elektroenergetika va uning xususiyatlari

DOCX 5 pages 21.5 KB Free download

5 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 21.5 KB

File type DOCX

Pages 5

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 5

1-mavzu: kirish. fanning maqsad va va zifalari reja: 1. elektr energiya haqida tushuncha tayanch so’z va iboralar elektroenergetika, ilmiy-texnik, foydali ish koeffitsiyenti, quvvat, fizik, tok va kuchlanish, o'zgarmas tok hozirgi zamon elektroenergetikasi - mamlakatning yetakchi sohasidir. u ilmiy-texnik taraqqiyotda har qanday soha ishlab-chiqarishini jadallash-tirishda hal qiluvchi rolni o'ynaydi. inson o'z faoliyatining barcha sohalarida elektr energiyadan foydalanadi. elektr energiya boshqa energiya turlaridan quyidagi ajoyib xossalari bilan ajralib turadi: a) boshqa (mexanik, kimyoviy, issiqlik, yorug'lik, atom) energiya turlaridan olinishi nihoyatda sodda; b) uzoq masofaga yuqori foydali ish koeffitsiyenti (fik) bilan uzatish va yuklamalarga oson taqsimlash mumkin; v) boshqa turdagi energiyaga oson aylantirish mumkin; g) turli quvvatga ega yuklamalarni bitta manbaga ulash mumkin; d) turli fizik tabiatli parametrlarni tok va kuchlanishga o'zgartirish sodda; e) signallarni uzoq masofalarga bir onda uzatish mumkin (telefon, telegrafiya, radioaloqa). elektr energiyaning bu xususiyatlari qisqa tarixiy muddatda nafaqat elektroenergetikaning asosiy masalalarini, balki noelektr texnikalarni yangi sifat darajaga ko'tarishga imkon …

2 / 5

rt elektr va magnit hodisalar to'g'risida tadqiqotlarini e'lon qilgandan keyin boshlandi. elektr to'g'risidagi fanni rivojlanish bosqichida elektr hodisalarning tabiatini o'rganishga bag'ishlangan m.v. lomonosov, g.v. rixman, b. franklino, sh. kulonlarning amaliy tadqiqotlari muhim ahamiyat kasb etdi. elektr va magnit hodisalarni o'zaro bog'langanligini rus olimi f. epinus 1758 yilda o'z ma'ruzasida aytib o'tgan. 1785 yilda fransuz olimi sh.kulon o'z nomi bilan atalgan qonunni kashf etdi. u elektr maydoni kuchlanganligi tushunchasini kiritdi. elektr zanjir tushunchasi 1794 yilda a. volta tomonidan kiritilgan. volt ustuni esa 1800 yilda yaratilgan. rus akademigi v.v. petrov 1802 yilda elektroximiya bo'yicha birinchi tadqiqotlarini o'tkazgan va u elektroximiyaning asoschisi hisoblanadi. magnit strelkaga tokning ta'siri x. ersted tomonidan 1819 yilda, toklarning o'zaro ta'siri esa a. amper tomonidan 1820 yilda o'rganilgan. amper birinchi bo'lib elektr toki, tok kuchi, elektr kuchlanish atamalarini kiritgan. magnit maydonining dastlabki tadqiqotlari j.b. bio va m. savar tomonidan o'tkazilgan va laplas tomonidan matematik ravishda umumlashtirilgan (bio - savar …

3 / 5

gnit o'lchash birligi absolyut tizimini nemis olimlari k.f. gauss va t. veber 1831-1833 yillari yaratdilar. tokning issiqlik ta'siri - joul-lens qonunini ingliz fizigi d. joul 1841 yili va rus akademigi e. lens 1842 yilda ta'riflab berishgan. 1844 yil e. lens elektromagnit inersiya qonunini bayon qilgan. nemis olimi g. kirxgof 1845 yilda elektr zanjirlarga oid ikkita muhim qonunga ta'rif bergan. vektor potensiali, induktivlik va o'zaro induktivlikni birinchi bor 1845 yil nemis olimi f. neyman ifodalagan. buyuk ingliz olimi d. maksvell 1873 yili siljish toklari tushunchasini kiritdi, hamda hozirda uni nomi bilan ataladigan o'zgaruvchan elektromagnit maydon tenglamalarini tuzdi. bundan faqat 25 yildan keyingina elektromagnit maydon mustaqil tarzdagi materiya deb isbot etildi. elastik muhitda energiya harakati rus olimi n.umov tomonidan 1874 yilda nazariy jihatdan tadqiq qilingan. rus injeneri f. pirotskiy 1875 yilda quvvati 4,4 kvt o'zgarmas tokni 1 km masofaga uzatish tajribasini o'tkazgan. cho'g'lanish lampasi 1875 yil a. lodigin tomonidan kashf etilgan. 1884 …

