fonetika va grafika asoslari ni o'rganish metodikasi

PPTX 32 pages 6.5 MB Free download

32 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 6.5 MB

File type PPTX

Pages 32

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 32

2-mavzu: fonetika va grafika asoslarini o‘rganish metodikasi reja: 1.kichik yoshdagi o‘quvchilarning ona tilini o‘zlashtirishida fonetika bo‘limining ahamiyati. 2.boshlang‘ich sinf o‘quvchilarini tovushlar va harflar, unli va undosh tovushlarning xususiyatlari bilan tanishtirish. 3.jarangli va jarangsiz undosh tovushlarning yozuvda ifodalanishi. 4.boshlang‘ich sinflarda bo‘g‘in ustida ishlashning o‘ziga xos xususiyatlari asosiy tushunchalar va tayanch iboralar:, fonetika, unli va undosh tovoshlar, jarangli va jarangsiz undoshlar, bo‘g‘in, urg‘u. 2-mavzu: fonetika va grafika asoslarini o‘rganish metodikasi reja: 1.kichik yoshdagi o‘quvchilarning ona tilini o‘zlashtirishida fonetika bo‘limining ahamiyati. 2.o‘quv dasturi bo‘yicha tahlili 3.boshlang‘ich sinf o‘quvchilarini tovushlar va harflar, unli va undosh tovushlarning xususiyatlari bilan tanishtirish. 4.jarangli va jarangsiz undosh tovushlarning yozuvda ifodalanishi. 5.boshlang‘ich sinflarda so‘zning morfemik tarkibini o‘rganish metodikasi. tayanch tushunchalar: fonetika, unli va undosh tovoshlar, jarangli va jarangsiz undoshlar, bo‘g‘in, urg‘u, morfemika, so‘z yasalishi, asos morfema, affiksal morfema, so‘z yasovchi qo‘shimchalar, shakl yasovchi qo‘shimchalar. kichik yoshdagi o‘quvchilarning og‘zaki va yozma nutqni egallashlarida fonetikadan olgan bilimlarining ahamiyati katta: fonetik bilimga …

2 / 32

’nosini tushunish va nutqda ongli qo‘llash uchun muhimdir; hozir va hozir, atlas va atlas so‘zlari ma’nosidagi farq faqat urg‘u orqali ajratiladi. so‘zning tovush tomonini tasavvur qilish so‘zlarni talaffuzda farqlash, ayrim so‘zlarni to‘g‘ri talaffuz qilish va qo‘llash uchun zarur. bolalar maktabga kelgunga qadar ham nutqning tovush qurilishini amaliy o‘zlashtiradilar, ammo ular maxsus o‘qigunlariga qadar so‘zni bo‘g‘inlarga bo‘lishni, so‘zdagi tovushlarni izchil talaffuz qilishni bilmaydilar. i sinf o‘quvchilarida so‘zni to‘g‘ri talaffuz qilish, bo‘g‘inlarga bo‘lish, undagi har bir tovushni tartibi bilan aniq aytish ko‘nikmasini shakllantirish ustida maqsadga muvofiq ishlash, o‘z navbatida, analiz, sintez, taqqoslash, guruhlash kabi aqliy mashqlarni bilib olishga, shuningdek, tovushlarning tabiati, so‘z tarkibida bir-biriga ta’siri kabi ayrim elementar bilimlarni o‘zlashtirishga imkon beradi. i sinfda fonetika va grafikani o‘rganishga katta o‘rin beriladi, chunki o‘quvchilar o‘qish va yozish jarayonini shu sinfda egallaydilar. bu bilimlar keyingi sinflarda mustahkamlanadi, takomillashtiriladi. maktab dasturiga muvofiq, boshlang‘ich sinf o‘quvchilari fonetik- grafik ko‘nikmalar tizimini hosil qiladilar: tovushlar va harflar, unli …

3 / 32

oz eshitiladi); d) bo‘g‘in hosil qilish xususiyati (unli tovushlar bo‘g‘in hosil qiladi, undosh tovushlar bo‘g‘in hosil qilmaydi). o‘zbek tili yozuvi tovush yozuvi hisoblanadi, chunki tovush yozuvda harflar bilan ifodalanadi. 1-sinf o‘quvchilari quyidagilarni bilib olishlari lozim: a) tovushni talaffuz qilamiz va eshitamiz; b) harfni ko‘ramiz, o‘qiymiz va yozamiz; d) harf — tovushning yozuvda ifodalanadigan belgisi. o‘quvchilar ko‘pincha tovush bilan harfni aralashtirib, xatoga yo‘l qo‘yadilar. ularda grafik rnalakani shakllantirish uchun quyidagilarni o‘rgatish zarur: 1) bir undosh harf yozuvda ikki undosh tovushni ifodalashi mumkin (masalan, maktab so‘zidagi b harfi p tovushini, maktabim so‘zidagi b harfi b tovushini ifodalaydi); 2) jo‘ja, jajji so‘zlaridagi j tovushi (jarangli, portlovchi) ham, jurnal, vijdon so‘zlaridagi j tovushi (jarangli, sirg‘aluvchi) ham bitta j harfi bilan ifodalanadi; 3) tong, keng so‘zlaridagi uchinchi jarangli undosh tovush (ng) ikki harf birikmasi (ng) bilan ifodalanadi; 4) sh, ch harf birikmalari ham bir tovushni ifodalaydi (shamol, choy). jarangli va jarangsiz undosh tovushlarning yozuvda ifodalanishi …

