, геоахборот тизимларидан фойдаланган ҳолда геодезия, картография ва кадастрни ...

This file contains 19 pages in PPTX format (2.2 MB). To download "o'zbek mutafakkirlari haqida maqola", click the Telegram button on the left.

Tags: o'zbek mutafakkirlari haqida ma… PPTX 19 pages Free download Telegram