o‘lchash asboblarini konstruksiyalash

PPT 22 pages 417.5 KB Free download

22 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 417.5 KB

File type PPT

Pages 22

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 22

слайд 1 «tiqxmmi» mtuning qarshi irrigatsiya va agrotexnologiyalar instituti «umumtexnik fanlar» kafedrasi «metrologiya, standartlashtirish va sertifikatlash» tuzuvchi: rahimov jura suyunovich adabiyotlar: 1.to‘rayev m.u. yo‘ldashev a.x. va boshqalar standartlashtirish asoslari. t., «barkamol fayz media», 2017. -312 b. 2.nazarbayeva b.a. o‘lchash asboblarini konstruksiyalash (o‘.q) t., «tafakkur avlodi», 2020. -392 b. 3.mamajonov a.a., sattorov m.o., xakimov d.v. o‘lchash usullari va vositalari. t., «nif msh», 2020. -254 b. 4.maxmonov u.a. amirqulov u.o. standartlashtirish, metrologiya va sifatni baholash. t., «excellent polygraphy», 2020.-293 b 5.maxmonov u.a. amirqulov u.o. standartlashtirish, metrologiya va sifatni baholash. t., «voris-nashriyot», 2019.-287 b. 6.ismatullayev p.r., qodirova sh.a., metrolgiya asoslari, t., «asian book house», 2020.-290 b. 7.maxmonov u.a., azizov r.q. metrologiya va standartlashtirish. t., «adabiyot uchqunlari», 2018.-234 b. mavzu: fan to'g'risida umumiy ma'lumotlar. metrologiyaning asosiy tushunchalari va atamalari. reja: 1.1. metrologiyaning maqsad va vazifalari. metruk tizim haqida. 1.2. metrologiyaning rivojlanish tarixiga oid ma’lumotlar. 1.3. qadimiy, quhna o‘lchovlar va o‘lchash birliklari. 1.4. metrologiya bo‘yicha …

2 / 22

g shug‘ullanadigan masalalari. 2-rasm. metrologiyaning bo‘limlari. 1.2. metrologiyaning rivojlanish tarixiga oid ma’lumotlar metrologiya fanining tarixi minglab yillarni o‘z ichiga oladi. insoniyatning o‘lchashlarga bo‘lgan ehtiyoji qadim zamonlardayoq yuzaga kelgan. kishilar kundalik hayotda har xil kattaliklarni: masofalarni, yer maydonlarining yuzalarini, jismlarning o‘lchamlari va massalarini, vaqtni va hokazolarni bu jarayonlarning yuzaga kelish sabablarini, manbalarini bilmasdan, o‘zining sezgisi va tajribasi asosida o‘lchay boshlagan. eng qadimgi o‘lchash birliklari – antropometrik. u insonning muayyan a’zolariga muvofiqlikka yoki moyillikka asoslangan holda kelib chiqqan. masalan: ladon – bosh barmoqni hisobga olmaganda qolgan to‘rttasining kengligi; fut – oyoq tagining uzunligi; pyad – yozilgan bosh va ko‘rsatkich barmoqlar orasidagi masofa, qarich, quloch, qadam va hokazolar. ba’zi bir tabiiy o‘lchovlar tabiatda mavjud narsalarga taqqoslashga asoslanib hosil qilingan. masalan, turli qimmatbaho toshlarning o‘lchov birligi sifatida keng qo‘llanilgan, «nuxotcha» ma’nosini anglatuvchi «karat», «bug‘doy doni» ma’nosini bildiruvchi «gran» shular jumlasidandir. vaqt o‘lchovlari ham tabiat hodisasiga asoslanib hosil qilingan. munajjimlarning ko‘p yillik kuzatishlari natijasida qadimgi …

3 / 22

lab kiritishni taqozo eta boshladi. bunday faoliyat jarayoni va rivojlanishi davomida o‘lchashlar haqidagi fan, ya’ni metrologiya yuzaga keldi. hozirda metrologiya sohasi yanada tez rivojlanmoqda, chunki sanoatning rivojlanishi, hozirgi zamon talablarining bajarilishi nazorat – o‘lchash asboblariga bog‘liqdir. o‘lchash texnikasini yanada mukammallashtirish vazifalari zamonaviy avtomatik va hisoblash texnikasining, texnologik jarayonlarining yangi yutuqlarini qo‘llashga asoslanadi. xulosa sifatida metrologiyaning rivojlanish tarixiga nazar tashlasak, quyidagi muhim bosqichlarni keltirishimiz mumkin. – 1791 yilda metr etaloni fransiyada qabul qilinishi (1 metr yer meridiani uzunligining 4х10–7 bo‘lagiga teng qilib olinganligi); – 1875 yilda parijda 17 davlat tomonidan xalqaro konvensiyani qabul qilinishi (bu esa mavjud metrik sistemaning takomillashtirishga qaratilgan bo‘lib, metr o‘lchov birligiga asos soladi); – 1893 yilda rossiyada d.m. mendeleev tomonidan o‘lchov va og‘irlik (tarozi) bosh palatasining tashkil etilishi; – 1931 yilda leningrad shahrida o‘lchov va tarozi bosh palatasi asosida d.m. mendeleev nomidagi butunittifoq metrologiya ilmiy tadqiqot institutining tashkil topishi; – 1960 yilda xalqaro birliklar tizimi (si) ning …

