milliy til va adabiyot

PPTX 15 pages 2.8 MB Free download

15 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 2.8 MB

File type PPTX

Pages 15

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 15

milliy til va adabiy til.pptx milliy til va adabiyot milliy til va adabiy til reja: tillarning tasnifi: geneologik tasnif; 2) morfologik tasnif. 2. tilshunoslik boʻlimlari. insonni so’z ayladi judo hayvondin, balkim guxari sharifroq yo’q ondin. o’tilgan mavzuni mustahkamlash uchun savollar: til va nutqning farqini ayting. tovush va harfning o’xshash va farqli tomonlarini tushuntirib bering. tilning paydo bo’lish nazariyalarini sanang. italiyalik mutaxassis j.rodarining “agar bolalarni mustaqil fikrlashga o’rgatmoqchi bo’lsak, eng avvalo, ularni ertaklar to’qishga, sarguzashtlar tuzishga undash kerak. fikrni faqat yangi, avval uchramagan, tortishuvlarga sabab bo’ladigan masalalarga sarflash lozim. zerikish – fikrning dushmani”, - degan qarashlariga asoslanib buni amaliyotga tatbiq etish yo’llari haqida o’ylab ko’ring. siz, bo’lajak o’qituvchi, mazkur holatni qanday tashkil etgan bo’lardingiz? adabiy til adabiy til — muayyan umumxalq tilining qayta ishlangan va meʼyorlashtirilgan, mazkur tilda soʻzlashuvchi xalqning madaniy ehtiyojlariga xizmat qiluvchi shakli. „qayta ishlangan“ tushunchasi nisbiy (tarixan turli davrlarda, turli xalqlarda adabiy til oʻzgarib turgan). hatto ayrim bir …

2 / 15

a badiiy adabiyot tili bilan adabiy tilni ayni bir deb boʻlmaydi. adabiy til shu tilda soʻzlashuvchilarning barchasi uchun birdek tushunarlidir. u ham yozma, ham ogʻzaki shakllarda amalda qoʻllaniladi. badiiy asar (yozuvchi) tili ham adabiy til meʼyorlariga boʻysunsada, koʻplab xususiylik hamda umum eʼtirof etmagan jihatlarni oʻzida mujassamlashtiradi. turli xalqlarda hamma davrlarda ham adabiy til bilan badiiy asar tili bir taxlitda boʻlmagan. adabiy til bilan milliy til oʻrtasida ham farq bor. milliy til shu tilning egasi boʻlgan xalq millat boʻlib shakllanganda yuzaga keladi. milliy til adabiy til vazifasini oʻtaydi, lekin har qanday adabiy til darhol milliy tilga aylana olmaydi. adabiy til bilan shevalar oʻrtasidagi munosabat alohida muammoni tashkil etadi. shevalar tarixan qanchalik barqaror boʻlsa, adabiy til uchun shevalarning vakillarini lingvistik nuqtai nazardan umumlashtirish shunchalik murakkablashadi. hozirgi kunda koʻpgina mamlakatlar (italiya, indoneziya va boshqalar)da shevalar adabiy til bilan teng suratda qoʻllanmoqda. adabiy til tushunchasi odatda til uslublari tushunchasi bilan bogʻlanadi. ammo bu bogʻlanish …

3 / 15

odatda, millatni birlashtirib turuvchi yagona til vazifasini bajaradi. "milliy til" tushunchasi tilning yashash shakllariga aloqadordir, u til mavjudligining alohida turi boʻlib, mavjudlikning boshqa tur(lar)iga (urugʻ, qabila yoki elat tiliga), shuningdek, boshqa milliy tillarga qarama-qarshi qoʻyilishi mumkin. har bir millat oʻz tiliga ega. baʼzan bir millat bir necha tilga ega boʻlishi mumkin: belgiyaliklar — bir millat, lekin fransuz va vallon tillarida soʻzlashadi. shveysariyaliklar — yagona millat, lekin ular nemis, fransuz, italyan va retoroman milliy tillarida soʻzlashadi. aksincha, bir necha millatlar bir milliy tildan foydalanadilar, xususan, aqsh, angliya, avstraliya va boshqa inglizcha soʻzlashuvchi mamlakatlarda ingliz milliy tilining variantlari, yaʼni britaniya ingliz, amerika ingliz, avstraliya ingliz variantlari qoʻllanadi. milliy tilning hosil boʻlishi uzoq va murakkab jarayondir. milliy tilning shakllanishidagi eng oliy bosqich milliy adabiy til hisoblanadi. biroq milliy til adabiy tildan farqlanib, ogʻzaki nutq va xalq shevalarini ham oʻz ichiga oladi. tillar tasnifi — tillarning muayyan belgilar asosida hamda tadqiqotning umumiy maqsadidan kelib …

