"avesto"

PDF 24 pages 1.2 MB Free download

24 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.2 MB

File type PDF

Pages 24

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 24

mavzu: “avesto” – zardushtiylikning muqaddas kitobi sifatida mavzu: “avesto” – zardushtiylikning muqaddas kitobi sifatida navoiy dalat pedagogika instituti tarix fakulteti 3 kurs talabasi ravshanova dilrabo “avesto” bundan xxx asr muqaddam ajdodlarimizning biz avlodlarga qoldirgan ma’naviy, tarixiy merosidir". i. karimov  zardushtiylik o’tmish dinlarining eng kuchlilaridandir. uning budda , xristianlik va islomga ma’lum darajada ta’siri bor . yu . a . rapoport  zardushtiylik o’z davrida insonning yer yuzida faravon yashashiga katta ahamiyat bergan eng oqilona dindir. s. f. oldenburg.  zardushtiylik yorug’lik va mehr – oqibat dinidir. u yovuzlik va qorong’ilikka qarshi turadi . gegel  “osiyoning barcha farzandlari ichidan g’arb birinchi o’rinda zardushtni o’ziga ma’naviy ustoz qilib tanladi. uning g’oyalari iso masih ta’limotidan ilgari yunonishtonni boyitgan edi. zardushtni platon ham bilar edi. budda va konfutsiylarning ovozlari yevropaga yetib kelishi uchun ko’p vaqtlar kerak bo’ldi . shu sababli zardusht g’arbda qadim osiyoning yagona donishmandi bo’lib qoldi“. jan dyushe zardushtiylik dini …

2 / 24

ing ta’limotini qabul qildi. “avesto”ning keyinroq yozilgan boblarida zardushtning shaytonlarga qarshi so'zi, mo’jizalar bilangina emas, qurol bilan ham jang qilgan afsonaviy kurashchi sifatida tasvirlangan. olimlarning aniqlashicha, jannatdagi hurlar to’g’risidagi rivoyatlar “avesto”obrazlari orqali (asosida)shakllanadi. zardushtiylikning hozirgi shakli forsiylik. hozirgi paytlargacha saqlanib qolgan dafn marosimlari o’ziga xos xususiyatlari mavjud: murdalar bir necha past- baland “sukunat minoralari” ”dahmalar"ga solinadi, u yerda murdalarning go’shtlarini qushlar yeydi; go’shtdan tozalangan suyaklar minora o’rtasidagi chuqur quduqga sochib yuboriladi. bunda “halol” bilan “harom”ning bir-biriga yaqinlashmasligiga erishiladi. zardushtiylik ibodatxonalarida mangu olov yonib turadi. zardushtiylikning asrlar mobaynida mazmun- mohiyati o’zgarib keldi, arshakiylar va sosoniylar davrida davlat diniga aylangan. o’zbekistonda chop qilingan “avesto” kitobida chizilgan ushbu rasmda darvish qiyofasi tasvirlangan. hamda uning ostida shunday so’zlar yozilgan: "darvishlarning anduhlarni yaratguvchi mehribonlik va javonmardligini olqishlaymiz". "yetti buyuk yasht" “avesto” dagi ma’lumotlarga ko’ra, o’rta osiyo aholisining ijtimoiy-iqtisodiy munosabatlar quyidagicha bo’lgan. nmana oila jamoasi vis patriarxal urug’ jamoasi zantu qabila jamoasi dahyu qabilalar ittifoqi “avesto” …

3 / 24

adilar. shuning uchun ham “avesto” ning 3/5 qismi yo’qolib ketdi. lekin, iskandar falsafa, tibbiyot, astronomiyaga tegishli qismini saqlab qolgan. bu qo’lyozmalardan keng foydalanilgan va uni yunon tiliga tarjima qildirgan. "tiriklikka darmon baxsh etguvchi malhamni menga oshkor aylagil. izn bergil, ilohiy kalom va ezgu niyat sening irodangni muvofiq istagan kimsaga yuz ko'rsatsin". yasna iskandarning hukmronligi tugagach, m.a 250-yilda arshaxiylar davrida “avesto” yana yo’qotilgan qismlari tiklangan va yangi matnlar bilan to’ldirilgan. bu voqea eramizdan avvalgi iii asrida sosoniylar podshosi shopur davriga kelib, to’la kitob holiga keltirilgan. eron va turon zaminining arab xalifaligi tomonidan bosib olinganligi sababdan zardushtiylik dini ta’qibga olindi va islom dinini joriy etishga kirishildi. islom dinini qabul qilmaganlar hindistonga qochib ketib shu yerda jon saqlaganlar. ular “avesto”ning bir qismini saqlab kelmoqdalar. “avesto”ning arab tilidagi nusxasi bu kitob birinchi bora 30 ta kitobdan,keyin 21 ta kitobdan iborat edi. bizgacha bu kitobning 4 tasi saqlanib qolgan. bu kitoblar quyidagilar:  “vadovdot” (vendidat). …

