milliy uyg‘onish va jadidchilik ma’naviyati

DOCX 8 pages 24.2 KB Free download

8 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 24.2 KB

File type DOCX

Pages 8

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 8

№-1. mavzu: milliy uyg‘onish va jadidchilik ma’naviyati reja: 1. jadidchilik xarakatining vujudga kelishi. 2. jadidlarning ma’rifatparvarlik xarakati. 3.xalqni milliy ma’naviy – ma’rifiy zaminlardan mahrum qilish mustamlakachilik siyosatining asosiy maqsadidir. 4.qaramlik sharoitida o‘zbek halqining ona tili, e’tiqodi, milliy merosi, g‘ururi, qadriyatlaridan mahrum etilishi va toptalishi. 5.“sovet davri” o‘zbek ziyolilari tomonidan yaratilgan ma’naviy merosga munosabat tayanch iboralar: jadidlarning ma’rifatparvarlik xarakati, jadidchilik ma’naviyati, xalqni milliy ma’naviy, ijtimoiy-siyosiy hayot, mustamlakachilik, jadidchilik, millat ziyolilari. ma’rifatning lug‘aviy ma’nosi bilish, tanish, bilim demakdir. boshqacha aytganda, ma’rifat bilmoq, kishilarning ong-bilimini, madaniyatini oshirishga qaratilgan ta’lim-tarbiya jarayonidir. ma’rifat so‘zining ko‘pchilikdagi ma’nosi maorifdir. ma’rifat atama sifatida- tabiat, jamiyat va inson mohiyati haqidagi turli tuman bilimlar, ma’lumotlar majmuasini bildiradi. ma’rifatli degani-bilimli muayyan sohada ma’lumoti bor, demakdir. fanlar chuqur va keng rivojlanib borayotgan hozirgi davrda bilim va ilmga intilgan har bir kishi, talaba, fan namoyondasi ilmning, ya’ni ma’rifatning ma’lum sohasini, xuddi shuningdek, matematika, fizika, biologiya, meditsina va boshqalarning ham ma’lum yo‘nalishlarini egallaydilar. marifatni …

2 / 8

idchilik-yangilanish, yangi usul ma’nosini anglatadi. u yangi zamonaviy maktab, matbaa, milliy taraqqiyot usullari, yo‘llari tarafdorlarining umumiy nomi. jadidchilikning asosiy g‘oya va maqsadlari: turkistonni o‘rta asrchilik, feodal qoloqlik, xurofotlardan ozod qilish, «usuli qadim»ni inkor etgan holda o‘lkani, halqni, millatni zamonaviy taraqqiyot yo‘liga olib chiqish, milliy davlat bunyod etish, konstitutsion, parlament va prezident idora usuldagi ozod va farovon jamiyat qurish, turkiy tillarga davlat tili maqomini berish, milliy qo‘shin tuzish va boshqalardan iborat. turkistonda jadidchilik milliy-ozodlik kurashi jarayonida yuzaga kelgan, o‘zbek halqi tarixida yangi sahifani ocha boshlagan ijtimoiy harakat bo‘lganligi bilan ajralib turadi. ularning dunyoqarashida vatanparvarlik, millatparvarlik, ma’rifatparvarlik, taraqqiyparvarlik kabi g‘oyalar yetakchilik qilgan. o‘lkani mustamlaka zulmidan ozod qilishni jadidlar hamma narsadan ustun qo‘ydilar. jadid ziyolilari erk, istiqlolga erishish uchun milliy ongni o‘stirish zarurligini payqadilar. shu orqali milliy uyg‘onish yasamoqchi bo‘ldilar. buni esa ta’lim va tarbiyada-ma’rifatda deb bildilar. mana shuning uchun ham jadidlar yangicha ta’lim va tarbiya tizimini qaror toptirish yo‘lida hormay-tolmay ishladilar. xix …

3 / 8

isloh qilish g‘oyasini ilgari surganlar va bu borada o‘zlari amaliy harakat namunasini ko‘rsatganlar. jadidchilik harakatidagi ma’naviyat quyidagilarda yaqqol namoyon bo‘ladi: birinchidan, ular ozodlikka, mustaqillikka qon to‘kilishlarga olib keluvchi turli to‘polon, qirg‘in-barot urushlar bilan emas, balki aholining savodini chiqarish, ularning ma’rifatni ko‘tarish orqali qaramlikning kelib chiqishi, uning millat taqdiridagi oqibatlarni tushunib yetish darajasiga ko‘tarish orqali erishishni; ikkinchidan, milliy ongni rivojlantirish, milliy birlikni ta’minlashning asosiy omili ekanligi, milliy birlikning vujudga kelishi esa uni taraqqiyotga olib boruvchi asosiy omili ekanligi g‘oyasida; uchinchidan, jadidchilik harakati namoyondalari faqat o‘z g‘oyalarini ilgari surish uni tashviqot qilish doirasidan cheklanib qolmasdan, ular aholining umumiy savodxonligini ko‘tarish borasida ko‘pgina ishlarni ham amalga oshirdirlar. ular o‘zlarining mablag‘lari hisobiga maktab ochdilar, gazeta, kitobilarni bosmadan chiqardilar. bu harakatlarning zaminida chinakam ma’naviyat turadi, chunki ular urushlarga, johillikka va qarama-qarshiliklarni avj oldirishga emas, balki yuksak ma’rifatga va siyosiy onglilikka erishish orqali ozodlik va taraqqiyotga erishish mumkinligi uchun faoliyat ko‘rsatganlar. ana shu jihatlari bilan jadidchilik …