4 / 22

dimiy, quhna o‘lchovlar va o‘lchash birliklari eng qadimgi o‘lchash birliklari – antropometrik, ya’ni insonning muayyan a’zolariga muvofiqlikka yoki moyillikka asoslangan holda kelib chiqqanligi haqida yuqorida ma’lumotlar berib o‘tilgan edi. ko‘pchilik xalqlarda, shu jumladan bizning xalqimizda ham uzunlik o‘lchovi sifatida inson tanasining biron qismiga moslikka asoslangan o‘lchash birliklari qo‘llanilgan. masalan, barmoq, gaz, tutam, qarich, quloch, fut, dyum kabilar. quyida ayrim birliklarning ta’rifini keltirib o‘tamiz: barmoq – o‘rta barmoqning eniga mos uzunlikdir (ba’zida angusht deb ham yuritiladi). gaz deb ataluvchi uzunlik birligi uch usulda aniqlangan: uzatilgan qo‘l barmoqlarining uchidan qo‘l yelkasigacha bo‘lgan masofa; yon tomomnga uzatilgan qo‘l barmoqlarining uchidan ko‘krak o‘rtasigacha yoxud burun uchigacha bo‘lgan masofa; yon tomonga uzatilgan qo‘l barmoqlarining uchidan ikkinchi yelkagacha bo‘lgan masofa. dyum – golland tilida katta barmoq degan ma’noni anglatadi, bu birlik asosan rossiya, g‘arb mamlakatlarida ishlatilgan. milya – lotin tilida ming qadam degan ma’noni bildiradi, bu birlik rossiya, angliya, aqsh mamlakatlarida, xalqaro dengizchilik ishlarida qo‘llanilgan. farsax …

5 / 22

i va vositalari hamda kerakli aniqlikka erishish yo‘llari haqidagi fan. nazariy metrologiya – metrologiyaning fundamental asoslarini ishlab chiqish predmeti bo‘lgan sohasidagi metrologiya bo‘limi. qonunlashtiruvchi metrologiya – metrologiya bo‘yicha milliy idora faoliyatiga qarashli va birliklar, o‘lchash usullari, o‘lchash vositalari va o‘lchash laboratoriyalariga davlat talablarini o‘z ichiga olgan metrologiya qismi. amaliy metrologiya – nazariy metrologiya ishlanmalarini va qonunlashtiruvchi metrologiya qoidalarini amaliy qo‘llanish masalalari bilan shug‘ullanuvchi metrologiya bo‘limi. kattalik – sifat jihatidan ajratilishi va miqdor jihatidan aniqlanishi mumkin bo‘lgan hodisalar, moddiy tizim, moddaning xossasidir. kattalik o‘lchami – muayyan miqdoriy obyekt, tizim, hodisa yoki jarayonga tegishli bo‘lgan kattalikning miqdoriy aniqlanganligi. kattalikning qiymati – kattalik uchun qabul qilingan birliklarning ma’lum bir soni bilan kattalikning o‘lchamini ifodalash. parametr – berilgan kattalikni o‘lchashda yordamchi sifatida qaraladigan kattalik. o‘lchash vositasi – metrologik tavsiflari meyorlangan (mtm), o‘lchami (belgilangan xatolik chegarasi) ma’lum vaqt oralig‘ida o‘zgarmas deb qabul qilinadigan, kattalikning o‘lchov birligini qayta tiklaydigan va (yoki) saqlaydigan, o‘lchashlar uchun mo‘ljallangan texnik …

Want to read more?

Download all 22 pages for free via Telegram.

Download full file

About "o‘lchash asboblarini konstruksiyalash"

слайд 1 «tiqxmmi» mtuning qarshi irrigatsiya va agrotexnologiyalar instituti «umumtexnik fanlar» kafedrasi «metrologiya, standartlashtirish va sertifikatlash» tuzuvchi: rahimov jura suyunovich adabiyotlar: 1.to‘rayev m.u. yo‘ldashev a.x. va boshqalar standartlashtirish asoslari. t., «barkamol fayz media», 2017. -312 b. 2.nazarbayeva b.a. o‘lchash asboblarini konstruksiyalash (o‘.q) t., «tafakkur avlodi», 2020. -392 b. 3.mamajonov a.a., sattorov m.o., xakimov d.v. o‘lchash usullari va vositalari. t., «nif msh», 2020. -254 b. 4.maxmonov u.a. amirqulov u.o. standartlashtirish, metrologiya va sifatni baholash. t., «excellent polygraphy», 2020.-293 b 5.maxmonov u.a. amirqulov u.o. standartlashtirish, metrologiya va sifatni baholash. t., «voris-nashriyot», 2019.-287 b. 6.ismatullayev p.r., qodir...

This file contains 22 pages in PPT format (417.5 KB). To download "o‘lchash asboblarini konstruksiyalash", click the Telegram button on the left.

Tags: o‘lchash asboblarini konstruksi… PPT 22 pages Free download Telegram