tilvayozuv masalalari

PPTX 30 стр. 209,0 КБ Бесплатная загрузка

30 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 209,0 КБ

Тип файла PPTX

Страницы 30

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 30

слайд 1 2-mavzu: til va yozuv masalalari reja: yozuv haqida umumiy ma’lumot. o‘zbek xalqi foydalangan yozuvlar. lotin yozuviga asoslangan o‘zbek alifbosining joriy etilishi. o‘zbek tilining asosiy imlo qoidalari. tayanch so‘z va iboralar: yozuv, yozuv turlari, talaffuz va imlo, og‘zaki nutq, piktografik yozuv, logografik yozuv, harf-tovush yozuvi, kirill yozuvi, lotin yozuvi, imlo qoidalari, harflar imlosi, qo‘shib yozish, ajratib yozish, chiziqcha bilan yozish. munosabat bildiring. “til – o‘zagimizning, o‘zligimizning, bekligimizning bosh belgisi” deganda nimalar nazarda tutiladi? tilni yo‘qotmaslik uchun nima qilish kerak deb o‘ylaysiz? globallashuv: tillar taraqqiyoti va tanazzuli birlashgan millatlar tashkiloti o‘tgan asrda rasman 2976 tilni qayd etgan bo‘lsa-da, 2005-yilda tuzilgan yunesko ro‘yxati 6912 tilni qamrab oladi. dunyodagi eng katta tillar olinadigan bo‘lsa, statistik ma’lumotlarga ko‘ra, 200 tilning har birida 1 milliondan ortiq, 70 tilning har birida 5 milliondan ortiq, faqat 13 tilning har birida 50 mlndan ortiq kishi muloqot qiladi. yunesko hisob-kitobiga ko‘ra, mavjud 7 mingga yaqin tilning yarmi joriy …

2 / 30

ida turgan 2,5 ming tildan 15 tasi markaziy osiyo xalqlariga to‘g‘ri keladi. jumladan, markaziy osiyo arablari tili, buxoro-samarqand yahudiylari tili, markaziy osiyo lo‘lilari (paryo) tili o‘zbekiston hududidagi o‘layotgan tillardir. o‘lik tilga aylanayotgan tillarni saqlab qolish maqsadida 1999-yil 17-noyabrda yunesko bosh anjumani 21-fevralni xalqaro ona tili kuni (международный день родного языка, international mother languare day) sifatida e’lon qilib, 2000-yilning fevralidan boshlab bu sana har yili lisoniy, madaniy taraqqiyot va ko‘p tillilikni ta’minlashga ko‘mak berish maqsadida nishonlab kelinadi. tillar xavfsizligini ta’minlaydigan omillar alifbo-imlo ko‘p sonli so‘zlashuvchilarga egalik davlat tili maqomi axborot-kommunikatsiyalari sohalari, internet tili ekanligi. albatta, bizning ona (o‘zbek) tilimizning ham o‘z alifbo va imlosiga, davlat tili maqomiga egaligi, 30 milliondan ortiq so‘zlashuvchisi borligi kishini xushnud qiladi. biroq achchiq bo‘lsa-da, ta’kidlash kerakki, uning axborot-kommunikatsiya texnologiyalari, internet tili darajasiga ko‘tarilmayotganligi va, ayniqsa, bu borada hech qanday na nazariy, na amaliy va na tashkiliy ishlar olib borilmayotganligi uning ham mazkur xavfdan butkul xoli emasligini …

3 / 30

an masofadagi kishilarning oʻzaro aloqa qilish ehtiyoji, siyosiy, huquqiy, diniy va estetik harakterdagi axborotlarni qayd etish, saqdash zaruriyati bilan bevosita bogʻliq yozuv bosqichlari buyumli yozuv rasmli yozuv (piktografik) so’z yozuv (logografik) "buyumli yozuv" eng qadimgi davrlarda dunyo xalqlarining deyarli barchasida keng tarqalgan “eslatuvchi” belgilar ana shu izlanishlarning ilk koʻrinishlari edi: muayyan miqdorni ifodalash uchun turli toshlar, chigʻanoklardan foydalanilgan; tayoqlar, daraxtlarga har xil iplar bogʻlash, tugunlar tugib qoʻyish va b. vositalar bilan muayyan axborotni esda saqlash yoki muayyan masofaga yuborishga harakat qilingan; xabarni uzoq masofaga yetkazish uchun tutun, gulxan, baraban ovozi va sh.k. qoʻllangan; xabarni uzoq vaqt saqlash uchun ramziy maʼno berilgan buyumlardan foydalanilgan: qoʻrgʻon – marhum koʻmilgan joy belgisi; slavyan qabilalarida nontuz — doʻstlik belgisi; trubka — tinchlik, sulh belgisi va b. rasmli yozuv (piktografiya) yozuv yaratish yoʻlidagi birinchi qadam boʻlgan. rasm bilan yozuv oʻrtasida uzviy bogʻliqlik mavjud, avvalo, har ikkalasi ham koʻrish orqali idrok qilinadi. piktografik yozuvni ibtidoiy tasviriy …