4 / 8

a’rfiatchi jadidchilar og‘ir moddiy qiyinchiliklar, g‘oyaviy–siyosiy tayziqlarga qaramay, millatning ma’naviy yuksalishi uchun imkoniyatlar yaratishga harakat qildilar. ma’naviyat va ma’rifatdan mahrum halq milliy jihatdan: o‘zini anglab ololmaydi taqdirga tan berib yashashni o‘ziga ep ko‘radi. chor amaldorlari buni yaxshi anglagan holda o‘z mustamlaka asoratiga solgan turkiston halqlarini ma’naviyat, ma’rifat va madaniyatdan bebahra qoldirish masalasiga alohida ahamiyat berdilar, bu yo‘lda hech tap tortmay insofu diyonatni, rahm-shafqatni butunlay unutdilar. tarixdan ma’lumki, bir halqni o‘ziga tobe qilishni istagan kuchlar avvalo o‘zini o‘zligidan, taixidan, madaniyatidan judo qilishga intiladi. xitoy donishmandi konfutsiy bundan 2700-yil oldin o‘z imperatoriga shunday maslahat bergan ekan: “xoqonim, agar biror mamlakatni bosib olib, u yerda uzoq hukmronlik qilmoqchi bo‘lsangiz, dastavval o‘sha yerda yashayotgan halqni o‘z tarixiy madaniyatidan mahrum eting, ma’naviy bo‘ronni kuchaytiring”. madaniyat va ma’naviyatni barbod etish, milliy til, urf-odatlar kamolotga yo‘l bermaslik, itoat ettirilgan halqni jilovda ushlab turishning eng zarur va nozik yo‘llaridan biri ekanligini istilochi va bosqinchilar doimo juda yaxshi bilgan. …

5 / 8

dan biri deb hisoblanadi. ana shu yozuv va makkorona siyosatni amalga oshirishning asosiy yo‘l-yo‘riqlarini ishlab chiqish uchun ishni nimadan boshlash kerakligi haqida taklif mulohaza va xulosalar berish topshirig‘i bilan chor hukumati ko‘pchilik olimlar va boshqa soha kishilarini rossiyadan turkistonga yubordi. o‘zbekiston mustaqilligiga qadar bo‘lgan yetmish to‘rt yil ichida madaniy-ma’rifiy taraqqiyotimiz imkoniyatlaridan to‘la foydalana olmadik. markaz tomonidan yurgizilgan davlat siyosati tufayli milliy ongimiz, milliy tilimiz, taiximiz, urf-odatlarimiz rivojlanishiga yo‘l bermaydigan g‘oyalar paydo bo‘ldi. insonlarning ma’naviy-axloqiy tarbiyasini ta’minlashga ko‘maklashadigan muqaddas kitob qur’oni karim, hadisi sharif, al-buxoriy, at-termiziy, shayx najmiddin qubro, az – zamaxshariy, bahouddin naqshband singari ulamoyu fuzalolarning mo‘tabar asarlari halqdan yashirindi, ularga o‘t qo‘yildi, suvlarga oqizildi. qaramlik va mutelik yillarida sodir bo‘lgan bu dahshatli voqea va hodisalar o‘zbek halqining milliy ma’naviyati muayyan darajada tanazzulga uchrashiga sabab bo‘ldi. milliy ma’naviy qadriyatlardan biri milliy urf-odatlar, an’analar diniy tarbiyaviy marosimlar, halq bayram va sayllari kabilarga qilingan xujum o‘zbek halqi boshiga tushgan og‘ir dard bo‘ldi. …

Want to read more?

Download all 8 pages for free via Telegram.

Download full file

About "milliy uyg‘onish va jadidchilik ma’naviyati"

№-1. mavzu: milliy uyg‘onish va jadidchilik ma’naviyati reja: 1. jadidchilik xarakatining vujudga kelishi. 2. jadidlarning ma’rifatparvarlik xarakati. 3.xalqni milliy ma’naviy – ma’rifiy zaminlardan mahrum qilish mustamlakachilik siyosatining asosiy maqsadidir. 4.qaramlik sharoitida o‘zbek halqining ona tili, e’tiqodi, milliy merosi, g‘ururi, qadriyatlaridan mahrum etilishi va toptalishi. 5.“sovet davri” o‘zbek ziyolilari tomonidan yaratilgan ma’naviy merosga munosabat tayanch iboralar: jadidlarning ma’rifatparvarlik xarakati, jadidchilik ma’naviyati, xalqni milliy ma’naviy, ijtimoiy-siyosiy hayot, mustamlakachilik, jadidchilik, millat ziyolilari. ma’rifatning lug‘aviy ma’nosi bilish, tanish, bilim demakdir. boshqacha aytganda, ma’rifat bilmoq, kishilarning ong-bilimini, madaniyatini oshir...

This file contains 8 pages in DOCX format (24.2 KB). To download "milliy uyg‘onish va jadidchilik ma’naviyati", click the Telegram button on the left.

Tags: milliy uyg‘onish va jadidchilik… DOCX 8 pages Free download Telegram