elektr o‘lchashlar fanining maqsad va vazifalari

DOC 7 pages 41.0 KB Free download

7 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 41.0 KB

File type DOC

Pages 7

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 7

1-mavzu: elektr o‘lchashlar faniningtc "elektr o‘lchashlar fanining" maqsad va vazifalari. sanoat, transport, qishloq va suv xo‘jaligi, kimyoviy texnologiya va boshqa sohalardagi ishlab chiqarishning barcha bosqichlarida texnologik, agrokimyoviy va biologik nazorat bilan birga turli o‘lchash ishlari ham olib boriladi. shuning uchun ishlab chiqarilayotgan mahsulotning sifati boshqarishda qo‘llanilayotgan nazorat va o‘lchash vositalariga bevosita bog‘liq. har bir yetuk mutaxassis o‘z ish joyida texnologik jarayon parametrlarini, ularning o‘lchash usullarini, o‘lchash asboblari va qurilmalarining texnik xarakteristikalarini bilishi kerak. bakalavriatni tugatgan har bir kishi o‘lchash asboblari bilan ishlashda o‘lchash sxemalari va asboblarini ishlatish bilan bog‘liq bo‘lgan bilim va malakaga ega bo‘lishi, elektr, magnit, noelektrik kattaliklarni bilishi, ularni o‘lchashi, nazorat qilishi, o‘lchash asboblarini to‘g‘ri tanlay olishi, xatoliklarning sababini aniqlashi lozim. transport, issiqlik texnikasi, elektroenergetika, qishloq va suv xo‘jaligi, geologiya va geofizika, tibbiyot, biologiya, atrof-muhit ekologiyasi sohalarida yuzaga keladigan muammolarni yechishda turli parametrlarni o‘lchash va axborot olish sezilarli darajada murakkablashib bormoqda. bu holat yangi o‘lchash usullari va vositalarini …

2 / 7

ishdagi talabalariga «sanoat korxonalarining elektr jihozlari va qurilmalari», «ishlab chiqarish jarayonlarini avtomatlashtirish», «elektrotexnologiya» va boshqa fanlarni o‘zlashtirishlarida yordam beradi. «elektr o‘lchashlar» sanoat, qishloq va suv xo‘jaligi hamda boshqa sohalar yo‘nalishida bakalavr va mutaxassislar tayyorlashda o‘qitilishi lozim bo‘lgan fandir. davlat ta’lim standartlari, «kadrlar tayyorlash milliy dasturi» talablaridan kelib chiqqan holda, bu fan kollej talabalarida metrologiya va elektr o‘lchashlar bo‘yicha zarur va yetarli bo‘lgan bilim hamda ko‘nikmalarni shakllantiradi. o‘quv qo‘llanmaning maqsadi elektrotexnika, elektroenergetika, radiotexnika va avtomatika cohalariga oid ta’lim yo‘nalishida elektrik bakalavrlarni tayyorlashga ko‘maklashishdir. talabalar fanni o‘qish jarayonida elektr o‘lchovlar, o‘lchash asboblarining tuzilishi, ularning ishlatilishi va ta’mirlashning asosiy masalalarini o‘rganadilar. asboblarning texnik xarakteristikalari va xususiyatlari, ularning qiyoslash usullari hamda qoidalari bilan tanishadilar. «elektr o‘lchashlar» fanini o‘rganish natijasida talabalar olgan bilimlari hamda tajribalarini ishlab chiqarishda qo‘llashlari lozim bo‘ladi. har bir talaba bilimlarini respublikamiz oldida turgan o‘ta muhim masalalarni yechishga, jahon andozalariga mos keluvchi texnologik jarayonlarni samarali boshqarish hamda mahsulotlarni ishlab chiqarishga safarbar etishi …

3 / 7

, shuningdek, yer osti ruda konlarini samolyotdan turib magnit usullar bilan razvedka qilishda qo‘llaniladi. hattoki sayyoralar va yulduzlar sirtidagi harorat ham fotoelementlar yordamida elektrik usul bilan aniqlanadi. murakkab ishlab chiqarish jarayonlarini avtomatlashtirish ko‘p jihatdan elektr o‘lchashlarga tayanadi, chunki ular o‘lchash qurilmasi bilan bevosita ishlab chiqarish obyektlariga avtomatik ravishda ta’sir etish, o‘lchangan kattaliklar ustida hisoblash operatsiyalarini avtomatik bajarish imkonini beradi. ishlab chiqarishning barcha sohalarida mexanizatsiyalashtirish, elektrlashtirish va avtomatlashtirishni yuqori darajaga ko‘tarish uchun hozirgi zamon talablariga javob beradigan sodda, puxta, mukammal, arzon, yuqorianiqlik va sezgirlikka ega, har qanday sharoitda o‘z ish qobiliyatini saqlab turadigan o‘lchov asboblarini loyihalashtirish, ishlab chiqarish va ularni to‘g‘ri ekspluatatsiya qilish zarur. shu bilan birga, ishlab chiqarishni jadallashtirish, mahsulotlarni ko‘paytirish va sifatini oshirish uchun davlat tizimiga tegishli metrologik birlik va metrologik ta’minot tizimini qonun talablari darajasida ishlab chiqish zarur. o‘lchovshunoslik fani ming yillik tarixga ega, chunki ibtidoiy odamlar ham o‘z ehtiyojlariga ko‘ra masofa, yer maydoni, ishlatgan uy-ro‘zg‘or asbob-uskunalarining o‘lchamlarini …