4 / 30

lning oʻzagi lot. "pingere" (rasm solmoq) soʻzi bilan aloqadordir, "pisati" feʼlining dastlabki maʼnosi, koʻrinadiki, "rasm solmoq", "bezamok,"dan iborat boʻlgan. gotcha "melian" (yozmoq) feʼlining dastlabki maʼnosi ham moʻyqalamda "rasm solmoq" boʻlib, bu feʼl hoz. nemis tilida "malen" shaklida va "rasm solmoq" maʼnosida qoʻllanadi. yunon tilidan koʻpgina tillarga oʻtgan "grafika" soʻzi ham etimologik jihatdan oʻyish, tirnash tushunchalarini ifodalaydi. "soʻz yozuvi" yoki "logografik yozuv" piktografik yozuvning taraqqiyoti ideografik va iyeroglifik yozuvning shakllanishiga olib kelgan. rasmlarning soddalashuvi, ularning oʻzlari ifoda etgan buyumlarning nomiga, ramziga aylanishi va asta-sekin bu ramzlarning ogʻzaki nutq bilan doimiy bogʻlanishi yozuvning takomillashib borishini belgilab beradi. bu qiziq! eng qadimgi logografik yozuv tizimlari (misr iyeroglifikasi, shumer mixxatlari, xitoy iyeroglifikasi va b.) mil. av. 4 ming yillikning oxiridan mil. av. 2 ming yilliklarning boshlarigacha boʻlgan davrda shakllangan. haqiqiy maʼnodagi yozuv tizimlari dastlab qadimgi sharqda vujudga kelgan. yozuvning keyingi taraqqiyot bosqichi boʻgʻin boʻlib, u mil. av. 2 ming yilliklarning oʻrtalarida paydo boʻlgan. bilib …

5 / 30

ab kirill lotin lotin alifbosiga asoslangan o‘zbek alifbosini joriy etilishi. eslab qoling! oʻzbekiston respublikasi oliy kengashi 1993-yil 2- sentabrda "lotin yozuviga asoslangan oʻzbek alifbosini joriy etish to‘gʻrisida"gi qonunni qabul qildi. bu qonunga 1995-yil 6-mayda oʻzgarishlar kiritadigan qonun qabul qildi. bu hujjatga koʻra lotin yozuviga asoslangan yangi oʻzbek alifbosi 26 ta harf va 3 ta harflar qoʻshilmasidan iborat. eslang: nutq tovushlari nutqning eng kichik, bo‘linmas qismidir. nutq tovushlarining yozuvdagi shakli harf deb ataladi. nutq tovushlarini talaffuz qilamiz va eshitamiz. harflarni esa ko‘ramiz, yozamiz va o‘qiymiz. ma’lum tartibda joylashgan harflar qatori alifbo (yoki alfavit) deyiladi. alifbo so‘zi arab alfavitidagi birinchi (alif) va ikkinchi (bo yoki be) harflari nomlarining qo‘shilishidan hosil bo‘lgan. lug‘atlarda, turli ro‘yxatlarda so‘zlar alfavit tartibida joylashtiriladi. masalan, barcha lug‘atdagi so‘zlar, saylovchilar ro‘yxati, kutubxona kartotekasida mualliflarning familiyalari, kitoblarning nomlari alfavit tartibida joylashtirilgan bo‘ladi. shu sababli alfavitni yoddan bilishimiz zarur. o‘zbek tilining asosiy imlo qoidalari. (qadimgi misr ehromlarida qoldirilgan yozuvlardan) o‘g‘lim, temirchilarni …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 30 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "tilvayozuv masalalari"

слайд 1 2-mavzu: til va yozuv masalalari reja: yozuv haqida umumiy ma’lumot. o‘zbek xalqi foydalangan yozuvlar. lotin yozuviga asoslangan o‘zbek alifbosining joriy etilishi. o‘zbek tilining asosiy imlo qoidalari. tayanch so‘z va iboralar: yozuv, yozuv turlari, talaffuz va imlo, og‘zaki nutq, piktografik yozuv, logografik yozuv, harf-tovush yozuvi, kirill yozuvi, lotin yozuvi, imlo qoidalari, harflar imlosi, qo‘shib yozish, ajratib yozish, chiziqcha bilan yozish. munosabat bildiring. “til – o‘zagimizning, o‘zligimizning, bekligimizning bosh belgisi” deganda nimalar nazarda tutiladi? tilni yo‘qotmaslik uchun nima qilish kerak deb o‘ylaysiz? globallashuv: tillar taraqqiyoti va tanazzuli birlashgan millatlar tashkiloti o‘tgan asrda rasman 2976 tilni qayd etgan bo‘lsa-da, 2005-yilda tuzilgan yu...

Этот файл содержит 30 стр. в формате PPTX (209,0 КБ). Чтобы скачать "tilvayozuv masalalari", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: tilvayozuv masalalari PPTX 30 стр. Бесплатная загрузка Telegram