4 / 24

adolat, mardlik va poklik himoyachisi. ahuramazdaning 6 nafar eng yaqin yordamchilari : 1)vohu manax -- chorva mollari va ezgu fikr xudosi 2) asha vahihsta -- olov va yuksak haqiqat homiysi 3) xshatra varya -- ma’dan va hokimiyat, qudrat homiysi 4)sienta armati -- yer va diyonat homiysi 5) xarvatat -- suv va salomatlik (anahita -- hosildorlik va suv ilohi 6) ameretat -- o’simlik va mangulik homiysi . ahura- mazda bu yordamchilarini muqaddas ruh yordamida yaratgan ular ham ahura-mazda kabi abadiylar.  ama – kuch –qudrat va bahodirlik ilohi. u aksariyat hollarda iloh bahromning nomi bilan baqamti qo’llaniladi va “mahluqlar sarasi , yaxshisi “ yoxud “”zabardast” sifatlari bilan ziynatlanadi. “bahrom yasht”da iloh bahrom novvos va ot jasadning oldida namoyon bo’ladi. shunda iloh ama novvos shohida va ot peshonasida ko’zga tashlanadi.  ashah (asha)—to’g’rilik ma’nosini anglatib, amshosipandlardan biri ardabihisht. “avesto”da “ashah- vahiyshta “ nomining o’zidir. “ashah” hindiy va forsiy nusxalarida rostlik , haqiqat, …

5 / 24

ik, ota-ona keksalar maslahatiga quloq solingan va ularga ravshan andisha bilan qaralgan. yaxshi bilan yomonni ajratishga diqqat qilingan. har bir erkak va ayol fursatni boy bermay, o’zi to’g’ri yo’lni tanlashi, tokim hayoti pok xiradmand yor bilan o’tadishi maslahat qilingan. zardushtiylikda ko'pxotinlik qat'iy man etilgan. ayni paytda hayotni bo'ydoq o'tkazish ham qoralangan. balog'atga yetgan qiz bola ota-ona, jamoaning ra'yini pisand qilmay, o'zidan zurriyot qoldirishni istamay, qasddan turmushga chiqmay umrguzaronlik qilib yursa, u qopga solinib, 25 darra kaltaklanish bilan jazolangan; yigit zurriyot qoldirish qobiliyati bo'la turib, ataylab uylanmay yursa, uni badnom qilinish maqsadida har doim temir kamar bog'lab yurishga majbur qilingan. zardusht quyidagicha murojaat etadi:“endi men sizlarga shaxsan murojaat etaman: pandimga quloq soling va aytganlarimni xotirangizga muhrlab qo’ying. halollik bilan kun kechirish yo’lida g’ayrat va shijoatli bo’ling. har biringiz yaxshi xulqingiz bilan mehr qo’ying, tokim muqaddas er-xotinlikni xursandlik va xushbaxtlik bilan o’tkazing. ayol huquqini tahqir etmoq yomon amaldir, u nodonlik belgisidir. ey …

Want to read more?

Download all 24 pages for free via Telegram.

Download full file

About ""avesto""

mavzu: “avesto” – zardushtiylikning muqaddas kitobi sifatida mavzu: “avesto” – zardushtiylikning muqaddas kitobi sifatida navoiy dalat pedagogika instituti tarix fakulteti 3 kurs talabasi ravshanova dilrabo “avesto” bundan xxx asr muqaddam ajdodlarimizning biz avlodlarga qoldirgan ma’naviy, tarixiy merosidir". i. karimov  zardushtiylik o’tmish dinlarining eng kuchlilaridandir. uning budda , xristianlik va islomga ma’lum darajada ta’siri bor . yu . a . rapoport  zardushtiylik o’z davrida insonning yer yuzida faravon yashashiga katta ahamiyat bergan eng oqilona dindir. s. f. oldenburg.  zardushtiylik yorug’lik va mehr – oqibat dinidir. u yovuzlik va qorong’ilikka qarshi turadi . gegel  “osiyoning barcha farzandlari ichidan g’arb birinchi o’rinda zardushtni o’ziga ma’naviy ustoz qilib tan...

This file contains 24 pages in PDF format (1.2 MB). To download ""avesto"", click the Telegram button on the left.

Tags: "avesto" PDF 24 pages Free download Telegram