4 / 7

trologik ta’minotning dastlabki shakllari turli tarzda vujudga kela boshlagan. masalan, rus knyazi svyatoslavyaroslavichning oltin kamaridan uzunlikni namunaviy o‘lchashda foydalanilgan. o‘rta asrlarda italiyada mamlakat cherkov va butxonalarida saqlanadigan marvarid donalaridan sochiluvchan moddalarning hajmi va massa birliklari o‘lchangan. ishlab chiqarish, tovar ayirboshlash, tabiat va koinot hodisalarini kuzatish hamda tahlil qilish sohalari zamirida o‘lchovshunoslik, o‘lchov vositalari va usullarini yaratish, taklif etish, ularni takomillashtirish borasida sharq, xususan, markaziy osiyo olimlarining hissasi ulkan. viii-xi asrlarda yashab ijod qilgan al-xorazmiy, ahmad farg‘oniy, ibn sino va abu rayhon beruniy kabi buyuk vatandoshlarimiz o‘lchovshunoslik va o‘lchash birliklariga oid asarlar yozib qoldirganlar. al-xorazmiy «o‘lchashlar haqida»gi risolasida uzunlik, yuza, hajmlarni hisoblash va o‘lchash usullarini amalda qanday qo‘llashni bayon etgan. buyuk alloma «quyosh to‘g‘risida»gi risolasida vaqtni aniq o‘lchashga katta ahamiyat bergan. hamyurtimiz ahmad farg‘oniy dunyoda birinchi bo‘lib 861- yilda nil daryosi sathini o‘lchaydigan asbobni kashf qilgan va daryo suvi sathini o‘lchash natijalariga ko‘ra qishloq xo‘jalik ekinlarining u yoki bu turini ekish …

5 / 7

oshqa muhim kashfiyotlari o’z davrida o’lchovshunoslik fanini rivojlantirishda muhim ahamiyat kasb etgan. alloma abu rayhon beruniy birinchi bo‘lib tajribalar asosida yer sharining radiusini o‘lchagan. buyuk faylasuf va tabib abu ali ibn sinoning «тib qonunlari» asarida dori-darmon tayyorlash uchun tavsiya etilgan miqdor va hajm birliklaridan sharq va g‘arb davlatlarida xvii-xviii asrlargacha foydalanib kelingan. yusuf xos xojib 1069- yilda o‘z asarlarining birida metrologiya sohasi haqida fikr yuritib, qimmatbaho metall sofligini sinash, bozordagi tosh va tarozilarning to‘g‘riligini, muomaladagi pullarning sofligi va og‘irligini kuzatib turish kerakligini qayd etgan. falakiyot qonunlarini o‘rganishda, unga tegishli o‘lchashlarni takomillashtirishda mirzo ulug‘bekning hissasi nihoyatda ulkandir. uning astrolyabiya yordamida o‘z rasadxonasida amalga oshirgan astronomik o‘lchashlari natijasida tuzgan «ziji jadidi guragoniy» asaridagi ma’lumotlar hozirgi zamonda qo‘llanilayotgan ma’lumotlardan juda kam farq qiladi. o‘lchash texnikasining asosiy tarkibiy qismlaridan bo‘lgan elektr o‘lchash usullari va asboblarini yaratishda g‘arb olimlarining hissalari kattadir. 1745- yilda m.v.lomonosovning safdoshi, akademik g.r.rixman atmosfera elektrlanishini tatbiq qilish uchun birinchi bo‘lib potensiallar …

Want to read more?

Download all 7 pages for free via Telegram.

Download full file

About "elektr o‘lchashlar fanining maqsad va vazifalari"

1-mavzu: elektr o‘lchashlar faniningtc "elektr o‘lchashlar fanining" maqsad va vazifalari. sanoat, transport, qishloq va suv xo‘jaligi, kimyoviy texnologiya va boshqa sohalardagi ishlab chiqarishning barcha bosqichlarida texnologik, agrokimyoviy va biologik nazorat bilan birga turli o‘lchash ishlari ham olib boriladi. shuning uchun ishlab chiqarilayotgan mahsulotning sifati boshqarishda qo‘llanilayotgan nazorat va o‘lchash vositalariga bevosita bog‘liq. har bir yetuk mutaxassis o‘z ish joyida texnologik jarayon parametrlarini, ularning o‘lchash usullarini, o‘lchash asboblari va qurilmalarining texnik xarakteristikalarini bilishi kerak. bakalavriatni tugatgan har bir kishi o‘lchash asboblari bilan ishlashda o‘lchash sxemalari va asboblarini ishlatish bilan bog‘liq bo‘lgan bilim va malakaga ...

This file contains 7 pages in DOC format (41.0 KB). To download "elektr o‘lchashlar fanining maqsad va vazifalari", click the Telegram button on the left.

Tags: elektr o‘lchashlar fanining maq… DOC 7 pages Free download Telegram