4 / 15

qlash orqali belgilanadi. t.g.t.ning ilk manbalari, asoslari sifatida m. qoshgʻariyning turkiy lahja(til)lar boʻyicha, bir qancha arab olimlarining som tillari boʻyicha izlanishlarini koʻrsatish mumkin. t.g.t.ning maydonga kelishi qiyosiy tarixiy tilshunoslikning paydo boʻlishi (19-asr) bilan bogʻliq. bu tasnifda qarindosh tillar kichik guruhchalarga, guruhlarga, oilalarga, baʼzan esa undan kattaroq birliklarga — makrooilalarga yoki til formatsiyalariga (uraloltoy tillari) birlashtiriladi (t.g.t.ga koʻra, oʻzbek tili turkiy tillar oilasining sharqiy guruhiga, rus tili esa hindevropa tillari oilasining slavyan guruhidagi sharqiy slavyan guruhchasiga mansub). aksariyat tillarni geneologik jihatdan tasnif qilish va ularni u yoki bu oilaga kiritish koʻpincha munozarali boʻladi. masalan, kavkaz tillari oilasining mavjudligini hamma olimlar ham tan olgan emas. 1.7.2013 15 ‹#› genealogik tipologiya yoki genetik tasnif tillarning o'xshashligini ularning umumiy ajdodlari asosida belgilaydi. tipologik tasnif esa, tillarning o'xshashligidan qat'iy nazar, umumiy belgilar bilan o'xshashligini belgilaydi. aniqroq qilib aytsak, bir-biri bilan genetik aloqaga ega bo'lgan tillar deb nomlanuvchi bir xil lingvistik guruhlarga tegishli tillar oilasi tushuniladi. …

5 / 15

shuning uchun italyan va lotin tillari genetik jihatdan bog'liq deb aytiladi. ispan tili ham lotin tilidan kelib chiqqan. shuning uchun ispan va italyan tillari genetik jihatdan bog'liqdir 1.7.2013 16 ‹#› geneologik tipologiya lingvistik tipologiyaning bir bo‘lagi bo‘lib, turdosh tillar o'rtasidagi o'xshashlik va munosabatlarni o'rganadi. u genetik jihatdan bog‘liq tillar tizimlariga qo‘llaniladi. geneologik tipologiya 19–asrda yevropada hukmronlik qilgan qiyosiy-tarixiy tilshunoslikdan rivojlandi. uning kelib chiqishi hindistonning qadimiy klassik tili bo‘lgan sanskrit tilini kashf etish bilan rag‘batlantirildi. sanskritning kashfiyoti tillarni qiyosiy o‘rganish imkoniyatini ochib berdi. nisbiy tillar tushunchasi 1.7.2013 17 ‹#› hindistonda yevropaning turdosh tillari oilasining mavjudligi bilan tasdiqlangan. misol uchun sanskrit tilida «mata» so‘zi, ya‘ni ona degan so‘z, bosh kelishikda «matarum» deb ifodalanadi. dvau-two trayah – three as ti-he is etc. sanskrit kashf etilishidan oldin yevropa tilshunosligi yunon modeli asosida qurilgan hozirgi grammatikalar uchun juda noaniq o'xshashliklarga ega edi. ular har bir tilning xususiyatlarini aniq belgilamadilar. bu ayni paytda yevropa tillari sanskritdan …

Want to read more?

Download all 15 pages for free via Telegram.

Download full file

About "milliy til va adabiyot"

milliy til va adabiy til.pptx milliy til va adabiyot milliy til va adabiy til reja: tillarning tasnifi: geneologik tasnif; 2) morfologik tasnif. 2. tilshunoslik boʻlimlari. insonni so’z ayladi judo hayvondin, balkim guxari sharifroq yo’q ondin. o’tilgan mavzuni mustahkamlash uchun savollar: til va nutqning farqini ayting. tovush va harfning o’xshash va farqli tomonlarini tushuntirib bering. tilning paydo bo’lish nazariyalarini sanang. italiyalik mutaxassis j.rodarining “agar bolalarni mustaqil fikrlashga o’rgatmoqchi bo’lsak, eng avvalo, ularni ertaklar to’qishga, sarguzashtlar tuzishga undash kerak. fikrni faqat yangi, avval uchramagan, tortishuvlarga sabab bo’ladigan masalalarga sarflash lozim. zerikish – fikrning dushmani”, - degan qarashlariga asoslanib buni amaliyotga tatbiq etish yo’...

This file contains 15 pages in PPTX format (2.8 MB). To download "milliy til va adabiyot", click the Telegram button on the left.

Tags: milliy til va adabiyot PPTX 15 pages Free download Telegram