4 / 5

iy ishlar to'g'risida quyidagi ma'lumotlarni berish mumkin. fransuz matematigi j.dalamber, peterburg fanlar akademiyasi akademiklari l. eyler va d. bernullilar bilan birgalikda to'lqin tenglamalari nazariyasini hamda matematik fizika asoslarini yaratishdi. laplasning to'g'ri o'zgartirish formulasi 1782 yilda taklif etilgan. hajm integralini sirt integraliga o'zgartirish formulasini m.v. ostrogradskiy 1828 yilda bergan. differensial tenglamalarni operator usulida integrallashni rus matematigi m. vashenko-zaxarchenko taklif etgan. o'rama (svertka) teoremasi birinchi bor p.l. chebishev tomonidan 1867 yil, dyuamel integrali esa 1883 yil berilgan. ma'lum harakatning turg'unlik nazariyasini akademik a.m. lyapunov bayon etgan. operator usuli elektrotexnika faniga o. xevisayd tomonidan 1892-1912 yillarda tadbiq etilgan. sinusoidal tok elektr zanjirlarini simvolik usulda hisoblash usulini amerika olimi ch. shteynmets 1894 yilda taklif etgan. garmonik balans usulida nochiziq elektr zanjirlarni hisoblash usulini fransuz olimi m. joli 1911 yil joriy etgan. sekin o'zgaradigan amplitudalar usulini 1927 yil golland olimi b. vander-pol taklif etgan. kichik parametrlar usulini esa 1928 yil fransuz olimi g. puankare taklif …

5 / 5

(1948 y.) taklif etdilar. 1904 yilda peterburg politexnika institutida professor v.f. mitkevich "elektr va magnit xossalari" fanidan, 1915 yilda moskva bauman oliy texnika o'quv yurtida professor k.a. krug "o'zgaruvchan toklar nazariyasi" fanidan ma'ruzalar o'qidi. o'zbekistonda energetika va elektrotexnika fanlarini o'rganish va rivojlantirish xx-asrning 30 yillaridan boshlandi. respublikadagi energetika va elektrotexnikaning asosiy ilmiy yo'nalishlari n. shcherdin va akademik x. fozilov rahbarligida belgilandi va elektr stansiyalar elektr tizimi va jihozlarini takomillashtirish, puxtaligini oshirish, samaradorligini ko'tarishga qaratildi. elektr tizimlarini hisoblashning ixcham usullari (x.fozilov, k.r. allayev, t.x. nosirov, 1960-70 yillar) taklif etildi. elektr tizimlari rejimini ifodalaydigan katta o'lchamli nochiziq tenglamalarni yechish (s. solihov) masalalari tadqiq qilindi. an'anaviy energiya hamda tiklanuvchi energiyadan kompleks foydalanish (r.a. zoxidov) masalalari xalq xo'jaligi uchun muhim ahamiyat kasb etadi. 1970-1980 yillarda akademik j.abdullayev tomonidan energetika tizimlarida o'lchash texnikasi aniqligi, puxtaligi va samaradorligini oshirish bo'yicha muhim tadqiqotlar amalga oshirildi. shu yillarda o'zbek olimlari (m.z.xomidxonov, s.z.usmonov, n.m.usmonxodjayev, m.xusanov, o.o.xoshimov, k.mo'minov) avtomatlashgan elektr …

Want to read more?

Download all 5 pages for free via Telegram.

Download full file

About "elektroenergetika va uning xususiyatlari"

1-mavzu: kirish. fanning maqsad va va zifalari reja: 1. elektr energiya haqida tushuncha tayanch so’z va iboralar elektroenergetika, ilmiy-texnik, foydali ish koeffitsiyenti, quvvat, fizik, tok va kuchlanish, o'zgarmas tok hozirgi zamon elektroenergetikasi - mamlakatning yetakchi sohasidir. u ilmiy-texnik taraqqiyotda har qanday soha ishlab-chiqarishini jadallash-tirishda hal qiluvchi rolni o'ynaydi. inson o'z faoliyatining barcha sohalarida elektr energiyadan foydalanadi. elektr energiya boshqa energiya turlaridan quyidagi ajoyib xossalari bilan ajralib turadi: a) boshqa (mexanik, kimyoviy, issiqlik, yorug'lik, atom) energiya turlaridan olinishi nihoyatda sodda; b) uzoq masofaga yuqori foydali ish koeffitsiyenti (fik) bilan uzatish va yuklamalarga oson taqsimlash mumkin; v) boshqa turdagi...

This file contains 5 pages in DOCX format (21.5 KB). To download "elektroenergetika va uning xususiyatlari", click the Telegram button on the left.

Tags: elektroenergetika va uning xusu… DOCX 5 pages Free download Telegram