4 / 32

a quyidagicha yozib qo‘yiladi: jufti bor jarangli undoshlar: b, v, g, d, z, j, j, g‘. jufti bor jarangsiz undoshlar: p, f, k, t, s, ch, sh, x. jarangli tovushlar. jufti yo‘q jarangli undoshlar: l, m, n, r, ng, у jufti yo‘q jarangsiz undoshlar: q, h ko‘pchilik o‘quvchilar x va h undoshlarini qo‘llash jarayonida xatoga yo‘l qo‘yishadi. ba’zan bu xatolar o‘qituvchilarning o‘zlarida ham uchrab turadi. quyida “h” va “x” undoshini farqlashga yordam beradigan ba’zi usullar tavsiya qilinadi. avvalo, o‘quvchilarga “h” va “x” undoshining talaffuzi yaxshilab tushuntiriladi. talaffuz qilayotganda bo‘g‘iz bo‘shlig‘ida — un paychalari o‘rtasidagi tor oraliqda hosil bo‘ladigan, jarangsiz sirg‘aluvchi bog‘iz tovushi “h” hamda chuqur til orqasidan chiqadigan, jarangsiz sirg‘aluvchi “x” tovushlarining talaffuzdagi farqli tomonlari amalda ko‘rsatiladi. quyida harflarni ajratish metodikasi va uni xotirada saqlab qolish usullari haqida ma’lumot beramiz. birinchidan, rus tilidan kirgan so‘zlarda hech qachon “h” tovushi uchramaydi. masalan: texnika, ximiya… ikkinchidan, “i” unli tovushidan keyin doim “x” …

5 / 32

rish mumkinki, har ikkalasi ham, deyarli, bir xil yozilgani bilan ma’nolari turlicha bo‘ladi. bunda shu so‘z qatnashgan gap ma’nosiga e’tibor beriladi. masalan, hil (hil-hil pishmoq) — xil (biron narsaning turi), hol (holat, vaziyat) — xol (yuzdagi xol ma’nosida), shoh (podshoh) — shox (daraxtning shoxi) so‘zlarini misol qilish mumkin. bu so‘zlarni bilimni mustahkamlash darslari yoki darsdan tashqari mashg‘ulotlarda o‘yin tarzida o‘rgatib, yozdirib qo‘yish orqali o‘quvchida ma’nolariga qarab turib tovushlarni ajrata olish ko‘nikmasi rivojlantiriladi. bo‘g‘in ustida ishlash bo‘g‘in murakkab tushuncha bo‘lgani uchun boshlang‘ich sinflarda uning qoidasi berilmaydi. dasturga ko‘ra, o‘quvchilarda so‘zni bo‘g‘inlarga bo‘lish ko‘nikmasini shakllantirish vazifasi talab etiiadi. o‘quvchilar so‘zni bo‘g‘inlarga bo‘lishda so‘zda nechta unli bo‘lsa, shuncha bo‘g‘in bo‘ladi, degan tushunchaga asoslanadilar. bu tushunchani ular savod o‘rgatish davridayoq hosil qiladilar. bolalar yozilgan so‘zdan dastlab unli harfni topadilar, keyin so‘zda nechta unli bo‘lsa, uni shuncha qism (bo‘g‘in)ga bo‘ladilar. 1-sinfda o‘tkaziladigan muhim mashqlar qatoriga kiradi. o‘quvchilar o‘qish va yozish jarayonini egallashda mana shu ko‘nikmaga …

Want to read more?

Download all 32 pages for free via Telegram.

Download full file

About "fonetika va grafika asoslari ni o'rganish metodikasi"

2-mavzu: fonetika va grafika asoslarini o‘rganish metodikasi reja: 1.kichik yoshdagi o‘quvchilarning ona tilini o‘zlashtirishida fonetika bo‘limining ahamiyati. 2.boshlang‘ich sinf o‘quvchilarini tovushlar va harflar, unli va undosh tovushlarning xususiyatlari bilan tanishtirish. 3.jarangli va jarangsiz undosh tovushlarning yozuvda ifodalanishi. 4.boshlang‘ich sinflarda bo‘g‘in ustida ishlashning o‘ziga xos xususiyatlari asosiy tushunchalar va tayanch iboralar:, fonetika, unli va undosh tovoshlar, jarangli va jarangsiz undoshlar, bo‘g‘in, urg‘u. 2-mavzu: fonetika va grafika asoslarini o‘rganish metodikasi reja: 1.kichik yoshdagi o‘quvchilarning ona tilini o‘zlashtirishida fonetika bo‘limining ahamiyati. 2.o‘quv dasturi bo‘yicha tahlili 3.boshlang‘ich sinf o‘quvchilarini tovushlar va harfla...

This file contains 32 pages in PPTX format (6.5 MB). To download "fonetika va grafika asoslari ni o'rganish metodikasi", click the Telegram button on the left.

Tags: fonetika va grafika asoslari ni… PPTX 32 pages Free download Telegram